Skoðun SA

Ríkisstjórnin reynir að afla sér bandamanna í kvótamálinu með loforðum um að nýta arðinn af veiðigjöldum í ýmsar fjárfestingar. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í samtali við fréttastofu RÚV. Ríkisstjórnin hefur kynnt fjárfestingaáætlun fyrir árin 2013 til 2015 sem gerir ráð fyrir að tekjur af fyrirhuguðu veiðigjaldi ásamt arði og eignasölu ríkissins í bönkunum fari í ýmsar fjárfestingar á þessum tíma.

Í frumvarpi um gjaldeyrismál sem nú liggur fyrir á Alþingi er lögð til þreföldun á hámarki þeirra sekta sem Seðlabankanum er heimilt að leggja á aðila vegna brota á lögunum. Hámark sekta á lögaðila verði hækkað úr 75 milljónum króna í 250 milljónir og á einstaklinga úr 20 milljónum í 65 milljónir. Samtök atvinnulífsins mótmæla þessari tillögu og telja ekki efni til að hækka sektirnar, þar sem núverandi fjárhæðarmörk séu nægjanlega há til að hafa forvarnargildi.

„Nú stefnir í að landsframleiðsla á næsta ári verði um 100 milljörðum króna lægri en gert var ráð fyrir þegar efnahagsáætlun þáverandi ríkisstjórnar og AGS var samþykkt haustið 2008. Þetta þýðir að störf á Íslandi verða líklega um 10 þúsundum færri en ella. Fólk hefði ekki þurft að flytja úr landi eins og raun hefur verið og atvinnuleysi hefði getað verið komið undir 3% í stað þess að verða um og yfir 6% á næsta ári eins og áætlað er.

 

Í þessum tölum birtist einfaldasta mynd reikningsins sem þjóðin greiðir fyrir hugmyndafræðilega baráttu ríkisstjórnarinnar og stjórnarflokkanna gegn fjárfestingum í atvinnulífinu og framgangi þess." Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, m.a. í leiðara nýs fréttabréfs SA.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins gagnrýnir ný kvótafrumvörp ríkisstjórnarinnar sem kynnt voru í upphafi vikunnar. „Við höfum áhyggjur af því að það sé í senn verið að gera breytingar sem minnka arðsemi í greininni og að á sama tíma eigi að leggja þyngri skatta á hana og ég sé ekki hvernig þetta getur gengið upp saman," segir Vilhjálmur aðspurður í Morgunblaðinu um fyrstu viðbrögð SA við nýju kvótafrumvörpunum.

Seðlabanki Íslands tilkynnti í morgun um hækkun stýrivaxta bankans um 0,25 prósentustig í fimm prósent. Samtök atvinnulífsins gagnrýna hækkunina og telja hana hafa neikvæð áhrif á atvinnulífið. Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, segir í samtali við fréttastofu RÚV samtökin jafnframt hafa áhyggjur af þeirri vegferð sem Seðlabankinn sé á og boðuðum vaxtahækkunum bankans á komandi mánuðum.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, gagnrýnir harðlega þær breytingar sem meirihluti efnahags- og viðskiptanefndar lagði í gær fram í nýju frumvarpi um hert gjaldeyrishöft. Í umfjöllun Morgunblaðsins í dag segir Vilhjálmur þetta enn eitt skrefið í þeirri sneypuför sem gjaldeyrishöftin eru, enda kalli þau á sífellt harðari aðgerðir. Aðgerðirnar setji allt það sem Seðlabankinn hefur hugsað sér, t.d. með þátttöku lífeyrissjóða eða annarra, í fullkomið uppnám.

Ef hugmyndir stjórnarflokkanna ná fram að ganga um að breyta niðurstöðu verkefnisstjórnar að rammáætlun um virkjanir, sem byggir á ríflega 10 ára vinnu og sátt fjölda aðila, mun það hafa neikvæð áhrif á atvinnulífið og umhverfið. Fjallað er um málið í Morgunblaðinu í dag en þar segir að hugmyndir um að fresta virkjun neðri hluta Þjórsár og fleiri virkjunum fái hörð viðbrögð frá forsvarsmönnum Samtaka atvinnulífsins og verkalýðshreyfingarinnar.

