Skoðun SA

Í tengslum við aðgerðir ríkisstjórnarinnar í þágu fyrirtækja sem nú er unnið að hafa Samtök atvinnulífsins tekið saman áhersluatriði um brýn úrlausnarefni. Þau má nálgast hér á vef SA en þau snúa m.a. að gjaldeyrisviðskiptum, samskiptum við erlenda lánadrottna, lækkun vaxta, uppstokkun atvinnulífsins, nýsköpun og skapandi hugsun, kjarasamningum og skilyrðum fyrir fjárfestingar. Einnig um ársreikninga í erlendri mynt, fjárfestingasjóði, fasteignagjöld, refsiákvæði, opinberar framkvæmdir og ráðdeild í ríkisrekstri.

Stýrivaxtahækkun Seðlabankans hefur orðið til þess að fyrirtæki hafa neyðst til þess að segja upp fleirum en ella hefði þurft segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, í samtali við fréttastofu RÚV. Erfiðara sé að fjármagna fyrirtækin en áður. Atvinnurekendur séu ekki að nýta sér dökkar horfur í efnahagslífi. Uppsagnir séu það síðasta sem fyrirtæki grípi til. Áður reyni margir að færa fólk frekar í hlutastörf eða lækka laun. Afar brýnt sé að ríki og sveitarfélög hætti ekki framkvæmdum og viðhaldsverkefnum svo niðursveiflan verði ekki meiri en nauðsynlegt sé.

Við höfum sett umtalsverða orku í menntun þjóðarinnar og á óvissutímum sem þessum þurfum við að nýta þessa menntun sem best  - finna leiðir til að skapa úr henni verðmæti og velsæld fyrir fólkið í landinu. Við þurfum að nýta alla okkar krafta til að komast yfir áfallið, halda áfram og hefja uppbygginguna strax. Þetta sagði Þór Sigfússon, formaður SA, m.a. í erindi sem hann flutti á 50 ára afmælisráðstefnu BHM sem fór nýverið fram.

Samtök atvinnulífsins hafa tekið saman upplýsingar á ensku um stöðu mála í íslensku efnahagslífi. SA hvetja félagsmenn í erlendum samskiptum til að senda upplýsingarnar áfram á sína tengiliði. Þar er m.a. greint frá samkomulagi Íslands við IMF, þýðingu þess og stuðningi forsætisráðherra Norðurlanda við samkomulagið. Ennfremur eru hnökrar í gjaldeyrisviðskiptum skýrðir og greint frá því að aðkomu IMF sé ætlað að koma gjaldeyrisviðskiptum í eðlilegan farveg og stuðla að jafnvægi í gengi krónunnar.

Rekstrarskilyrði fyrirtækja eru erfið nú um stundir en Þór Sigfússon, formaður SA, telur aðstoð frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum (IMF) geta skipt sköpum. „Fjármálakerfi á Íslandi er ekki komið í lag og þess vegna eru mörg fyrirtæki í miklum skammtímavanda þessa dagana. Í raun er enn óljóst hversu djúpstæður vandinn er. Mörg fyrirtæki hafa nánast verið óstarfhæf vegna vandamála með gjaldeyrisviðskipti að undanförnu. Ég held að þegar Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er byrjaður að aðstoða okkur þá muni þjóðfélagið allt fá viðspyrnu sem mun skipta sköpum við að ná upp enn kröftugra atvinnulífi í landinu."

Áföll á fjármálamörkuðum hafa leitt til mikils skorts á gjaldeyri á Íslandi og truflanir hafa orðið á greiðslumiðlun með erlendra gjaldmiðla. Það er mjög mikilvægt hagsmunamál atvinnulífsins að aðgangur íslenskra fyrirtækja að gjaldeyri verði tryggður og að greiðslumiðlun verði komið sem fyrst í eðlilegt horf. Nýi Landsbankinn og Icebank sinna þessari þjónustu. Vonir standa til að Nýi Glitnir og Kaupþing geti hafið greiðslumiðlun með erlenda gjaldmiðla sem allra fyrst.

Ef Íslendingar leita til Alþjóða gjaldeyrissjóðsins (IMF) um aðstoð við að komast út úr þeim erfiðleikum sem nú blasa við þjóðinni er það til þess fallið að styðja við enduruppbyggingu fjármálakerfis á Íslandi. Aðkoma IMF mun því stuðla að því að sparifé landsmanna verði tryggt en Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA og fyrrum stjórnarmaður í IMF, hefur lýst því yfir að rétt sé að Íslendingar leiti eftir aðstoð IMF til að bregðast við yfirstandandi þrengingum.

