Vinnumarkaðsmál

Árið 2004 einkennist af góðum árangri íslensks atvinnulífs og samfélagsins alls í efnalegu tilliti og eftirtektarverðum land-vinningum einstakra fyrirtækja, segir Ingimundur Sigurpáls-son, formaður SA, m.a. í áramótaviðtali Morgunblaðsins. Hann segir samkeppnishæf starfsskilyrði íslenskra fyrirtækja mikil-vægari en nokkru sinni fyrr á tímum hnattvæðingar. Náum við enn frekari árangri á þeim sviðum höfum við alla burði til þess að vera áfram í fremstu röð meðal þjóða.

Á kjaramálavef SA er að finna kaupgjaldsskrá SA, heildar-útgáfu, sem gildir frá 1. janúar 2005. Starfsfólk SA svarar fyrirspurnum frá félagsmönnum og er þeim innan handar ef skýra þarf einstök ákvæði samninganna. Sjá nánar undir liðnum kaupgjaldsskrá á kjaramálasíðu SA.

Kjararannsóknarnefnd og Hagstofa Íslands hafa gert með sér samstarfssamning um launakannanir og aðrar vinnumarkaðs-rannsóknir. Frá og með 1. janúar 2005 verður launakönnun Kjararannsóknarnefndar framkvæmd af Hagstofu Íslands og hættir nefndin skrifstofurekstri frá þeim tíma.

„Án vaxtar, án atvinnusköpunar, án kraftmeira hagkerfis getum við ekki viðhaldið því háa stigi almannatrygginga, félagslegrar verndar... og umhverfisverndar sem við köllum evrópska módelið“ segir Manuel Barroso, nýr forseti framkvæmdastjórnar ESB. Hann segir nauðsynlegt að nútímavæða hið félagslega kerfi aðildarríkjanna.

SA og ASÍ undirrituðu á dögunum samkomulag um framtíðar-skipulag lífeyriskerfisins og um ráðstöfun á  1% viðbótar-framlagi atvinnurekenda um næstu áramót. Stefnt er að því að tekin verði upp aldurstengd réttindaávinnsla í þeim sjóðum sem ekki eru þegar með slíkt kerfi og að þeir lífeyrissjóðir sem vilja eða þurfa að breyta réttindaávinnslukerfi sínu geti gert það samtímis.

Í nóvember voru skráðir 85.377 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 3.885 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá, eða 2,6% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 2,7% í október sl. en 3,0% í nóvember í fyrra. Mikil eftirspurn er eftir iðnmenntuðu fólki.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli Sambands íslenskra bankamanna og Samtaka atvinnulífsins og gildir hann til 1. október 2008. Samningurinn er nokkuð öðru vísi uppbyggður en aðrir helstu samningar sem gerðir hafa verið á almennum vinnumarkaði á þessu ári, þar sem fyrst og fremst er um að ræða beinar launabreytingar.

SA fagna umræðu um samfélagslega ábyrgð fyrirtækja hér á landi, en hún hefur verið nokkuð fyrirferðarmikil á Evrópu-vettvangi. Í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi minnir Ari Edwald framkvæmdastjóri samtakanna þó á að meginhlutverk fyrirtækja sé að skapa verðmæti og bera arð, en það er jú forsenda almennrar velferðar. Samkeppnishæf starfsskilyrði atvinnulífsins séu mikilvægari en nokkru sinni fyrr nú á tímum hnattvæðingar.

Þó nokkur fjölgun starfa virðist framundan á vinnumarkaði, skv. niðurstöðum könnunar SA á ráðningaráformum fyrirtækja. 19% fyrirtækja hyggjast fjölga hjá sér starfsfólki næstu 3-4 mánuði en 7% hyggjast fækka því. Meiri fjölgun virðist fram-undan á höfuðborgarsvæði en á landsbyggðinni. Fyrirtæki í nær öllum greinum boða fjölgun starfsfólks, nema fyrirtæki í útgerð sem boða lítils háttar fækkun.

Á næstu þremur árum mun þurfa að gefa út á bilinu 1.300 til 1.800 atvinnuleyfi vegna fyrirhugaðra stóriðju- og virkjana-framkvæmda, að öllum líkindum frekar þó í hærri kantinum. Þetta er niðurstaða nýrrar skýrslu Vinnumálastofnunar um mannaflaþörf við stóriðju- og virkjanaframkvæmdir á árunum 2005 til 2007.

Starfsmenn sem hafa verið í fullu starfi allt árið hjá sama fyrirtæki og eru við störf í fyrirtækinu síðustu viku í nóvember eða í fyrstu viku desember skulu eigi síðar en 15. desember fá greidda sérstaka eingreiðslu, desemberuppbót, sem er kr. 38.500 hjá flestum starfsgreinum nema verslunarmönnum, en þar hefur uppbótin verið ákveðin kr. 43.700. Sjá nánar á vinnumarkaðsvef SA.