„Samtök atvinnulífsins munu tæplega telja það atvinnulífinu eða nokkrum öðrum í hag að slíta kjarasamningum í upphafi næsta árs í aðdraganda kosninga til Alþingis. Sú atburðarás sem þá gæti hafist er með öllu ófyrirsjáanleg," segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA í leiðara nýs fréttabréfs SA þar sem hann fjallar um forsendur kjarasamninganna frá í maí 2011.

Enn koma fram tillögur um skattlagningu lífeyrissjóðanna frá stjórnmálamönnum sem vilja láta taka sig alvarlega. Nú síðast er lagt til að ríkið „innleysi" skattinneign sína af viðbótarlífeyrissparnaði landsmanna til að fjármagna niðurfærslu Íbúðarlánasjóðs á lánum. Auk þess verði lagðar sérstakar byrðar á lífeyrissjóði vegna hagnaðar af svokölluðum Avens viðskiptum á árinu 2010.

Það er afspyrnu vond hugmynd að sameina alla lífeyrissjóði landsins í einn. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, í samtali við fréttastofu RÚV. Það megi hinsvegar fækka sjóðunum og styrkja þá. Nauðsynlegt sé að samræma lífeyrisréttindi landsmanna án þess að steypa öllum sjóðunum saman.

Samtök atvinnulífsins telja að aðild þeirra að stjórnum lífeyrissjóða hafi verið til góðs fyrir uppbyggingu lífeyrissjóðanna og skipt sköpum við að efla þá til þess að gegna hlutverki sínu. Almennt séð er íslenska lífeyrissjóðakerfið talið eitt það besta í alþjóðlegum samanburði og eitt af því sem Ísland getur státað sig af í samfélagi þjóðanna. Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, segir í nýju fréttabréfi SA samtökin leggja ofurkapp á að fulltrúar þeirra í stjórnum sjóðanna gæti almennra hagsmuna sjóðanna sjálfra og vinni af fullum heilindum fyrir þá sem njóta lífeyrisréttinda og allt samfélagið.

Umræðan um Vaðlaheiðargöng er orðin löng og ströng eins og oft vill verða um framkvæmdir í samgöngumálum. Samtök atvinnulífsins hafa hvatt mjög til þess að ráðist verði í þessa framkvæmd þannig að notendur greiddu sérstakt gjald fyrir notkun á göngunum sem stæði undir kostnaðinum við gerð þeirra.

„Eitt brýnasta verkefni stjórnkerfisins er breytt vinnulag við gerð fjárlaga sem grundvallast á pólitískum vilja til þess að ná settum markmiðum. Trúverðugleiki fjárlaga er m.a. kominn undir vilja og getu ríkisstjórnarinnar, ráðuneyta og stofnana til þess að halda útgjöldum ríkissjóðs innan heimilda fjárlaga." Þetta sagði Halldór Árnason, hagfræðingur hjá SA, m.a. á ráðstefnu um bætta umgjörð fjárlagagerðar sem fram fór í morgun en hann fjallaði um áhrif opinberra fjármála á atvinnulífið.

Í kjarasamningum sem undirritaðir voru af Samtökum atvinnulífsins og Alþýðusambandi Íslands og aðildarsamtökum þess 5. maí 2011 eru ákvæði um forsendur samninganna og uppsagnarmöguleika standist þær ekki. Þannig er unnt að segja upp samningum miðað við janúarlok 2012 enda hafi rökstudd ákvörðun um uppsögn verið tekin og hún tilkynnt í síðasta lagi fyrir kl. 16:00 hinn 20. janúar 2012. Í samningunum segir jafnframt að standist forsendur þeirra ekki skulu samningsaðilar leita sameiginlega viðbragða.