Samtök atvinnulífsins hafa stofnað vinnuhóp til að fylgjast með afleiðingum fjármálakreppunnar fyrir atvinnulífið í landinu. Vinnuhópurinn er skipaður fulltrúum aðila vinnumarkaðarins og Viðskiptaráðs Íslands. Safnað verður saman upplýsingum um áhrif á fyrirtæki, vandamál sem upp koma og hvernig unnt er að bregðast við þeim. Samtökin munu koma upplýsingum á framfæri við fulltrúa ríkisstjórnarinnar og gæta þannig hagsmuna fyrirtækjanna.

Mjög mikilvægt er að fyrirtæki láti Samtök atvinnulífsins og aðildarsamtök þeirra fylgjast með því hvernig gengur að standast það álag sem ástandið hefur fyrir nánast allt atvinnulíf í landinu.

Á fundi framkvæmdastjórnar SA með framkvæmdastjóra orkumála í ESB, Andris Piebalgs, setti hann fram nokkrar hugmyndir um aukið samstarf Íslands og ESB í orkumálum. Aðilar gætu átt samstarf í verkefnum í Afríku, unnið saman að notkun vetnis sem orkubera, lagt saman krafta í rannsóknum og þróunarstarfsemi og stuðlað sameiginlega að aukinni notkun jarðhita. Í ESB væru nokkur ríki sem byggju yfir ónýttum jarðhita og Ísland væri í fararbroddi í heiminum í nýtingu hans.

Afstýra verður því að atvinnulífið og almenningur festist í fjötrum tveggja stafa verðbólgu og óstöðugleika. Það má ekki gerast að núverandi erfiðleikar leiði til gamaldags víxlhækkana launa og verðlags sem á sínum tíma gengu nærri bæði starfsfólki og fyrirtækjum. Framfarir verða að byggja á stöðugleika, þannig eru mestar líkur á því að árangur náist. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA í leiðara fréttabréfs SA og segir að það verði eitt af helstu og mikilvægustu viðfangsefnum SA á næstu mánuðum að ræða við ASÍ, ríkisstjórnina og aðra aðila til að stuðla að stöðugleika á ný og tryggja hagvöxt í framtíðinni.

Samtök atvinnulífsins styðja heilshugar þá uppbyggingu sem fyrirhuguð er við álver á Bakka á Húsavík og telja mikilvægt að stjórnvöld sýni virkan stuðning við verkefnið og ekkert sé gert til að leggja stein í götu þess, tefja framkvæmdir eða gera hlutina erfiðari en nauðsynlegt er.

Staða atvinnulífs á landsbyggðinni var til umræðu á Hugmyndaþingi SA sem fram fór á Hofsósi  þann 5. september. Þingið var mjög vel heppnað en um 70 manns mættu til leiks í Vesturfarasetrinu og hlýddu á valinkunna aðila úr íslensku athafnalífi deila reynslu sinni af atvinnuuppbyggingu auk þess að ræða nýjar leiðir í þeim efnum. Rætt var við Vilhjálm Egilsson, framkvæmdastjóra SA af þessu tilefni í kvöldfréttum Sjónvarps og á Morgunvaktinni á Rás 1.

Seðlabanki Íslands tilkynnti nú í morgun um óbreytta stýrivexti, 15,5%. Fáir höfðu reiknað með því að bankinn lækkaði vexti þrátt fyrir ærið tilefni þannig að framundan er sú braut fyrir atvinnulífið sem mörkuð hefur verið með takmörkuðum aðgangi að erlendu lánsfé og einstaklega óhagstæðum kjörum á innlendu sem erlendu lánsfé. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann segir að óbreyttu stefni í verulega erfiðleika og atvinnuleysi á haustmánuðum. Staðan í atvinnumálum sé einstaklega dökk og tilrauninni með nýrri peningastefnu frá 2001 sé nú lokið. Á næstu mánuðum muni Samtök atvinnulífsins og verkalýðshreyfingin auka enn á samskipti sín vegna þróunar atvinnumála. Mikilvægasta verkefnið sé að skapa atvinnulífinu viðunandi starfsgrundvöll og efla það með fjárfestingum og hagvexti á næstu árum m.a. með stórum verkefnum á sviði virkjana og orkunýtingar.

Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í samtali við fréttastofu Útvarps nauðsynlegt síðar meir að breyta skipulagi Íbúðalánasjóðs og afnema ríkisábyrgðina á skuldbindingum sjóðsins. Það eigi að vera tímabundin ráðstöfun að Íbúðalánasjóður hafi milligöngu um að útvega bönkum lausafé. Aðgerðir ríkisstjórnarinnar á fasteignamarkaði muni milda áhrifin af þeim samdrætti sem framundan sé en fleira þurfi að gera. Það stefni í alvarlegan efnahagssamdrátt á komandi misserum og vaxtastigið sé alltof hátt. Ekki séu aðstæður fyrir svo gríðarlega aðhaldssama peningastefnu þegar stöðnunar og samdráttar gæti í samfélaginu. Lækka þurfi stýrivexti og huga að atvinnuuppbyggingu með því að fara að krafti í orkuframkvæmdir.

Félag íslenskra flugumferðastjóra (FÍF) hefur boðað til 20 sjálfstæðra verkfalla frá 27. júní - 20. júlí til að knýja á um samþykkt krafna þeirra í viðræðum við Samtök atvinnulífsins og Flugstoðir ohf. Í aðalatriðum fela kröfur félagsins í sér u.þ.b. 30% sérstaka hækkun launa auk ýmissa breytinga sem leiða myndu til verulegra skertra stjórnunarheimilda ef á þær yrði fallist. Launakrafa félagsins er byggð á túlkun á 11 ára gamalli úttekt á réttarstöðu flugumferðastjóra sem unninn var á grundvelli þess að flugumferðastjórar höfðu í reynd ekki verkfallsrétt á þeim tíma. Í ljósi þess er skýrt að umrædd úttekt hefur enga þýðingu nú í viðræðum FÍF við Samtök atvinnulífsins og Flugstoðir ohf.

Íslenska hagkerfið hefur stækkað um rúmlega fjórðung á síðustu fjórum árum og um þriðjung frá árinu 2000, sem er tvöfalt meiri vöxtur en í öðrum þróuðum ríkjum og verulega umfram það sem samrýmist jafnvægi í þjóðarbúskapnum. Vöxturinn hefur reynt verulega á þanþol hagkerfisins sem einkennst hefur af útþenslu fjármálageirans, vexti stóriðju- og orkufyrirtækja, uppbyggingu íslenskra fyrirtækja erlendis, mikilli einkaneyslu og fjárfestingum í íbúðarhúsnæði, hækkun eignaverðs og verðbólgu, gengissveiflum krónunnar, miklum launahækkunum, skorti á starfsfólki og aðstreymi erlends starfsfólks. Samfara þessu ójafnvægi náði mældur viðskiptahalli áður óþekktum stærðum og erlendar skuldir þjóðarbúsins hafa aukist verulega. Þetta kemur m.a. fram nýrri ársskýrslu SA sem kemur út 18. apríl næstkomandi.

Rafræn atkvæðagreiðsla um nýja kjarasamninga sem SA undirrituðu við meginþorra stéttarfélaga innan ASÍ þann 17. febrúar síðastliðinn fór fram í vikunni 3.-7 mars meðal aðildarfyrirtækja SA. Samningarnir voru samþykktir með 88% greiddra atkvæða, 9,7% atkvæða voru greidd gegn samningunum en 2,3% tóku ekki afstöðu. Kosningaþátttaka var 38,2%.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, segir í samtali við Morgunblaðið gott að taka þátt í að hækka lægstu laun jafnmikið og nú er gert, en merkilegt sé að samningar takist án almennra hækkana. „Stærsta hagsmunamál þeirra sem notið hafa launaskriðs undanfarið er að verðbólga fari niður. Engin launahækkun getur komið í staðinn fyrir það og því eru ekki launahækkanir til þeirra í þessum samningum."

Í kjarasamningunum sem undirritaðir voru 17. febrúar hækkuðu kauptaxtar verkafólks um 18 þúsund krónur á mánuði og iðnaðarmanna um 21 þúsund krónur á mánuði. Samningarnir fela í sér launaþróunartryggingu sem er 5,5% sem virkar þannig að hafi laun ekki hækkað sem því nemur frá 2. janúar 2007 hækka þau nú um það sem á vantar hjá þeim sem hafa verið í starfi þennan tíma. Laun sem hafa hækkað um 5,5% eða meira hækka ekki nú. Í samningunum felast engar almennar flatar launahækkanir.

