Vinnumarkaðsmál

Samtök atvinnulífsins hugsa um atvinnulífið í heild í þeim kjaraviðræðum sem nú standa yfir. Í samtali við Fréttablaðið segir formaður SA, Vilmundur Jósefsson, að sjávarútvegurinn hafi fengið hörðustu kröfurnar í upphafi samningalotunnar, kröfur um 20 til 30 prósenta launahækkanir fyrir ákveðinn hóp fólks. „Við vitum alveg hvað gerist ef það verður gengið að þessu. Það leiðir út í allt samfélagið í formi verðbólgu og þar af leiðandi atvinnuleysi."

„Við teljum að það sé útlátalaust fyrir ríkisstjórnina að girða sig í brók og fara að klára einhver mál svo við getum farið að koma okkur upp úr þessari djúpu holu sem við erum í en ekki halda áfram að moka á botninum." Þetta segir Vilmundur Jósefsson, formaður SA, í ítarlegu viðtali í helgarútgáfu Fréttablaðsins um atvinnumálin, yfirstandandi kjaraviðræður og stjórnmálin. Vilmundur segir að það hafi komið SA á óvart hvað ASÍ og ríkisstjórnin hafi litlar áhyggjur af atvinnuleysinu. „Það er eins og það sé bara sjálfsagt mál að það séu hér fjórtán þúsund manns atvinnulausir."

Það er mikill misskilningur að kröfur atvinnurekenda í yfirstandandi kjaraviðræðum snúist einungis um fiskveiðistjórnunarkerfið. Þetta segir Helgi Magnússon, formaður Samtaka iðnaðarins og stjórnarmaður í Samtökum atvinnulífsins í grein í Morgunblaðinu í dag. Hann segir að reynt sé að gera önnur samtök en sjávarútvegs tortryggileg með því að í viðræðunum sé verið að ganga erinda LÍÚ, eins aðildarfélaga SA.

 

Helgi segir þetta ekki rétt því verið sé að ganga erinda alls alls atvinnulífsins í þeirri vegferð að koma hér á öflugum hagvexti að nýju með því að fara atvinnuleið í stað atvinnuleysisleiðar. Með því að fara atvinnuleiðina megi eyða atvinnuleysinu, auka kaupmátt fólks og bæta hag fyrirtækja. „Þannig göngum við erinda allrar þjóðarinnar."

Samtök atvinnulífsins efna til opins fundar um stöðu atvinnumála og vinnumarkaðinn í Reykjanesbæ, mánudaginn 24. janúar næstkomandi. Fundurinn fer fram í Stapa kl. 17-19. Vilmundur Jósefsson, formaður SA og Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, munu ræða um stöðuna í atvinnulífinu og yfirstandandi kjaraviðræður auk þess að svara fyrirspurnum.

Niðurstöður nýjustu vinnumarkaðsrannsóknar Hagstofunnar eru þær að 167.300 manns hafi verið við störf á árinu 2010 og hafi fækkað um 400 frá 2009, eða um 0,2%. Meðalvinnutími styttist og var 39,5 stundir, 0,2 stundum (-0,4%) færra en árið áður. Samtals fækkaði því vinnustundum um 0,6% á milli ára samkvæmt þessum niðurstöðum.

Nýjar arðbærar vegabætur munu bæta innviði landsins og skapa hundruð starfa. Þá auka framkvæmdirnar öryggi í umferðinni og spara þar með þjóðfélaginu stórfé á ári hverju.  Umfangsmiklar vegaframkvæmdir eru eitt þeirra stóru og mikilvægu mála sem eru uppi á borðum samningsaðila í yfirstandandi kjaraviðræðum og kalla á aðkomu ríkisstjórnarinnar. Samtök atvinnulífsins leggja á það höfuðáherslu að stórum fjárfestingarverkefnum í atvinnulífinu verði komið á skrið  og í nýlegri aðgerðaáætlun ASÍ er lagt til að stórum framkvæmdum í samgöngumálum verði hrint í framkvæmd með stofnun félags í eigu ríkissjóðs sem taki lán hjá langtímafjárfestum til langs tíma.

Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands hafa undirritað viðræðuáætlun um sameiginleg mál en áætlunin var undirrituð á fundi samninganefnda samtakanna hjá ríkissáttasemjara í gær. Samkvæmt áætluninni skal ríkissáttasemjari taka að sér stjórn viðræðna vísi eitthvert aðildarsamtaka ASÍ kjaradeilu sinni til hans. Starfsgreinasambandið, utan svokallaðs Flóabandalags, hefur nú vísað kjaradeilu sinni til sáttasemjara og færast því viðræður um sameiginleg mál undir stjórn hans.

Um áramótin voru 13.972 án atvinnu og fjöldi þeirra sem hefur verið án atvinnu í 6 mánuði eða lengur fer vaxandi. Nýjar tölur Vinnumálastofnunar um þróun atvinnuleysis eru ekki uppörvandi og ef ný hagvaxtarspá AGS gengur eftir verður hér áfram mikið atvinnuleysi og áframhaldandi stöðunun. AGS hefur nú lækkað hagvaxtarspá sína fyrir Ísland úr 3% í 2% fyrir 2011 og segir eitt helsta verkefni þjóðarinnar að ná niður atvinnuleysinu þar sem fólk án atvinnu muni búa áfram við kreppu. Samtök atvinnulífsins taka undir þessi orð AGS en lágmarkshagvöxtur á árunum 2011-2015 þarf að vera 3,5% að meðaltali til þess að núverandi þróun snúist við.

Skynsamlegir kjarasamningar eru ein af lykilforsendum fyrir hækkun á gengi íslensku krónunnar á næstu árum og þar með lágri verðbólgu og auknum kaupmætti. Kaupmáttur á næstu árum vex ekki aðeins með lágri verðbólgu heldur ekki síður vegna þess að ný störf skapast, meiri atvinna verður í boði og atvinnuleysi dregst saman. Nauðsynlegt er að ríkisstjórn og Alþingi komi að nokkrum mikilvægum málum til þess að ná fjárfestingum á skrið og styðji við stefnumörkun um framleiðsludrifinn hagvöxt sem leiðina út úr kreppunni.

 

Í leiðara nýs fréttabréfs SA fjallar Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA um kjarasamningana framundan og þá leið sem fara verði. Hann segir tvær leiðir hugsanlegar til að koma Íslandi út úr kreppunni.  „Annars vegar er að reikna með takmörkuðum hagvexti sem byggir á einkaneyslu og samneyslu. Hins vegar er að reiða sig á öflugan hagvöxt sem er drifinn áfram af framleiðsluhlið efnahagslífsins, þ.e.a.s. með fjárfestingum og auknum útflutningi."

Viðræður aðila vinnumarkaðarins um nýja kjarasamninga eru nú komnar á skrið eftir að hafa legið niðri yfir jól og áramót. Í gær áttu fulltrúar Samtaka atvinnulífsins fund með samninganefnd Alþýðusambands Íslands og í hádeginu í dag funduðu SA með leiðtogum ríkisstjórnarflokkanna, Jóhönnu Sigurðardóttur og Steingrími J. Sigfússyni. Á fundum Samtaka atvinnulífsins með ASÍ og ríkisstjórninni lögðu SA fram samantekt vegna kjaraviðræðnanna þar sem sett eru fram meginmarkmið SA og yfirlit um þau mál sem samtökin vilja að ríkisstjórn og Alþingi taki til umfjöllunar og afgreiðslu samhliða gerð nýrra kjarasamninga.

Sú staðreynd er yfirleitt sniðgengin í umræðu um kjaramál að launabreytingar hafa verið margfalt meiri hér á landi en í nágranna- og viðskiptaríkjunum undanfarin ár og áratugi og átt sinn þátt í því að verðbólga hefur verið mun meiri og vextir hærri en annars staðar tíðkast. Á árabilinu 2005-2009 hækkuðu laun á Íslandi t.a.m. um 32% á sama tíma og þau hækkuðu um 10,6% að meðaltali í OECD-ríkjunum. Aðeins í einu ríki OECD, Tyrklandi, hækkuðu laun meira á þessu tímabili.

Í nýrri samantekt Samtaka atvinnulífsins á kjarasamningum sem gerðir hafa verið nýlega  á Norðurlöndum og ná til áranna 2009-2011 kemur í ljós að hækkun launa hefur verið stillt í hóf. Árleg hækkun launakostnaðar í Danmörku, Finnlandi, Noregi og Svíþjóð er 0,6% þar sem hún er lægst og 2,3% þar sem hún er hæst. Algengt er að samið sé til 2-3 ára.