Starfsumhverfi atvinnulífsins

Samkeppniseftirlitið hefur birt umræðuskjal um banka og fjárhagslega endurskipulagningu fyrirtækja og óskað umsagnar SA um málið. Aðildarfyrirtækjum SA gefst jafnframt kostur á að koma á framfæri athugasemdum. Í umræðuskjalinu er fjallað um skuldavanda íslenskra fyrirtækja og samkeppnisleg álitaefni tengd honum. Frestur til að skila athugasemdum er til 8. janúar 2010.

„Á fimmtudag í síðustu viku hófst lokatilraun til að ná samkomulagi um niðurstöðu í tveggja ára samningsferli um langtímasamkomulag í loftslagsmálum en umboð til samninga var veitt á Balí 2007. Á sama tíma hófst lokatilraun til að ná samkomulagi um framhald Kyoto-bókunarinnar eftir 2012 en þær viðræður hafa staðið í 4 ár. Skemmst er frá því að segja að það voru engar líkur til þess að samkomulag næðist. Embættismenn 194 ríkisstjórna hafa verið vakandi og sofandi yfir málinu allan þennan tíma og hafa haldið endalausa fundi og ráðstefnur. Þrátt fyrir það standa eftir sömu ágreiningsmálin ár eftir ár, fund eftir fund." Þetta segir Pétur Reimarsson í nýjum pistli um niðurstöður loftslagsráðsefnu S.Þ. í Kaupmannahöfn.

Samtök atvinnulífsins eru aðilar að stöðugleikasáttmála við ríkisstjórnina sem undirritaður var 25. júní og ennfremur gaf ríkisstjórnin út sérstaka yfirlýsingu 28. október í tengslum við framlengingu kjarasamninga. Bæði í stöðugleikasáttmálanum og yfirlýsingunni er tekið fram að deilumál vegna stjórnar fiskveiða eigi að reyna að leysa í svokallaðri sáttanefnd sem nú er að störfum. Frumvarp um breytingu á stjórn fiskveiða sem nú hefur verið lagt fram gengur þvert á fyrirheit ríkisstjórnarinnar og slík vinnubrögð eru á engan hátt ásættanleg gagnvart Samtökum atvinnulífsins.

„Samtök atvinnulífsins hafa leitast við að halda góðum samskiptum við ríkisstjórnina og talið að hún væri að vinna í góðri trú að sameiginlegum hagsmunamálum.  En frumvarp sjávarútvegsráðherra, þvert á yfirlýsingar um sáttavilja, og tillögur um afdrifaríkar breytingar í skattaumhverfi atvinnulífsins sem ekki eru kynntar eða ræddar á meðan viðræður um skattamál atvinnulífsins standa yfir vikum saman vekja óneitanlega upp mikla tortryggni um heilindi ríkisstjórnarinnar í því samstarfi sem markað var með stöðugleikasáttmálanum." Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, m.a. í leiðara nýs fréttabréfs SA.

Í fréttatíma Stöðvar 2 í gærkvöldi var viðtal við Aðalstein Hákonarson, forstöðumann eftirlitssviðs Ríkisskattstjóra, þar sem hann gerði málefni eins fyrirtækis að umtalsefni og fjallaði um það með niðrandi hætti. Ef þessi málsmeðferð er ný stefna af hálfu embættisins markar það þáttaskil í opinberri umræðu hér á landi.

Það gengur ekki upp að fyrirtæki hins opinbera greiði birgjum ekki fyrir vörur á réttum tíma og safni þess í stað skuldum á háum dráttarvöxtum. Þetta kom skýrt fram á ráðstefnu um opinber fjármál sem SA, fjármálaráðuneytið og Félag forstöðumanna ríkisstofnana héldu nýverið. Björn Zoëga, starfandi forstjóri LSH, sagði að úr þessum vanda þyrfti að bæta en dæmi væru um fyrirtæki sem stæðu frammi fyrir lokun af hálfu opinberra aðila vegna vanskila á virðisaukaskatti á sama tíma og LSH skuldi þeim fé. Samkvæmt viðtali við Björn í Fréttablaðinu í dag stefnir í að dráttarvextir næsta árs af skuldum LSH við birgja verði nálægt 400 milljónum króna.