Í dag funda Samtök atvinnulífsins með fjórum landssamböndum verkalýðsfélaganna, Starfsgreinasambandinu og Flóabandalaginu, Rafiðnaðarsambandinu, VR/LÍV og Samiðn. Á þessum fundum verður farið yfir stöðuna í viðræðum um nýja kjarasamninga í ljósi þess að á sameiginlegum fundi í gær gáfu Alþýðusambandið og landssamböndin það til kynna að nú væru samningamálin ekki lengur á sameiginlegu borði þar sem ríkisstjórnin hefði tekið svo dræmt í þær hugmyndir sem þau vildu leggja til grundvallar nýjum kjarasamningum. Á fundunum í dag verður farið yfir hina nýju stöðu. Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA segir í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi, nauðsynlegt að halda áfram viðræðunum á grundvelli skynsemi, raunsæis og framsýni. Það sé öllum í hag að kjarasamningarnir varði leiðina að lægri verðbólgu og að launakostnaðarhækkunum sé forgangsraðað til þeirra sem eru með lægstu launin eða þeirra sem ekki hafa notið neins launaskriðs.

Við gerð nýs alþjóðlegs samkomulags um loftslagsmál  hljóta íslensk stjórnvöld að leggja áherslu á sérstöðu Íslands og þann árangur sem náðst hefur í nýtingu endurnýjanlegra orkugjafa. Endurnýjað íslenskt ákvæði verður að tryggja að hægt verði að ráðast í þau verkefni sem þegar eru áætlanir um og að hægt verði að  halda áfram uppbyggingu hér á landi á þeim tíma sem nýju samkomulagi er ætlað að vara. Þannig tryggja stjórnvöld hagsmuni íslensks atvinnulífs og um leið þjóðarinnar í bráð og lengd.

Mikil umræða hefur átt sér stað um tillögur ASÍ í skattamálum sem lagðar voru fram í tengslum við yfirstandandi kjaraviðræður og ríkisstjórnin hefur hafnað. SA telja að þessar tillögur ASÍ í skattamálum myndu hafa neikvæð áhrif á vinnumarkaðinn þar sem stórauknir jaðarskattar myndu draga úr hvata fólks til að vinna og skerða möguleika þess til að afla sér aukinna tekna.Tillaga ASÍ felur í sér tekjutengdan viðbótarpersónuafslátt  á mánaðarlaun á bilinu 150-300 þúsund krónur. Þessi leið hefur aukna jaðarskatta í för með sér fyrir fólk á þessu tekjubili og myndi það greiða 48,3% af síðustu 1.000 krónunum sem það aflaði sér á mánuði í stað 34,3% eins og nú. Tillaga ASÍ felur í sér hækkun á hæstu jaðaráhrifum í 67% sem þýðir að einstaklingar með mánaðartekjur á bilinu 150 til 300 þús. kr. á mánuði, með barnabætur vegna þriggja barna, vaxtabætur og námslánaskuldir, myndu einungis halda eftir þriðjungi þess tekjuauka sem þeir ynnu sér inn með aukinni vinnu eða hærri launum. Þetta má m.a. sjá í greinargerð sem SA hefur tekið saman um jaðaráhrif í skattkerfinu og tekjutengdan persónuafslátt.

Mikilvægt er að vita hvaða stefnu sveitarfélögin og ríkið taka í launamálum sinna starfsmanna, í kjölfar samninga á almennum vinnumarkaði, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í Morgunblaðinu í dag. Vilhjálmur segist jafnframt ekki telja tímabært að ríkisstjórnin komi með innlegg sitt til lausnar kjaraviðræðna fyrr en meiri skriður komist á viðræðurnar, þær séu í eðlilegum farvegi. Gert er ráð fyrir að fulltrúar SA og Starfsgreinasambands Íslands muni hittast á fimmtudaginn. Í samtali við Morgunblaðið segir Vilhjálmur mikilvægt að það fáist á hreint hvort menn séu tilbúnir að ræða saman á þeim grunni sem Samtök atvinnulífsins lögðu upp með, það er að nýta svigrúm til launahækkana til að hækka laun lágtekjufólks.