Ef skoðaðir eru 22 ára og yngri, miðað við árið 2000, kemur í ljós að hér á landi höfðu 55% lokið framhaldsskóla, en meðal-talið innan EES voru 75%. Hæst var hlutfallið hins vegar í Noregi, tæp 97%. Þetta kom fram í ávarpi Gústafs Adolfs Skúlasonar, formanns stjórnar Fræðslumiðstöðvar atvinnu-lífsins, á ársfundi hennar.

Undirritaður hefur verið samstarfssamningur milli Fræðslu-miðstöðvar atvinnulífsins og símenntunarmiðstöðvanna á landsbyggðinni, sem ætlað er að stuðla að því að fólk á vinnumarkaði með litla grunnmenntun fái betri tækifæri til að afla sér menntunar. Aðilar munu m.a. byggja upp sameigin-legt gæðakerfi með það að markmiði að votta gæði fræðslu-aðila utan hins hefðbundna skólakerfis. Sjá nánar á vefsíðu FA.

Regluleg laun á almennum vinnumarkaði hækkuðu að meðal- tali  um 4,9% milli 3. ársfjórðungs 2003 og 3. ársfjórðungs 2004. Á sama tíma hækkaði vísitala neysluverðs um 3,6%. Samkvæmt því jókst kaupmáttur launa að meðaltali um 1,3%. Laun kvenna hækkuðu um 5,9% en karla um 4,5%. Laun á höfuðborgarsvæði hækkuðu um 4,8% en laun utan höfuðborgarsvæðis um 5,2%. Sjá nánar í fréttabréfi Kjararannsóknarnefndar.

Samkomulag hefur náðst um að fresta kjaraviðræðum við blaðamenn til haustsins 2005 og muni friðarskylda gilda til 20. nóvember 2005. Í tengslum við undirritun nýrrar viðræðu-áætlunar þess efnis hefur m.a. orðið að samkomulagi að laun blaðamanna hækki um 3,0% frá og með 1. nóvember 2004 og breyting verði á greiðslum í lífeyrissjóð 1. janúar 2005 eins og hjá þeim starfsstéttum sem samið hefur verið við á árinu.

Í októbermánuði voru skráðir 81.459 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 3.880 manns hafi að meðal-tali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 2,7% af áætlun efnahagsskrifstofu fjármálaráðuneytis um mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 2,6% í september sl. og 2,8% í október 2003. Að mati Vinnumála-stofnunar er líklegt að atvinnuleysið aukist lítils háttar í nóvember og verði 2,7-3,0%.

Þriðjudaginn 23. nóvember verður haldinn fyrsti ársfundur Fræðslumiðstöðvar atvinnulífsins á hótel Nordica. Fjallað verður um raunfærnimat og er það jafnframt þema veglegs ársrits FA sem dreift verður á fundinum. Meðal ræðumanna verða Jón Björnsson forstjóri Haga hf. og Jón Sigurðsson bankastjóri Seðlabanka Íslands. Sjá nánar á vefsíðu FA.

Forsvarsmenn breskra fyrirtækja segja þrýsting fara vaxandi í þá veru að hluti starfseminnar verði færður úr landi þangað sem launakostnaður er lægri og reglubyrði minni. Á móti kemur að önnur störf skapast innan Bretlands sem krefjast sérhæfingar og því mun þessi þróun stuðla að aukinni framleiðni, arðsemi og hagvexti, að mati fyrirtækjastjórnenda.

Undanfarin misseri hefur starfandi fólki fækkað á vinnu- markaði samfara miklum hagvexti þannig að nú stefnir í 6% framleiðniaukningu í ár. Þótt fækkun starfa sé áhyggjuefni þá er þessi mikla framleiðniaukning mjög ánægjuleg tíðindi. Kröftugur framleiðnivöxtur er lífsnauðsynlegur, ekki síst í heimi hnattvæðingar, þar sem samkeppni milli ríkja fer sífellt harðnandi. Aukin skilvirkni eykur arðsemi fyrirtækja og leiðir til aukinna fjárfestinga sem aftur skapa ný störf.

Um næstkomandi áramót mun mótframlag vinnuveitenda í samtryggingarsjóði lífeyrissjóða hækka úr 6% í 7% skv. flestum þeim kjarasamningum sem Samtök atvinnulífsins hafa gert við viðsemjendur sína. Á sama tíma fellur niður skylda vinnuveitanda til að greiða 1% fast framlag í séreignarsjóð, án framlags starfsmanns.

ESB hyggst auka frelsi í þjónustuviðskiptum, sem þegar er til staðar í orði en ekki alltaf á borði, m.a. með því að festa í sessi gagnkvæma viðurkenningu á lögum og reglum á því sviði og draga þannig úr skriffinsku. Leyfi í einu landi verður leyfi í þeim öllum. Ástæða er til að taka fram að tilskipunin mun engin áhrif hafa á kjör erlends starfsfólks hér á landi, sem áfram verða skv. íslenskum lögum og kjarasamningum.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli sjómanna og útvegsmanna. Að sögn Friðriks J. Arngrímssonar, fram-kvæmdastjóra LÍÚ, er samningurinn skref inn í framtíðina og þótt samningurinn kosti útvegsmenn talsverða fjármuni, skapist með honum möguleikar á hagræðingu sem eigi að geta skilað báðum aðilum meiri tekjum.

