Starfsumhverfi atvinnulífsins

Vegna áframhaldandi truflana sem orðið hafa á bankastarfsemi hér á landi og áhrifa þess á atvinnulífið telur fjármálaráðuneytið að gildar ástæður séu til að fella tímabundið niður álag vegna skila á virðisaukaskatti fyrir uppgjörstímabilið nóvember og desember 2008. Hefur ráðuneytið í dag því beint þeim tilmælum til skattstjóra að fellt verði tímabundið niður álag vegna skila á virðisaukaskatti sem á gjalddaga er 5. febrúar 2009 og gildi sú niðurfelling í átta daga eða til 13. febrúar 2009.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í samtali við mbl.is það óskiljanlega ákvörðun að halda stýrivöxtum Seðlabankans óbreyttum í 18%. Hann segir það aum rök að lækka þá ekki og greinilegt að það vanti eitthvað upp á að menn tali saman. Eins veki það athygli að Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn, sem segist ekki hafa afskipti af stjórnmálum, vilji ekki lækka stýrivexti vegna ótryggs stjórnmálaástands á Íslandi.

 „Það er verulegt áhyggjuefni að landið skuli vera ríkisstjórnarlaust," segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í samtali við mbl.is. Atvinnulífið kalli eftir sterkri ríkisstjórn sem geti búið því starfsskilyrði sem hægt sé að vinna við. Brýnt sé að greiða úr þeim bráðavanda sem við sé að glíma og síðan að byggja upp til lengri tíma. Vilhjálmur segir að brýnustu viðfangsefnin felist í lækkun vaxta, afnámi gjaldeyrishafta, nauðsyn á starfhæfum bönkum og ýmsum aðgerðum til að draga úr atvinnuleysi.

Samtök atvinnulífsins efna til opinna funda á mánudag og þriðjudag á Ísafirði, Akureyri, Egilsstöðum, Selfossi og Reykjanesbæ. Þar verður ný atvinnustefna samtakanna kynnt ásamt tillögum sem SA hafa sett fram í aðdraganda viðræðna vegna framlengingar kjarasamninga fyrir 15. febrúar næstkomandi. Nauðsynlegt er að skrá þátttöku á vef SA.

Ekkert fyrirtæki getur þrifist í starfsumhverfi þar sem stýrivextir eru 18% og útlánsvextir banka á bilinu 20-30%. Þetta kom fram á fjölmennum fundi stjórnenda í atvinnulífinu á Grand Hótel Reykjavík í morgun. Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, segir að lækka verði stýrivexti strax í 12% og síðan mjög hratt í kjölfarið. Æskilegt sé að þeir stýrivextir verði ekki nema 2-3% yfir því sem gerist á evrusvæðinu innan 12 mánaða. Með 18% stýrivexti sé viðbúið að fjöldi fólks og fyrirtækja lendi í þroti og ekki síður hinir nýju ríkisbankar. Rekstrarform þeirra gangi ekki upp og hið háa vaxtastig geti á endanum leitt til falls þeirra.

Sá efnahagsskellur sem Íslendingar hafa orðið fyrir er af nánast áður óþekktri stærðargráðu í nútímasögunni. Bankakerfið hrundi nánast eins og það lagði sig á einni viku og gengi íslensku krónunnar lækkaði meira en nokkurn gat órað fyrir. Afleiðingarnar eru rekstrarerfiðleikar fyrirtækja og vaxandi atvinnuleysi. Það er í senn megin áhyggjuefnið og viðfangsefnið á næstunni. Þetta segir Þór Sigfússon, formaður SA. Skapa verði tuttugu þúsund ný störf til ársins 2015 og vinna til baka þau störf sem hafi tapast. Nauðsynlegt sé að marka leið út úr þeim ógöngum sem íslenska þjóðarbúið hafi ratað í.

Samtök atvinnulífsins hafa markað hagsýna, framsýna og áræðna atvinnustefnu sem innlegg í umræðu um hvernig hægt er að snúa vörn í sókn. Í núverandi ástandi verður að bregðast rétt við þegar í stað, lágmarka skaðann og auðvelda nýja uppbyggingu. Nauðsynlegt er að grípa til ráðstafana og taka ákvarðanir sem skapa grunn að nýrri framfarasókn.