Haustið 2006 samþykkti þáverandi ríkisstjórn aðgerðaáætlun um Einfaldara Ísland og í kjölfarið var skipaður samráðshópur ráðuneyta, sveitarfélaga og aðila vinnumarkaðarins sem var forsætisráðherra til aðstoðar við að framfylgja henni. Aðgerðaáætluninni var markaður tímarammi frá 2006-2009 og var starfshópnum ætlað að starfa á því tímabili. Lítið hefur frést af framgangi einföldunaráætlana ráðuneytanna og samráðshópurinn hefur ekki komið saman síðan í september 2008. Á þetta bendir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í grein á vef SA. Hann segir verkefnið um Einfaldara Ísland hafa siglt í strand og í raun hafi verið tekin upp þveröfug stefna sem nefna megi Flóknara Ísland.

Samtök atvinnulífsins og Félag forstöðumanna ríkisstofnana í samvinnu við fjármálaráðuneytið efndu til ráðstefnu þann 17. nóvember um opinber fjármál undir yfirskriftinni Er að marka fjárlög? Yfir eitt hundrað þátttakendur tóku þátt í ráðstefnunni og ræddu út frá ólíkum sjónarhornum hvernig bæta megi rekstur ríkisins en á því er full þörf eins og kom fram í máli Steingríms J. Sigfússonar, fjármálaráðherra á ráðstefnunni. Glærukynningar frummælenda eru nú aðgengilegar á vef SA en ítarlega verður fjallað um efni ráðstefnunnar á sa.is á næstu dögum.

„Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands hafa að undanförnu fengið á sig mikla áróðursherferð. Gert er mikið úr því að þessir aðilar vinnumarkaðarins séu ekki kjörnir á Alþingi og eigi því ekki að skipta sér af störfum ríkisstjórnarinnar og Alþingis. Þessi áróðursherferð tengist sérstaklega andstöðu Samtaka atvinnulífsins við áætlanir um nýja séríslenska skatta, orku-, umhverfis- og auðlindagjöld, sem hafa sett fjárfestingaráform í orkufrekri atvinnustarfsemi í uppnám."

Í umfjöllun andstæðinga álvera þessa dagana eru ýkjur áberandi og upplýsingar villandi. Annars vegar er lítið gert úr mikilvægi stóriðju og hins vegar mikið úr hagnaði hennar. Hannes G. Sigurðsson, hagfræðingur og aðstoðarframkvæmdastjóri SA, bendir á í grein á vef SA að í landinu eru nú framleidd um 800 þúsund tonn af áli árlega og bein og óbein umsvif áliðnaðarins vegi u.þ.b. 5% af vergri landsframleiðslu (VLF) og að gjaldeyrisjöfnuður landsmanna sé rúmlega 10% hagstæðari en ef hann starfaði ekki í landinu. Það samsvari a.m.k. 80 milljörðum af hreinum gjaldeyristekjum á ári.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, flutti í dag erindi á ársfundi Vinnumálastofnunar. Þar sagði hann m.a. að umræðan um nýtt fyrirkomulag atvinnuleysistrygginga væri rétt að hefjast og ýmsar útfærslur mögulegar. Ríkisstjórnin hafi ljáð máls á viðræðum en það væri grundvallarsjónarmið að þeir sem borgi beri meiri ábyrgð ásamt því að þeir sem fái þjónustuna komi að stjórnuninni. Fyrirkomulag trygginganna verði að vera þannig að þær feli í sér bæði hvata til árangurs og hagkvæmni. Þær hugmyndir sem rætt hafi verið um byggi ekki á því að hverfa aftur til eldra fyrirkomulags heldur að horfa til framtíðar.