Stéttir á almennum vinnumarkaði hafa almennt verið að beita verkfallsvopninu af mikilli varkárni, enda hafa þær lært af langri og oft allbiturri reynslu og vita að þegar upp er staðið skilar samningaleiðin varanlegri árangri, sagði Ari Edwald, framkvæmdastjóri SA, m.a. í erindi á fundi Frjálshyggju-félagsins um verkföll. Hann lagði áherslu á mikilvægi þess að menn virtu leikreglur í verkföllum.

Regluleg laun hækkuðu að meðaltali um 4,0% milli 2. árs-fjórðungs 2003 og 2. ársfjórðungs 2004, skv. launakönnun Kjararannsóknarnefndar. Á sama tíma hækkaði vísitala neysluverðs um 3,3% og samkvæmt því jókst kaupmáttur launa að meðaltali um 0,7%. Þessi niðurstaða markast nokkuð af því að verslunarmenn og iðnaðarmenn fengu launahækkanir á miðjum fjórðungnum skv. nýgerðum kjarasamningum, en kjarasamningar verkafólks voru að fullu komnir til framkvæmda þegar þessi mæling var gerð.

Í septembermánuði  voru skráðir 85.538 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 3.891 manns hafi að meðal-tali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 2,6% af áætlun efnahagsskrifstofu fjármálaráðuneytis um mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 2,9% í ágúst sl. og 2,7% í september 2003. Að mati Vinnumála-stofnunar er líklegt að atvinnuleysið aukist heldur í október og verði á bilinu 2,6-2,9%.

Í samningunum síðastliðið vor hækkuðu lágmarkslaun í 100.000 kr. á mánuði. Kaupmáttur lágmarkslauna hefur aldrei verið meiri en á þessu ári og var nú í september 70% meiri en hann var fyrir áratug, í ársbyrjun 1995. Kaupmáttur lágmarkslaunanna hefur aukist tæplega tvöfalt meira en kaupmáttur almennra launa skv. launavísitölu Hagstofu Íslands, sem hefur aukist um 38% á sama tíma.

Í erindi á kynningarfundi Impregilo um áhrif stórframkvæmda á Austurlandi á íslenskt efnahagslíf fjallaði Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, um forsendur þess að það tækist að viðhalda efnahagsstöðugleika á næstu árum. Sagði hann mikilvægustu aðgerðina gegn ofþenslu á vinnumarkaði vera lipra og snurðulausa útgáfu atvinnuleyfa og vakti athygli á að hlutfall erlends starfsfólks við þessar framkvæmdir hefur hingað til verið mun hærra en spár hafa gert ráð fyrir.

Fjárlagafrumvarp ársins 2005 hljóðar upp á 8% aukningu ríkisútgjalda frá frumvarpi síðasta árs, eða 3,5% raunvöxt, og ekki að sjá að frumvarpið markist af miklu átaki til að sporna gegn ofþenslu sem það þyrfti að gera, segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í leiðara frétta-bréfsins Af vettvangi. Hann segir greiðan aðgang erlends starfsfólks að íslenskum vinnumarkaði gríðarlega mikilvægan á næstu misserum í þessu sama skyni.

Í lokaskýrslu til framkvæmdastjórnar ESB hefur víðtækur samráðsvettvangur atvinnurekenda, verkalýðshreyfingar o.fl. hagsmunaaðila komið sér saman um helstu skilgreiningar í umræðunni um félagslega ábyrgð fyrirtækja, þ.e. þær skuldbindingar sem fyrirtæki kjósa að taka á sig gagnvart starfsfólki, umhverfi og viðskiptavinum umfram það sem kveðið er á um í kjarasamningum, lögum eða reglugerðum.

Á vinnumarkaðsvef SA, sem opinn er félagsmönnum, er nú að finna uppfærða nokkra af helstu heildarkjarasamningum SA með þeim breytingum sem orðið hafa árið 2004. Samningar þessir hafi einnig verið prentaðir og sendir félagsmönnum. Sjá nánar á vinnumarkaðsvefnum.

Áherslur SA í umfjöllun sinni um samkeppnismál og stjórnar-hætti fyrirtækja hafa í öllum megindráttum verið þær nákvæm-lega sömu og systursamtaka SA í Svíþjóð, segir Ari Edwald, framkvæmdastjóri SA, í Morgunblaðsgrein. Hann segir það að sjálfsögðu markmið SA að vinna með stjórnvöldum að jákvæðri þróun mála á þessu sviði.

Starfsmenntaverðlaun Starfsmenntaráðs og Menntar árið 2004 hljóta Landsbanki Íslands í flokki fyrirtækja, Samtök verslunar og þjónustu og Viðskiptaháskólinn á Bifröst í flokki fræðsluaðila, og Janus endurhæfing í opnum flokki. Verðlaunin eru veitt fyrir framúrskarandi starf á sviði starfsmenntunar. Sjá nánar á vef Menntar.