Enginn eðlilegur rekstur stendur undir 25% vöxtum eða þaðan af hærri né heldur tveggja stafa vaxtatölum á verðtryggðum lánum. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfs SA. Lækka verði vextina ef ekki eigi illa að fara. Vandamál hrannist nú upp í bönkunum í stóran afskriftahaug sem einhvern tímann þurfi að moka burt. „Fyrirsjáanleg útlánatöp með þessum háu vöxtum er ekkert annað en uppskrift að hruni nýju bankanna þá loksins þegar og ef þeir komast af stað," segir Vilhjálmur.

Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands hafa beitt sér fyrir því á vettvangi lífeyrissjóðanna að stofnaður verði á þeirra vegum Fjárfestingasjóður Íslands í því skyni að taka þátt í endurreisn atvinnulífsins. Þessi sjóður verður öflugur með 75 milljarða króna fjárfestingagetu á þremur árum. Frumvarp um breytingu á lögum um lífeyrissjóði var samþykkt á Alþingi í árslok 2008 í því skyni að auðvelda stofnun hans. Á vettvangi lífeyrissjóðanna er nú verið að fjalla um stofnun sjóðsins og þátttöku þeirra í uppbyggingu hans.

Endurreisn hlutabréfamarkaðar á Íslandi er lykilþáttur í uppbyggingarstarfi í íslenskum þjóðarbúskap á næstu misserum. Íslenskur hlutabréfamarkaður varð fyrir miklu áfalli við hrun viðskiptabankanna þriggja, enda nam markaðsverðmæti fjármálafyrirtækja fyrir þann tíma yfir 80% af samanlögðu markaðsverðmæti skráðra félaga í kauphöll NASDAQ OMX á Íslandi. Fyrir hrunið var meðalvelta með hlutabréf félaga í úrvalsvísitölunni um 9,8 milljarðar króna á dag, en eftir hrun var meðalveltan einungis um 81 milljónir króna, sem þýðir hvorki meira né minna en liðlega 99% lækkun. Endurvinna þarf traust og tryggja að smærri fyrirtæki eigi greiðan aðgang að hlutabréfamarkaði án yfirþyrmandi regluverks.

Samtök atvinnulífsins hafa ákveðið að setja á laggirnar starfshóp um samgöngumál. Tilgangurinn er tvíþættur, annars vegar að móta almenna stefnu samtakanna um samgöngumál og hins vegar að annast samráð af hálfu atvinnulífsins við samgönguráð vegna mótunar samgönguáætlunar 2011 - 2022. Hópurinn mun því fjalla um vegasamgöngur, flug og flugvelli, siglingar og hafnir.

Á fundi aðildarríkja loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna, sem nýverið fór fram í Póllandi, var fjallað um fyrirhugað alþjóðlegt samkomulag um loftslagsmál sem ætlunin er að ljúka á þessu ári. Aðildarríkin hafa að undanförnu sent inn tillögur sínar um það sem þau telja mikilvægt að felist í nýjum samningi. Íslensk stjórnvöld sendu inn sínar tillögur þann 5. desember síðastliðinn en þær eru í fimm hlutum og tengjast nokkurn veginn þeirri efnisskipan sem búast má við að nýr samningur byggi á. Á vef SA er þessum tillögum lýst í stuttu máli en þeir hlutar sem helst tengjast aðgerðum hér á landi er útstreymi gróðurhúsalofttegunda, yfirfærsla tækniþekkingar og endurheimt votlendis.

Þriðjudaginn 20. janúar næstkomandi efna Samtök atvinnulífsins, Félag kvenna í atvinnurekstri og Finnsk-íslenska viðskiptaráðið til morgunverðarfundar um hvernig finnskt atvinnulíf snéri vörn í sókn í efnahagsþrengingunum í Finnlandi á árunum 1991-1994. Fulltrúar finnskra atvinnulífssamtaka munu lýsa því hvernig finnsk fyrirtæki brugðust við efnahagsþrengingunum og hvað megi af því læra. Fundurinn fer fram á Hótel Sögu í Súlnasal kl. 8:30-10:00. Skráning og morgunverður frá kl. 8:00. Þátttökugjald kr. 2.500.