JAFNRÉTTISMÁL

• Það er mikilvægt hagsmunamál atvinnulífsins að konur og karlar eigi í reynd jafna möguleika til starfa, starfsþróunar og launa.
• Vinna þarf markvisst að því að auka jöfnuð milli kvenna og karla í atvinnulífinu meðal annars með því að endurskoða hefðir, venjur, viðhorf og vinnuaðferðir innan fyrirtækja.
• Greina þarf þá þætti í uppbyggingu samfélagsins sem sporna gegn jafnri atvinnuþátttöku karla og kvenna.
• Launaákvarðanir eiga að endurspegla starf, ábyrgð, vinnuframlag,   frammistöðu og hæfni viðkomandi starfsmanns.
• Stuðla þarf að jafnara starfsvali kvenna og karla, en starfaskipting á vinnumarkaði er enn mjög kynbundin.
• Fjölga þarf konum í stjórnunarstöðum í atvinnulífinu en hlutur þeirra hefur ekki aukist nægilega þrátt fyrir aukna menntun og umræðu.

Það er mikilvægt hagsmunamál atvinnulífsins að konur og karlar eigi í reynd jafna möguleika til starfa, starfsþróunar og launa. Í samkeppni um fólk, framleiðni og þjónustu verður hæfni, þekking og frammistaða starfsfólks og önnur málefnaleg sjónarmið að ráða ákvörðunum stjórnenda. Auknir möguleikar starfsfólks til að samræma atvinnu og einkalíf skila sér einnig í aukinni vellíðan og betra starfsframlagi. Markvisst þarf að greina þá þætti í uppbyggingu samfélagsins sem sporna gegn jafnri atvinnuþátttöku karla og kvenna. Þegar hagsmunir starfsfólks og fyrirtækja fara saman ríkir jafnvægi milli vinnu og fjölskyldu.

 

Hlutverk SA
SA hefur leiðandi hlutverki að gegna í að auka umræðu um stöðu kvenna og karla með hagsmuni atvinnulífsins að leiðarljósi. Það er einnig hlutverk SA að miðla upplýsingum og fræðslu um jafnréttismál til fyrirtækja sem óska ráðgjafar í jafnréttismálum út frá forsendum fyrirtækjanna og starfsmanna þeirra.  Víða er unnið öflugt jafnréttisstarf innan fyrirtækja sem getur verið öðrum til fyrirmyndar.

 

Jafnrétti kynja
Virk jafnréttisstefna fyrirtækja stuðlar að betri nýtingu á hæfileikum og þekkingu starfsfólks. Hagur atvinnulífsins er að allir starfsmenn fái notið eigin verðleika og hafi jöfn tækifæri til starfa og starfsþróunar óháð kynferði. Samtök atvinnulífsins leggja því áherslu á að:

• Vinna þarf markvisst að því að auka jöfnuð milli kvenna og karla í atvinnulífinu meðal annars með því að endurskoða hefðir, venjur, viðhorf og vinnuaðferðir innan fyrirtækja.
• Jafnrétti innan fyrirtækis njóti stuðnings stjórnenda og yfirstjórnenda. Það er forsenda árangurs. 
• Launaákvarðanir eiga að endurspegla starf, ábyrgð, vinnuframlag, frammistöðu og hæfni viðkomandi starfsmanns.
• Auglýsingar um laus störf höfði til beggja kynja og að hæfni ráði vali umsækjenda.
• Stuðla þarf að jafnara starfsvali kvenna og karla, en starfaskipting á vinnumarkaði er enn mjög kynbundin.
• Fjölga þarf konum í stjórnunarstöðum í atvinnulífinu en hlutur þeirra hefur ekki aukist nægilega þrátt fyrir aukna menntun og umræðu. Umhugsunarefni er einnig hve fáar konur eiga sæti í stjórnum fyrirtækja og stofnana atvinnulífsins. 

Jafnréttisstefna eða jafnréttisáætlanir eru tæki til að ákveða markmið og eftirfylgni með jafnréttisstarfi fyrirtækisins.   