Menntamálaráðuneytið hefur staðfest mat Fræðslumiðstöðvar atvinnulífsins á 5 námsleiðum Mímis-símenntunar til eininga í framhaldsnámi. Á vegum FA er unnið að mati á fleiri námsleiðum, m.a. fagnámi fyrir verslunarfólk. Sjá nánar á vefsíðu FA, samstarfsvettvangs SA og ASÍ um fullorðins- og starfsmenntun á vinnumarkaði.

Í ágústmánuði voru skráðir 98.011 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 4.452 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 2,9% af áætlun efnahagsskrifstofu fjármálaráðuneytis um mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 3,0% í júlí sl. og 2,9% í ágúst 2003. Að mati Vinnumálastofnunar er líklegt að atvinnuleysið minnki í september.

4% hagvöxtur ár eftir ár er langt umfram jafnaðarhagvöxt og því mun smám saman vaxa spenna á vinnumarkaði, segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í samtali við Heim. Hann segir þessari spennu verða mætt með erlendu starfsfólki, ekki sé nægilegt framboð af starfsfólki til að standa undir þessum hagvexti hér á landi. Sjá nánar á vef Heims.

SA og stéttarfélögin hafa markað kjarastefnu á almenna vinnumarkaðnum til næstu fjögurra ára. Á þessu ári hafa samtökin þegar gert 101 sjálfstæðan kjarasamning sem samtals tekur til 62.500 launamanna. SA eiga eftir að gera kjarasamnina vegna 11.000 starfsmanna. Samningar SA ná yfir 95% hins almenna vinnumarkaðar, en hann nemur 75% af vinnumarkaðnum í heild. Ef samið er við eitt eða fleiri félög opinberra starfsmanna um meiri kostnaðarhækkanir getur það falið í sér ákvörðun um að brjóta á bak aftur þá launa-stefnu sem mótuð hefur verið á almennum vinnumarkaði, skapað óvissu, vaxandi verðbólgu og óstöðugleika. Það er sú staðreynd sem opinberir samningsaðilar standa frammi fyrir þegar þeir meta hvort þeir ætli að bera ábyrgð á nýrri kjarastefnu í landinu, með meiri launahækkunum.

Vika símenntunar verður haldin dagana 12.-18. september. Að verkefninu standa m.a. menntamálaráðuneytið, Starfs-menntaráð, Mennt, SA, ASÍ og símennuntarmiðstöðvarnar. Vikan er ekki síst hugsuð fyrirtækjum til hvatningar, en að þessu sinni er athyglinni beint að fræðslumálum ungs fólks. Sjá nánar á vef Menntar.

Viltu senda starfsmann í þjálfun erlendis? Ertu í samstarfi við aðra evrópska aðila í starfsmenntamálum, eða vilt koma því á? Auglýst er eftir umsóknum um styrki í mannaskipta- og tilraunaverkefni Leonardo da Vinci starfsmenntaáætlunar ESB. Umsóknarfrestur er til 1. október 2004. Mennt veitir fyrirtækjum ráðgjöf og aðstoðar þau við gerð umsókna.

Í júlímánuði voru skráðir 103.648 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 4.712 manns hafi að meðal-tali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum eða 3,0% af áætlun efnahagsskrifstofu fjármálaráðuneytis um mannafla á vinnu-markaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 3,1% í júní sl. og 3,0% í júlí 2003.

Út er komin bókin Frá kreppu til þjóðarsáttar - Saga Vinnuveitendasambands Íslands 1934 til 1999, skráð af Guðmundi Magnússyni sagnfræðingi. Í bókinni fjallar Guðmundur fyrstur sagnfræðinga um það hvernig kjara-baráttan hér á landi horfði við atvinnurekendum og byggir hann verkið einkum á ítarlegri könnun frumheimilda.

Kaupgjaldsskrá SA nr. 5 er komin á vef samtakanna, en hún gildir fyrir samninga sem undirritaðir voru á tímabilinu mars til júní 2004. Prentað eintak verður sent félagsmönnum á næstunni. Sjá nánar.

Tveir þriðju dansks launafólks telja ekki forsendu fyrir frekari styttingu vinnuvikunnar og rúmur helmingur telur ekki rétt að lengja sumarleyfið, skv. skoðanakönnun. Þess í stað vill meirihluti svarenda lengra fæðingarorlof. Sjá nánar á vef Politiken.

Í júnímánuði síðastliðnum voru skráðir 107.279 atvinnuleysis-dagar á landinu öllu sem jafngilda því að 4.877 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 3,1% af áætlun efnahagsskrifstofu fjármálaráðuneytis um mannafla á vinnumarkaði. Samkvæmt því er atvinnuleysi heldur á niðurleið, en það mældist 3,3% í maí sl. og 3,2% í júní 2003.

Fái aðrir það sama og kennarar krefjast verður afleiðingin neikvæð kaupmáttarþróun fyrir kennara sjálfa eins og aðra hópa launamanna, þótt prósentuhækkanir verði háar, segir Ari Edwald, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Kennarar ætlist því til að aðrir semji um minna en þeir sjálfir.