Málstaður Samtaka atvinnulífsins snýst fyrst og fremst skapa fleiri störf á Íslandi, ná niður atvinnuleysinu, bæta lífskjörin og komast út úr kreppunni. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í samtali við Morgunblaðið í dag. Hann vísar algjörlega á bug ásökunum Jóhönnu Sigurðardóttur, forsætisráðherra, þess efnis að SA hafi haldið uppi rangfærslum og áróðri gegn ríkisstjórninni.

Samtök atvinnulífsins hafa sent alþingismönnum bréf þar sem fjallað er um framgang mála í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í tengslum við kjarasamninga 5. maí 2011. Í bréfinu segir að mikið beri í milli á mati SA og ríkisstjórnarinnar á því hvernig tekist hafi til en veigamest af öllu sé að uppgangur í atvinnulífinu hafi ekki orðið eins og stefnt var að. Fjárfestingar í atvinnulífinu aukist ekki eins og þurfi til þess að störfum fjölgi og atvinnuleysi minnki umtalsvert. Bréfið má lesa í heild á vef SA.

Samtök atvinnulífsins sendu forsætisráðherra bréf í vikunni þar sem farið var yfir efndir ríkisstjórnarinnar á þeim fyrirheitum sem tilgreind eru í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar í tengslum kjarasamninga á almennum vinnumarkaði í maí 2011. Athugun SA leiddi í ljós að ríkisstjórnin á eftir að efna 2/3 þess sem tilgreint er í yfirlýsingunni.

 

Skömmu síðar barst yfirlýsing frá stjórnvöldum sem líta málið öðrum augum og telja aðeins eitt mál ekki hafa gengið eftir, rúmlega helmingi mála sé lokið og afgangurinn í vinnslu. SA hafa nú tekið saman yfirlit þar sem mismunandi afstaða aðila kemur skýrt fram.

Forsendur kjarasamninga á almennum vinnnumarkaði sem gerðir voru í maí 2011 eru í meginatriðum fjórar: Kaupmáttur þarf að hafa vaxið, verðlag hafa verið stöðugt, gengi krónunnar styrkst marktækt og stjórnvöld staðið við gefin fyrirheit. Kaupmáttur hefur vaxið umtalsvert og verðbólga hefur farið minnkandi eftir verðbólguskot á fyrstu mánuðunum í fyrra. Gengi krónunnar hefur lítið styrkst en innflæði af erlendu fjármagni vegna fjárfestinga er helsta forsendan fyrir styrkingu hennar og hefur ekki gengið eftir. Sé eingöngu litið til þessara þriggja þátta í samhengi er ekkert tilefni til endurskoðunar kjarasamninga. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, m.a. í leiðara nýs fréttabréfs samtakanna.

Vilhjálmur segir raunverulegt tilefni til opnunar kjarasamninga vegna sérlega slakrar frammistöðu ríkisstjórnarinnar. Hann segir getuleysi ríkisstjórnarinnar við að efna mikilvæga þætti yfirlýsingar sinnar í tengslum við kjarasamningana á engan hátt ásættanlegt. „Ríkisstjórnin hefur úrslitaáhrif á starfsskilyrði atvinnulífsins og hún hefur ekki nema að mjög litlu leyti viljað vinna með atvinnulífinu til að koma málum í betra horf. Þvert á móti hafa verið lagðar og eru boðaðar þungar nýjar álögur á atvinnulífið og vinnumarkaðinn."

Samtök atvinnulífsins fjalla nú um stöðu mála vegna opnunarákvæða kjarasamninga frá 5. maí 2011 þar sem taka þarf ákvörðun um hvort samningarnir haldi gildi sínu í síðasta lagi 20. janúar nk. Ef samningunum verður sagt upp eru þeir lausir frá 1. febrúar. Meðal umfjöllunarefna er hvernig yfirlýsing ríkisstjórnarinnar í tengslum við kjarasamningana hefur gengið eftir. Í bréfi Samtaka atvinnulífsins sem sent var í dag til Jóhönnu Sigurðardóttur, forsætisráðherra, er fjallað ítarlega um framgang einstakra mála eins og þau koma fram í yfirlýsingunni og forsendur samninganna.

