Hugrún Elvarsdóttir, verkefnastjóri hjá Samtökum atvinnulífsins (SA), og Hildur Hauksdóttir, sérfræðingur í umhverfismálum hjá Samtökum fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS), sóttu fund umhverfisnefndar Alþjóðasiglingamálastofnunarinnar (IMO), MEPC 84, sem fram fór í London dagana 27. apríl til 1. maí. Á fundinum var fjallað um fjölmörg umhverfis- og loftslagsmál tengd alþjóðlegum skipaflutningum, þar á meðal þróun hins svokallaða IMO Net-Zero Framework (NZF), áhrif losunarregluverks á alþjóðlegar siglingar og samþykkt nýs mengunarvarnarsvæðis (ECA) á Norðaustur-Atlantshafi.

SA hafa ítrekað lagt áherslu á mikilvægi samræmds alþjóðlegs regluverks í stað svæðisbundinna kerfa, líkt og ETS-kerfis Evrópusambandsins. Samtökin leggja jafnframt áherslu á að alþjóðlegt regluverk tryggi jafnræði í samkeppni og taki mið af mismunandi aðstæðum ríkja og siglingaleiða.

Ísland er í sérstakri stöðu þar sem um 99% allra vöruflutninga til og frá landinu fara fram sjóleiðis. Aðstæður á Norður-Atlantshafi leiða jafnframt til meiri eldsneytisnotkunar og þar með aukins kostnaðar og losunar miðað við margar aðrar siglingaleiðir. SA, ásamt SVÞ – Samtökum verslunar- og þjónustu, hafa undanfarið lagt aukna áherslu á að bæði loftslagsregluverk Evrópusambandsins og alþjóðlegt regluverk á vettvangi IMO taki mið af þessum aðstæðum svo tryggja megi jafnræði á samkeppnisgrundvelli.

Á fundinum lögðu nokkur ríki og alþjóðleg samtök fram sérstakt erindi um áhrif veðuraðstæðna á eldsneytisnotkun skipa og svokallaðar CII-einkunnir, sem meta losun og orkunýtni skipa (sjá hlekk hér að neðan). Þar var bent á að skip sem starfa við erfiðar aðstæður á Norður-Atlantshafi, líkt og siglingar til Íslands og Færeyja, geti komið verr út innan núverandi og fyrirhugaðs regluverks vegna aukinnar eldsneytisnotkunar sem stafar af veðri og ölduhæð.

Þessar niðurstöður falla vel að nýrri DNV-greiningu sem unnin var fyrir íslensk stjórnvöld og sýnir að gámaskip í siglingum til Íslands þurfa að meðaltali um 7–8% meiri orku í siglingum en sambærileg skip í Evrópu eða á heimsvísu vegna aðstæðna á Norður-Atlantshafi. Í greiningunni kemur jafnframt fram að veðurtengd viðbótarorkunotkun skipa á leiðum til Íslands mælist um 17% að meðaltali, á meðan stór hluti siglinga innan Evrópu fer fram við skjólbetri aðstæður.

SA telja mikilvægt að niðurstöður DNV-greiningarinnar verði nýttar með markvissum hætti í áframhaldandi vinnu innan IMO og við endurskoðun framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins á ETS-regluverkinu í sumar. Enn sé svigrúm fyrir íslensk stjórnvöld til að hafa áhrif á framvindu IMO NZF, meðal annars fyrir næsta fund IMO sem fer fram í haust.

„Við höfum ávallt talað fyrir alþjóðlegu regluverki enda er það skilvirkara og fyrirsjáanlegra en sundurlaus svæðisbundin kerfi. Hins vegar verður slíkt regluverk að taka mið af raunverulegum aðstæðum ríkja eins og Íslands og tryggja jafnræði í samkeppni,“ segir Hugrún Elvarsdóttir, verkefnastjóri hjá SA.

Nýtt mengunarvarnarsvæði (ECA) á Norðaustur-Atlantshafi

Nefndin samþykkti að auki nýtt mengunarvarnarsvæði (ECA) á Norðaustur-Atlantshafi sem felur í sér strangari mörk fyrir losun köfnunarefnisoxíða (NOx), brennisteinsoxíða (SOx) og svifryks (PM). Reglurnar taka gildi 1. september 2027 og svæðið verður formlega virkt tólf mánuðum síðar, árið 2028.

ECA-svæðið nær yfir efnahagslögsögur og landhelgi allt að 200 sjómílum frá grunnlínum Grænlands, Íslands, Færeyja, Írlands, meginlands Bretlands, Frakklands, Spánar og Portúgals.