Starfsfólk á aldrinum 50 ára og eldra er mun sjaldnar frá vegna veikinda en sér yngra fólk, vinnur kannski ívið hægar en yngra fólkið en er mun jákvæðara í garð vinnunnar. Þetta eru mjög skýrar niðurstöður könnunar SA meðal aðildar- fyrirtækja. Spurningarnar voru samdar í samráði við nefnd á vegum félagsmálaráðuneytisins.

Nokkur fjölgun starfa virðist framundan á vinnumarkaði, samkvæmt könnun SA. 18% fyrirtækja hyggjast fjölga hjá sér starfsfólki næstu 3-4 mánuði en 10% hyggjast fækka því. Sem fyrr hyggjast þó langflest fyrirtæki halda óbreyttum fjölda starfsfólks, eða 72%. Mest fjölgun virðist framundan í iðnaði og ferðaþjónustu en stærstu fyrirtækin ætla öðrum fremur að fækka starfsfólki.

Undirritaðir hafa verið kjarasamningar milli Samtaka atvinnulífsins og Múrarafélags Reykjavíkur, Múrarasambands Íslands, Sveinafélags pípulagningamanna og Félags veggfóðrara- og dúklagningasveina. Samningarnir gilda til ársloka 2007.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli Samtaka atvinnulífsins og Vélstjórafélags Íslands vegna vélstjóra í frystihúsum og verksmiðjum. Samningurinn gildir til ársloka 2007.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli Samtaka atvinnulífsins og Verkstjórasambands Íslands. Samningurinn gildir til ársloka 2007. Samningurinn kveður á um 3,25% upphafshækkun frá 1. maí og er sambærilegur við aðra samninga sem SA hafa gert að undanförnu.

Í maímánuði voru skráðir 102.875 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 4.900 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 3,3% af áætlun efnahagsskrifstofu fjármálaráðuneytis um mannafla á vinnumarkaði. Samkvæmt því er atvinnuleysið á niðurleið en það mældist 3,5% í apríl sl. og 3,6% í maí árið 2003.

Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, segir verðbólguna miklu meiri en hægt sé að sætta sig við, í samtali við Morgunblaðið. Hún ógni þó ekki kjarasamningum eins og er en forsendur samninganna koma til skoðunar í nóvember 2005. Hannes segir eðlilegt að endurskoða áform um stórauknar lánveitingar til húsnæðiskaupa og húsnæðis-bygginga.

Afskipti ríkisvaldsins af kjaradeilu fiskimanna vorið 2001 voru til umræðu á þingi ILO, þ.e. hvort íslenska ríkið hefði brotið gegn samningsfrelsi aðila. Niðurstaða þingisins felur ekki í sér neinn alvarlegan áfellisdóm og lýtur fyrst og fremst að því að fara þurfi yfir framkvæmd kjarasamningaviðræðna fiskimanna og umgjörð þeirra.

Regluleg laun hækkuðu að meðaltali um 1,5% milli 1. árs-fjórðungs 2003 og 1. ársfjórðungs 2004, skv. launakönnun KRN, en vísitala neysluverðs hækkaði um 2,1%. Skv. því rýrnaði kaupmáttur launa að meðaltali um 0,6%, en á þessu tímabili fékk einungis lítill hluti launafólks hækkun skv. kjarasamningi og nýir kjarasamningar komu að mjög takmörkuðu leyti til framkvæmda á fyrsta ársfjórðungi.

Mikill stuðningur er við stefnumörkun stjórnvalda um lækkun skatta, segir Ari Edwald, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann segir þó nauðsynlegt að samhliða verði haldið þétt um taumana í opinberum fjármálum á næstu misserum og að þar gegni lykilhlutverki að launaþróun opinberra starfsmanna verði í samræmi við þær hækkanir sem atvinnulífið hefur samið um.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli Samtaka atvinnulífsins og Félags bókagerðarmanna. Samningurinn gildir til ársloka 2007. Almennar launahækkanir og hækkanir á lífeyrisframlögum eru þær sömu og í fyrri samningum SA. Þá eru kauptaxtar bókagerðarmanna færðir nær greiddum launum á svipaðan hátt og gert hefur verið í öðrum samningum.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli Samtaka atvinnulífsins og Lyfjafræðingafélags Íslands vegna apóteka. Samningurinn gildir til ársloka 2007. Samningurinn kveður á um 3,25% upphafshækkun frá 1. júní. Hækkanir á lífeyrisframlögum eru þær sömu og í fyrri samningum SA og samningsforsendur taka jafnframt mið af fyrri samningum.

Lítil tengsl eru á milli vanda á vinnumarkaði og aldurs. Fátt bendir til að aldurinn skipti máli, en þá almennt séð fremur að hærri aldur sé til hagsbóta viðkomandi fremur en hitt. Þetta var niðurstaða Hannesar G. Sigurðssonar, aðstoðar-framkvæmdastjóra SA, í erindi á ráðstefnu um stöðu miðaldra fólks á vinnumarkaði.

Undirritaður hefur verið sérkjarasamningur vegna vinnu í fiskimjölsverksmiðjum á Austurlandi. Samningurinn er hluti af aðalkjarasamningi Starfsgreinasambandsins og SA.