 

Fjölmörg áform ríkisstjórnarinnar hafa ekki náð fram að ganga. Af 36 atriðum sem talin eru upp hafa 24 ekki verið efnd, eða í tveimur þriðju tilvika, í 7 atriðum hafa mál gengið eftir eins og um var talað en í 5 atriðum eru mál enn í gangi og gæti hugsanlega lokið farsællega. Afdrifaríkast er að fjárfestingar í atvinnulífi og opinberar framkvæmdir hafa ekki aukist eins og lagt var upp með.

Ríkisstjórnin hefur unnið að breytingum á verkaskiptingu ráðuneyta og stefnir að því að færa rannsóknarstofnanir atvinnuveganna undir umhverfisráðuneytið. Þetta er varasöm stefna sem felur í sér að tengsl milli atvinnuvegaráðuneyta og ákvarðana um nýtingu auðlinda, rannsókna, ráðgjöf og verndun auðlinda verða rofin. Hætt er við að breytingarnar hafi neikvæð áhrif á nýsköpun íslenskra fyrirtækja og vöruþróun. Rétt er að fara aðrar leiðir.

Formaður Samtaka atvinnulífsins, Vilmundur Jósefsson, vonast til þess að ákveðnar stórframkvæmdir fari á stað á næstunni og vísar þar til framkvæmda í Helguvík og á Norðausturlandi. Rætt var við Vilmund á Bylgjunni í þættinum Reykjavík síðdegis þriðjudaginn 3. janúar um stöðuna í atvinnulífinu og horfurnar framundan. Samtök atvinnulífsins telja 4-5% hagvöxt nauðsynlegan til að vinna til baka töpuð lífskjör þjóðarinnar og kveða niður atvinnuleysið. Vilmundur segir það raunhæft markmið ef rétt er haldið á spilunum.

Morgunblaðið fjallaði á gamlársdag um þróun efnahagsmála á árinu 2011 og þau markmið sem aðilar vinnumarkaðarins og stjórnvöld settu sér í tengslum við gerð kjarasamninga á almennum vinnumarkaði í maí 2011. Samningarnir hvíla m.a. á yfirlýsingu stjórnvalda sem gáfu fyrirheit um að greiða fyrir stórum fjárfestingarverkefnum þannig að umfang fjárfestinga verði 350 milljarðar króna á ári í lok samingstímans. Enn bólar ekkert á stóru fjárfestingarverkefnunum og ekki hefur tekist að ná margboðaðri sátt í sjávarútvegsmálum sem viðheldur óvissu í einum af grunnatvinnuvegum þjóðarinnar og veldur verulegum skaða.

„Í maí 2011 undirrituðu Samtök atvinnulífsins kjarasamninga við helstu viðsemjendur sína sem gilda að óbreyttu fram á árið 2014. Ef forsendur þeirra ganga eftir verður friður á vinnumarkaði tryggður í nær þrjú ár. Það var langt frá því sjálfgefið að samið yrði á þessum nótum og vissulega voru launahækkanir miklar og erfiðar mörgum fyrirtækjum. Samningarnir byggja á að hagur fólks og fyrirtækja batni með aukinni verðmætasköpun í atvinnulífinu og að atvinnuleysi minnki.

 

Laun hækkuðu mest í upphafi en í samningunum er forsenduákvæði um að kaupmáttur aukist, verðlag haldist stöðugt, gengi krónunnar styrkist marktækt og að stjórnvöld standi við fyrirheit í efnahags-, atvinnu- og félagsmálum. Í janúar verða forsendur samninganna metnar en ekkert bendir til annars en að þeir standist þá skoðun og samningarnir haldi gildi. Í janúar 2013 verða forsendur metnar á ný og um niðurstöður þeirrar skoðunar ríkir meiri óvissa enda markið sett hátt á nokkrum sviðum.