Aðstæður í efnahagslífinu eru nú slæmar eða mjög slæmar að mati 95% stjórnenda í stærstu fyrirtækjum landsins. Er þetta meðal niðurstaðna í ársfjórðungslegrar könnunar Capacent Gallup á stöðu og horfum hjá 500 stærstu fyrirtækja landsins, en könnunin var gerð í septembermánuði. Er mat stjórnenda á aðstæðum í efnahagslífinu að þessu sinni ámóta slæmt og fram hefur komið í hliðstæðum könnunum undanfarið ár. Mikill samdráttur fjárfestingar í atvinnulífinu endurspeglast með skýrum hætti í könnuninni. Útlit er fyrir að fjárfesting muni dragast saman um 20% að nafnvirði á næsta ári eða um 26% að raunvirði, en í þjóðhagsáætlun er hins vegar spáð rösklega 10% magnaukningu á næsta ári.

Samtök atvinnulífsins áttu í gær fund með ríkisstjórninni og Alþýðusambandi Íslands um stöðugleikasáttmála aðila vinnumarkaðarins, sveitarfélaga og ríkisstjórnarinnar frá 25. júní 2009. Með stöðugleikasáttmálanum var leitast við að skapa skilyrði fyrir aukinni fjárfestingu innlendra sem erlendra aðila, auknum hagvexti, nýrri sókn í atvinnumálum og að grunnur yrði lagður að bættum lífskjörum til framtíðar.

„Eins og þetta horfir við í dag er það algjörlega raunhæfur möguleiki að samningarnir detti í sundur og verði ekki framlengdir," segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, um líkurnar á því að stöðugleikasáttmáli  ríkisins, sveitarfélaga og aðila vinnumarkaðarins falli úr gildi á þriðjudaginn í næstu viku. Gylfi Arnbjörnsson, forseti Alþýðusambands Íslands, tekur undir að sáttmálinn sé í uppnámi. Röskun á fyrirhuguðum stórframkvæmdum í vetur vegi þar þungt.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, vonast til þess að nýtt Icesave-samkomulag auki stjórnvöldum kjark til að taka ákvarðanir um afnám gjaldeyrishafta og lækkun vaxta. Það hjálpi til í viðræðum um að stöðugleikasáttmálinn haldi. Hann minnir þó á að stjórnvöld eigi enn eftir að standa við atriði sem kveðið er á um í sáttmálanum. Þau þurfi t.a.m. að liðka fyrir stórfjárfestingum eins og álveri í Helguvík, framleiðsluaukningu í Straumsvík og byggingu gagnavera.

Sex af hverjum tíu aðildarfyrirtækjum SA hyggjast ekki gera breytingar á starfsmannafjölda á næstu sex mánuðum, 14% áforma fjölgun starfsmanna en 26% hyggjast fækka þeim. Af þeim sem hyggjast fjölga starfsmönnum ætla tveir þriðju að fjölga um innan við fimm starfsmenn. Þó finnst dæmi um áformaða fjölgun um yfir 50 starfsmenn. Í þeim hópi sem hyggst fækka starfsmönnum ætla 70% að fækka um innan við fimm starfsmenn en fimmtungur þeirra hyggjast fækka um meira en 10, sem geta talist hópuppsagnir. Þetta kemur fram í nýrri könnun SA á atvinnuhorfum meðal fyrirtækjanna.

Rúmlega sex af hverjum tíu aðildarfyrirtækjum Samtaka atvinnulífsins  (62%) segja að umtalsverð lækkun stýrivaxta myndi hvetja fyrirtækin til fjárfestinga. Það er því til mikils að vinna með því að lækka stýrivexti Seðlabankans duglega þar sem fjárfestingar fyrirtækja eru í algjöru lágmarki. Rúmlega sextíu prósent fyrirtækja (64%) telja að aðgerðir eða áform stjórnvalda hafi ekki haft nein áhrif á fjárfestingaráform fyrirtækjanna en rúmlega þriðjungur (36%) telur áform stjórnvalda beinlínis  hafa haft neikvæð áhrif.