Miðvikudaginn 19. maí stendur áhugahópur um atvinnumál miðaldra fólks fyrir ráðstefnu um stöðu þess fólks á vinnu-markaði, í samvinnu við SA o.fl. Ráðstefnan verður haldin í Kiwanishúsinu Engjateigi 11 og hefst kl. 13. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Kynnt hefur verið úthlutun úr starfsmenntasjóði félagsmálaráðuneytisins til starfsmenntunar í atvinnulífinu, en alls var rúmum 55 milljónum króna úthlutað til 55 verkefna.  Meðal þeirra sem hlutu styrk voru SVÞ – Samtök verslunar og þjónustu sem fengu kr. 2,5 milljónir til námsbrautar fyrir verslunarfólk. Sjá nánar á vef Starfsmenntaráðs.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli Samtaka atvinnulífsins og Félags skipstjórnarmanna um kaup og kjör skipstjóra og stýrimanna á kaupskipum í millilandasiglingum. Samningurinn gildir til ársloka 2007 og eru almennar launahækkanir, kjarabreytingar og samningsforsendur þær sömu og í fyrri samningum SA.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli Samtaka atvinnulífsins og Vélstjórafélags Íslands um kaup og kjör á kaupskipum. Samningurinn gildir til ársloka 2007. Almennar launahækkanir, hækkanir á lífeyrisframlögum og samningsforsendur eru þær sömu og í fyrri samningum SA.

Þríhliða samskipti aðila vinnumarkaðarins og stjórnvalda eru enn mjög mikilvæg, segir Ari Edwald, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Eðlisbreyting hafi þó orðið á samskiptum þessara aðila. Kúvending efnahagsstefnu eða íhlutun í stjórn efnahagsmála séu sem betur fer ekki umræðuefni lengur í tengslum við gerð kjarasamninga.

Fyrirtæki leggja vaxandi áherslu á að skapa sér þá ímynd að þau setji siðferðisleg viðmið á oddinn. Öðru vísi njóti þau ekki trausts almennings, neytenda og mögulegs framtíðar-starfsfólks. Þetta er meðal þess sem fram kom í erindi Görans Trogen, framkvæmdastjóra hjá sænsku samtökum atvinnu-lífsins, í erindi hans á aðalfundi SA.

Ef við viljum halda forystuhlut okkar á sviði skattamála eigum við að stefna að því að skattar á fyrirtæki verði ekki yfir 15% í framtíðinni, sagði Davíð Oddsson forsætisráðherra í ræðu sinni á aðalfundi SA. Hann sagði SA gegna lykilhlutverki í íslensku atvinnulífi og benti á hversu stóran þátt þau ásamt viðsemjendum eiga í þeim stöðugleika sem nú ríkir í atvinnulífi þjóðarinnar.

Mikilvægasta framlag stjórnvalda til kjarasamningagerðar hefur undanfarinn rúman áratug verið fólgið í stöðugleika, sagði Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, í ræðu sinni á aðalfundi samtakanna. Sagði hann áherslur í samskiptum aðila vinnumarkaðar við stjórnvöld hafa tekið miklum breytingum frá því árið 1990, þegar forsenda fyrir gerð kjarasamninga var, að aðilar vinnumarkaðarins tækju höndum saman við stjórnvöld um mótun nýrrar efnahagsstefnu.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli Samtaka atvinnulífsins og Samiðnar. Líkt og fyrri samningar sem SA hafa gert að undanförnu gildir hann til ársloka 2007. Almennar launahækkanir og hækkanir á lífeyrisframlögum eru einnig þær sömu og í fyrri samningum SA. Þá eru kauptaxtar færðir nær greiddum launum á svipaðan hátt og gert var í nýgerðum samningum við RSÍ og MATVÍS.

Fimmtudaginn 29. apríl 2004 verða kynnt ný forgangsatriði í Leonardó starfsmenntaáætlun ESB, sem Íslendingar taka þátt í, á fundi í Húsi atvinnulífsins, Borgartúni 35, kl. 15 til 17:30. Sjá nánar á vef Landsskrifstofu Leonardó.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli SA og Matvæla- og veitingasambands Íslands. Líkt og fyrri samningar sem SA hafa gert að undanförnu gildir hann til ársloka 2007. Almennar launahækkanir og hækkanir á lífeyrisframlögum eru einnig þær sömu og í fyrri samningum SA. Þá eru kauptaxtar iðnaðar-manna færðir nær greiddum launum á svipaðan hátt og gert var í nýgerðum samningi við RSÍ.

Undirritaður hefur verið svonefndur virkjunarsamningur, sem gildir á Kárahnjúkasvæðinu, milli SA vegna aðildarfyrirtækja og Landsvirkjunar annars vegar, og ASÍ, SGS, Samiðnar og RSÍ hins vegar. Líkt og fyrri samningar sem SA hafa gert að undanförnu gildir hann til ársloka 2007. Almennar launa-hækkanir og hækkanir á lífeyrisframlögum eru einnig þær sömu og í fyrri samningum SA.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur SA við LÍV og VR. Líkt og fyrri samningar sem SA hafa gert að undanförnu gildir hann til ársloka 2007. Almennar launahækkanir og hækkanir á lífeyrisframlögum eru einnig þær sömu og í fyrri samningum SA. Tekið er upp nýtt eftirvinnuálag, heimild til frítöku í stað uppbóta o.fl. nýjungar.