 

Jafnréttislöggjöf
Íslensk jafnréttislöggjöf tryggir öllum jafna stöðu óháð kynferði með tilliti til starfa og launa. Löggjöfin leggur jafnframt formlegar skyldur á atvinnurekendur. SA leggja áherslu á mikilvægi þess að jafnréttislöggjöf sé ekki mjög flókin eða kalli á aukið skrifræði og opinbert eftirlit. Fyrirtækin eru best til þess fallin að ákveða hvernig ná megi almennum markmiðum jafnréttislaga án þvingandi lagafyrirmæla. 

 

Jafnrétti án tillits til þjóðernis, aldurs eða trúarbragða
Það eru því hagsmunir atvinnulífsins að þess sé gætt að starfsfólk sæti ekki mismunun á grundvelli þjóðernisuppruna síns eða litarháttar. Fyrirtæki hafa heldur ekki hag af því að mismuna starfsmönnum sínum af öðrum ómálefnalegum ástæðum, svo sem vegna aldurs, kynhneigðar eða trúarbragða.

 

Einelti og kynferðisleg áreitni
Einelti og kynferðisleg áreitni á vinnustað á ekki að líðast. Samtök atvinnulífsins munu beita sér fyrir kynningu og fræðslu  um skyldur vinnuveitanda til aðgerða gegn einelti á vinnustöðum, hvernig taka megi á slíkum vandamálum á vinnustað og hver eru mörkin milli þess sem telst vera áreitni og saklaus hegðun.

 

Samræming atvinnu- og einkalífs
Aukin áhersla er á að gera starfsmönnum kleift að samræma atvinnu- og einkalíf. Jafnframt því að koma til móts við óskir starfsfólksins getur áhersla á fjölskyldu- og jafnréttismál verið tæki til að gera betur í rekstri fyrirtækja. Það getur meðal annars stuðlað að betri nýtingu á hæfileikum og menntun starfsfólks sem og aukinni starfsánægju, sem skilar sér fljótt í betri anda á vinnustað og auknum afköstum. Hvernig komið er til móts við þarfir starfsmanna fer óhjákvæmilega eftir aðstæðum á viðkomandi vinnustað og óskum starfsmanns. Sem dæmi um leiðir má nefna sveigjanlegan vinnutíma eða starfshlutfall, hlutavinnu, fjarvinnu eða annað fyrirkomulag sem hentar báðum aðilum, starfsmanni og fyrirtæki. 

 

Lögin um fæðingar- og foreldraorlof sem leitt hafa til þess að flestir feður taka nú fæðingarorlof munu vafalaust stuðla að því að karlmenn taki áfram aukinn þátt í umönnun barna sinna og jafna þannig stöðu kynjanna.

 

Þá verður samhæfing atvinnu- og fjölskyldulífs ekki einskorðuð við vinnustaðinn án tengsla við umhverfið, svo sem dagvistun barna og skipulag skólakerfisins hvað varðar skólatíma, leyfi og starfsdaga, auk umönnunar sjúkra og eldra fólks.

 

Góðir leikskólar, nægjanlegt framboð á dagvistun og gott skipulag skólastarfs eru forsendur fyrir atvinnuþátttöku flestra foreldra yngri barna. Þeir eru því mikilvægur hlekkur í samhæfingu atvinnu- og fjölskyldulífs.

 

Könnun Gallup fyrir Jafnréttisráð sýnir að verkfall grunnskólakennara haustið 2004 olli meiri röskun á atvinnuþátttöku mæðra en feðra. Sama könnun sýnir minni röskun og minni mun milli kynja þegar annars vegar eru til dæmis starfsdagar í leik- og grunnskólum og námskeiðsdagar, enda eru fyrirvarar þá oftast lengri. Ýmislegt bendir þó til að það falli oftar í hlut kvenna en karla að bregðast við slíkum dögum og því er mjög mikilvægt út frá sjónarhorni jafnréttis að öll slík röskun á venjubundnu skólastarfi sé í algeru lágmarki og að skipulag sé gott. Að sjálfsögðu ætti þó röskun af slíkum ástæðum að dreifast jafnt á bæði kyn og fyrrnefnd könnun Gallup bendir sem betur fer til þess að þróunin sé í þá átt.

---