Samtök atvinnulífsins telja bæði nauðsynlegt og skynsamlegt að fjölga konum í forystusveit íslensks atvinnulífs og hvetja því fyrirtæki til að nýta betur kraft kvenna. Nýleg íslensk rannsókn sýnir að fyrirtæki eru síður líkleg til að lenda í vanskilum ef þau eru rekin af konum og arðsemi eigin fjár er meiri í fyrirtækjum þar sem konur eru framkvæmdastjórar. Fyrirtæki sem stofnuð eru af báðum kynjum eru ennfremur líklegust til að lifa og blandaðar stjórnir karla og kvenna hafa reynst best. Á vef SA má nú finna lista yfir fjölmargar öflugar rekstrarkonur sem eru til í að láta frekar til sín taka í íslensku viðskiptalífi.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, segir það nauðvörn að segja upp kjarasamningum á almennum vinnumarkaði. Það sé það síðasta sem samtökin vilji gera. Hins vegar geti vel verið að verið sé koma samtökunum í þá stöðu að segja upp samningum.

Það sem skiptir allra mestu máli um þessar mundir er að búa þannig um hnútana að Íslendingum takist að sigla upp úr kreppunni á næsta ári og bæta sinn hag á komandi árum. Það mun fyrst og fremst gerast með fjárfestingum í atvinnulífinu segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA. Hann segir jákvætt að samdrátturinn á yfirstandandi ári verði heldur minni en reiknað var með eftir að kreppan skall á.

„Óvissan sem nýframlagt fjárlagafrumvarp hefur skapað fyrir atvinnulífið, m.a. vegna skattahækkana, er mjög skaðleg. Það hefur verið vitað að skattahækkanir væru framundan og ég tel að þær hafi verið óumflýjanlegar. En þegar þær birtast að stórum hluta óunnar í fjárlagafrumvarpi þá grípur um sig mikil hræðsla í atvinnulífinu," segir Vilmundur Jósefsson formaður Samtaka atvinnulífsins.

Auknar fjárfestingar eru forsenda bata í efnahagslífinu segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, í samtali við fréttastofu RÚV. Nú skipti miklu máli að fjárfest verði hér á landi og að fjárfestingarnar verði nægilega miklar til að koma okkur út úr kreppunni. Skattabreytingar sem boðaðar séu veiki hins vegar grundvöll frekari fjárfestinga.

Aðalfundur Samtaka fiskvinnslustöðva 2009 fór fram föstudaginn 25. september síðastliðinn. Í ályktun fundarins segir m.a. að endurreisn íslenska fjármálakerfisins, lækkun fjármagnskostnaðar og afnám gjaldeyrishafta sé algjört forgangsmál. „Það er lífsspursmál fyrir fólk og fyrirtæki að hægt verði að taka upp eðlilega bankaþjónustu sem allra fyrst. Fjárhagslegri endurskipulagningu viðskiptabanka og sparisjóða fer senn að ljúka og því mikilvægt að hægt verði að koma hjólum atvinnulífsins sem fyrst af stað."

Samtök atvinnulífsins skora á umhverfisráðherra að afturkalla ólögmætan úrskurð umhverfisráðuneytisins frá 29. september um að fella úr gildi ákvörðun Skipulagsstofnunar frá 25. mars 2009, um að ekki skuli fara fram sameiginlegt mat á umhverfisáhrifum framkvæmdarinnar Suðvesturlínur, styrkingar raforkuflutningskerfis á Suðvesturlandi, og öðrum framkvæmdum sem tengjast álveri í Helguvík. Að öðrum kosti munu samtökin bera fram kvörtun við umboðsmann Alþingis og/eða leita leiða til þess að fá úrskurðinum hnekkt fyrir dómstólum.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir að Seðlabankinn hafi framlengt kreppuna með ákvörðun sinni um að halda stýrivöxtum óbreyttum í 12%. Hann segist líta svo á að um ögrun sé að ræða við aðila stöðugleikasáttmálans - ríkisstjórnina, sveitarfélögin og aðila vinnumarkaðarins.

Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, segir að núverandi lífeyrissjóðakerfi hafi reynst vel þrátt fyrir að lífeyrissjóðirnir orðið fyrir áfalli. Hann hafnar því í samtali við fréttastofu RÚV að seta fulltrúa atvinnurekenda í stjórnum sjóðanna hafi valdið þeim skaða og segir stjórnirnar ekki taka ákvarðarnir um einstaka fjárfestingar heldur marki þær stefnuna. Atvinnurekendur hafi hagsmuni af því að afkoma sjóðanna sé sem best.

Bankasýsla ríkisins tekur til starfa í næstu viku en henni er ætlað að fara með eignarhluti ríkisins í fjármálafyrirtækjum. Samtök atvinnulífsins hafa gert fjölmargar athugasemdir við stofnun bankasýslunnar og einnig stofnun opinbers eignaumsýslufélags sem er ætlað að stuðla að endurskipulagningu rekstrarhæfra fyrirtækja. Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, segir að samtökin hafi efasemdir um að ríkið eigi að reka stærri fyrirtæki um langan tíma. Eðlilegast væri að koma þeim í hendur nýrra eigenda til að hámarka virði þeirra.

Samkeppniseftirlit Íslands, Danmerkur, Finnlands, Grænlands, Noregs og Svíþjóðar hafa lagt mat á það hvaða áhrif efnahagsþrengingar, nú og á síðustu öld, hafa haft á samkeppnisstefnu þjóða og hvaða ályktanir megi draga af þeim áhrifum. Þar sem Norðurlöndin búa við tiltölulega lítil og opin efnahagskerfi er alþjóðleg samkeppnishæfni landanna nauðsynleg til að vernda og viðhalda hinu norræna velferðarkerfi. Hagvöxtur og nýsköpun er ein af forsendum þess að varðveita og auka megi þá samkeppnishæfni. Því takmarki verður best náð með því að stuðla að virkri samkeppni. Þetta kemur fram í nýrri sameiginlegri skýrslu fyrrgreindra stofnana sem var nýverið kynnt í Reykjavík.

Komandi vetur verður landsmönnum mjög erfiður efnahagslega og því er brýnt að hefja nú þegar þær aðgerðir sem kveðið er á um í stöðugleikasáttmála aðila vinnumarkaðarins, ríkisvaldsins og sveitarfélaga frá því í sumar. Í aðdraganda samkomulagsins var sett fram sú sameiginlega sýn að skapa 15.000 störf  fram til ársins 2013 en sá árangur næst ekki nema hagvöxtur verði óvenju mikill, eða 4-4,5% á hverju ári. Til að hagvöxtur hefjist á ný liggja fjárfestingar í orkugeiranum og tengdum iðju- og gagnaverum beinast við. Þetta segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, m.a. í leiðara fréttabréfs SA.

Ákveðið hefur verið að Samtök atvinnulífsins verði tengiliður á Íslandi við Global Compact verkefni Sameinuðu þjóðanna. Með verkefninu vilja SÞ hvetja fyrirtæki til að sýna samfélagslega ábyrgð í verki með því að tileinka sér tíu viðmið. Um þessar mundir taka þátt í verkefninu 4.700 fyrirtæki um allan heim og þar af eru um 400 á Norðurlöndum. Skipaður verður starfshópur um samfélagslega ábyrgð á vegum SA og stýrir Hörður Vilberg hópnum.

Samtök atvinnulífsins, Viðskiptaráð Íslands og Nasdaq OMX Ísland, munu standa fyrir kynningarfundum í september á þriðju útgáfu leiðbeininga um stjórnarhætti fyrirtækja sem komu út í sumar. Um verður að ræða stutta fundi á tímum sem henta stjórnendum og starfsmönnum aðildarfyrirtækja. Farið verður yfir efnistök nýju leiðbeininganna og spurningum svarað.