Í mars voru skráðir 114.789 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 4.991 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 3,5% af áætlun efnahags-skrifstofu fjármálaráðuneytis um mannafla á vinnumarkaði. Að mati Vinnumálastofnunar er ekki líklegt að atvinnuástandið breytist mikið í apríl.

Undirritaður hefur verið kjarasamningur milli SA og SART annars vegar og RSÍ hins vegar. Líkt og fyrri samningar sem SA hafa gert að undanförnu gildir hann til ársloka 2007. Almennar launahækkanir og hækkanir á lífeyrisframlögum eru einnig þær sömu og í fyrri samningum SA. Lágmarkslaun eru hins vegar færð nær greiddum launum og verða byrjunarlaun rafiðnaðarmanns með sveinspróf 152.500 krónur.

Föstudaginn 16. apríl stendur lögfræðideild Viðskiptaháskólans á Bifröst fyrir opinni ráðstefnu um tvískiptingu íslensks vinnu-markaðar, í samstarfi við SA, ASÍ, BSRB og Starfsmanna-skrifstofu fjármálaráðuneytis. Sjá nánar á vef Viðskipta-háskólans á Bifröst.

Það getur ekki verið markmiðið að sjónarmið varðandi persónufrelsi einstakra starfsmanna vegi alltaf þyngra en heilbrigði og öryggi annarra starfsmanna, segir Ari Edwald, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Tilgangur vímuefnaprófa sé fyrst og fremst að standa vörð um öryggi starfsmanna en ekki áhugi fyrirtækja á persónulegum högum manna.

Nýir kjarasamningar Samtaka atvinnulífsins við félög verkafólks fela í sér ýmsar nýjungar sem ætlað er að auka sveigjanleika fyrirtækjanna og fækka ágreiningsmálum. Mikilvægt er að atvinnurekendur kynni sér vel ákvæði samninganna og framkvæmi rétt frá fyrsta degi.

Kjarasamningur SA við Flóabandalagið var samþykktur með 64,2% gegn 27,9% greiddra atkvæða. Kjarasamningur SA við Starfsgreinasambandið utan Flóa var samþykktur í öllum aðildarfélögum nema tveimur, á Höfn í Hornafirði og í Vestmannaeyjum. Í heildina voru 68,1% samþykkir samningnum en nei sögðu 29%.

Á kjaramálavef SA er að finna kaupgjaldsskrá SA vegna verkafólks sem gildir frá 1. mars 2004, verði samningar SA við Starfsgreinasambandið og Flóabandalagið samþykktir, sem skýrist mánudaginn 29. mars. Sjá nánar undir liðnum kaupgjaldsskrá á kjaramálasíðu SA. Starfsfólk SA svarar fyrirspurnum frá félagsmönnum og er þeim innan handar ef skýra þarf einstök ákvæði samninganna.

Göran Trogen, framkvæmdastjóri hjá sænsku samtökum atvinnulífsins verður gestur á aðalfundi SA, sem haldinn verður á Grand Hótel þriðjudaginn 4. maí nk. Þar mun Trogen flytja erindi um leiðir til þess að efla traust almennings á atvinnu-lífinu, en hann hefur gegnt lykilhlutverki í viðamiklu starfi sænsku samtaka atvinnulífsins í þessu skyni.

Föstudaginn 26. mars standa Rannsóknaþjónusta HÍ, menntamálaráðuneytið, SA, ASÍ og Fræðslumiðstöð atvinnulífsins fyrir ráðstefnu um þróun símenntunar á Íslandi og í Evrópu, aðgengi og fjármögnun. Ráðstefnan verður haldin í hátíðarsal HÍ og hana ávarpar hópur innlendra og erlendra sérfræðinga. Sjá nánar á vef Rannsóknaþjónustu HÍ.

Verslunarráð Íslands, Samtök atvinnulífsins og Kauphöll Íslands hafa kynnt nýjar leiðbeiningar um starfshætti fyrirtækja sem hafa að markmiði að skýra hlutverk og störf stjórnarmanna og stjórnenda fyrirtækja á Íslandi. Með leiðbeiningunum er þessum aðilum auðveldað að rækja skyldur sínar um leið og hagur allra hluthafa í hlutafélögum er efldur. Sjá nánar á vef Verslunarráðs Íslands.

Í febrúar voru skráðir 101.921 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 5.097 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá, eða 3,6% af áætlun efnahagsskrifstofu fjármálaráðuneytis um mannafla á vinnumarkaði. Að mati Vinnumálastofnunar má gera ráð fyrir að atvinnuástandið batni lítilsháttar í mars.

Í ályktun iðnþings Samtaka iðnaðarins er m.a. fjallað um mikilvægan hlut erlends starfsfólks við stóriðjufram-kvæmdir, þörf á framleiðniaukningu, skort á vel menntuðu fólki á sviði iðn-, verk-, tækni- og raungreina, og skort á fjármagni til nýsköpunar.

Undirritaðir hafa verið kjarasamningar milli Samtaka atvinnulífsins annars vegar og Starfsgreinasambandsins og Flóabandalagsins hins vegar. Samningarnir gilda til ársloka ársins 2007.

Ríkisstjórnin hefur samþykkt yfirlýsingu vegna gerðar kjarasamninga á almennum vinnumarkaði, þar sem fjallað er um starfsmenntamál, lífeyrismál, atvinnuleysisbætur og tryggingagjald.

Nýlegur dómur Hæstaréttar vekur upp aðkallandi spurningar um félagafrelsi starfsmanna og ekki síður um þörf á endur-skoðun dómsvalds Félagsdóms, en dómar hans eru endan-legir, segir Hrafnhildur Stefánsdóttir, yfirlögfræðingur SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hún segir Hæstarétt af þeirri ástæðu hafa lagt dóm Félagsdóms til grundvallar bótaskyldu starfsmanna, en þar var því hafnað að félaga-frelsisákvæði stjórnarskrár hafi áhrif á túlkun forgangsréttar-ákvæða kjarasamninga. Niðurstaðan er því sú að þeim er jafnað til aðildarskyldu að félagi.

Verslunarmenn hafa vísað kjaraviðræðum sínum við SA til ríkissáttasemjara, með vísan í að þær hafi tafist. Gera má ráð fyrir að hafnar verði viðræður við verslunarmenn og fleiri hópa á næstu dögum. Forgangsmál SA að sinni er að ljúka samningum við Starfsgreinasambandið og Flóabandalagið, þar sem lokið hefur verið gerð allra sérsamninga en nokkuð ber á milli um almennar launahækkanir, lífeyrismál o.fl.

Eitt prósent íbúa væntanlegra aðildarríkja ESB og EES myndu hyggja á flutning til einhvers af núverandi aðildarríkjum á næstu fimm árum eftir stækkun, ef þeir hefðu frjálsan aðgang að vinnumarkaði ríkjanna, skv. könnun ESB. Reynslan segir að það yrðu færri í raun. ESB segir áhyggjur af miklum fólksflutn-ingum vegna stækkunarinnar ekki eiga við rök að styðjast.

Á tímabilinu frá 4. ársfjórðungi 2002 til 4. ársfjórðungs 2003 hækkuðu regluleg laun að meðaltali um 5,1%. Á sama tíma hækkaði vísitala neysluverðs um 2,6%. Samkvæmt því jókst kaupmáttur launa að meðaltali um 2,5%. Laun kvenna hækkuðu um 6,1% en karla um 4,7%. Sjá nánar í fréttabréfi Kjararannsóknarnefndar.

Regnbogabörn hafa hafið samstarf við Brynju Bragadóttur, doktor í heilsusálfræði. Hún heimsækir m.a. vinnustaði og heldur fyrirlestra fyrir starfsfólk. Markmiðin eru m.a. að upplýsa fólk um eðli og einkenni eineltis, og hjálpa fólki að taka á vandanum. Sjá nánar á vef Regnbogabarna.

Landsskrifstofa Leonardó og Mennt eru að undirbúa upp-setningu gagnabanka um íslenska aðila sem hafa áhuga á evrópsku samstarfi undir merkjum Leonardó starfsmennta-áætlunar ESB. Tilgangurinn er að flýta fyrir leit íslenskra sem erlendra aðila að samstarfsaðilum. Sjá nánar á vef Menntar.

Á málþingi Alþjóðahúss, SA o.fl. um mannauð innflytjenda fjallaði Gústaf Adolf Skúlason, forstöðumaður hjá SA, um mikilvægi jákvæðrar umræðu um málefni innflytjenda, langa leið starfsfólks frá löndum utan EES til Íslands, efnahagslegt mikilvægi sæmilega greiðs aðgangs að íslenskum vinnumarkaði o.fl. Ferlið við öflun dvalar- og atvinnuleyfa hér tekur oft um þrjá mánuði.

Samkomulag hefur náðst um það milli Samtaka atvinnulífsins annars vegar og Starfsgreinasambandsins og Flóabanda-lagsins hins vegar, að vísa kjaraviðræðum aðilanna til ríkissáttasemjara, í því skyni að koma viðræðunum um þá liði sem ekki hafa verið afgreiddir í ákveðnari farveg og skerpa á þeim.

Einungis fjórðungur Dana á aldrinum 30-66 ára sem ekki eru í vinnu vilja fá vinnu. Samkvæmt könnun dönsku hagstofunnar eru 656.000 Danir á aldrinum 30-66 ára ekki í vinnu. Af þeim vilja hins vegar einungis 147.000 fá vinnu, eða 22%. Áhuginn á að fá vinnu fer lækkandi með hækkandi aldri.

Í janúar sl. voru skráðir 111.880 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 5.088 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá, eða 3,7% af áætlun efnahagsskrifstofu fjármálaráðuneytis um mannafla á vinnumarkaði. Atvinnu-leysið jókst úr 3,1% frá desember, en var ívið minna en í janúar 2003, þegar það var 3,8%.