Vilmundur Jósefsson, starfandi formaður SA, segir að það setji að mönnum hroll í atvinnulífinu við að hlýða á orð seðlabankastjóra um að til greina komi að hækka vexti. Það sé tvímælalaust ögrun gagnvart stöðugleikasáttmála aðila vinnumarkaðarins og hins opinbera. Launalið kjarasamninga hafi verið frestað fram í október meðal annars til að gefa Seðlabankanum tíma til að lækka vexti niður fyrir tíu prósent. Atvinnulífið sé á heljarþröm og ljóst sé að taka verði til hendinni þar sem 15 þúsund manns eru nú án atvinnu.

Það sem af er þessu ári hafa verið stofnuð 216 ný fyrirtæki á mánuði sem er sambærilegur fjöldi fyrirtækja og var stofnaður fyrir efnahagshrunið í fyrra. Átta fyrstu mánuði ársins voru stofnuð 1.731 fyrirtæki, aðeins 38 fyrirtækjum færra en á sama tímabili árið 2008. Þetta sýnir ítarleg úttekt sem CreditInfo vann fyrir Fréttablaðið um stofnun nýrra fyrirtækja frá árinu 2005 og fjallað er um í blaðinu í dag.

Samtök atvinnulífsins hafa ákveðið að skipa sex starfshópa til að fjalla um málefni atvinnulífsins vegna aðildarumsóknar Íslands að ESB. Aðildarfélög SA munu fjalla um afstöðuna til ESB innan eigin raða út frá hagsmunum sinna atvinnugreina en starfshópum SA er ætlað að fjalla um málið út frá tilteknum atriðum sem snerta atvinnulífið sem heild.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, segir algjört stopp í fjárfestingum fyrirtækja. Algjört hrun er til að mynda í sölu bíla til fyrirtækja en nýskráningar fyrirtækjabifreiða hafa dregist saman um 87 prósent það sem af er ári miðað við sama tímabil árið 2007. Þetta kemur fram í Fréttablaðinu. Vilhjálmur segir að Seðlabankinn þurfi að lækka stýrivexti strax. „Það fjárfestir enginn á þessum vöxtum."

Framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, Vilhjálmur Egilsson, segir að taka verði mark á niðurstöðum könnunar alþjóðlegrar lögmannsstofu. Könnunin sýnir meðal annars að yfir 90 prósent þeirra evrópsku banka og fjármálafyrirtækja sem könnunin náði til ætla ekki að fjárfesta á ný hér á landi.

Icesave málið hefur tafið alla framþróun hér á landi of lengi og þess vegna þarf að ganga frá því sem fyrst. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í samtali við Viðskiptablaðið. Aðspurður um þá fyrirvara sem fjárlaganefnd Alþingis setti á fyrirhuguðu lög um ríkisábyrgð vegna Icesave samkomulagsins við Breta og Hollendinga segist Vilhjálmur vona að þeir verði til þess að málið klárist sem fyrst.

Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands tilkynnti í morgun að stýrivextir yrðu áfram óbreyttir eða 12%. Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í samtali við mbl.is lítið benda til þess að stýrivextir verði komnir í 9% fyrir 1. nóvember líkt og gert er ráð fyrir í stöðugleikasáttmálanum. Hann telur hins vegar að sáttmálinn sé ekki í hættu og treysta verði því að það gangi eftir að vextirnir verði lækkaðir í nánustu framtíð.

Vinna við að fylgja eftir stöðugleikasáttmálanum frá 25. júní er þegar hafin. „Mikilvægt er að hefjast strax handa vegna þess að mörg mikilvæg mál sem þarf að ljúka fyrir 1. nóvember næstkomandi eru umfangsmikil. Því þarf að taka vel til hendi til þess að leiða þau til lykta," segir Vilhjálmur Egilsson framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfs SA. Fyrsti samráðsfundurinn með ríkisstjórninni var í gær og fyrr í dag gengust SA fyrir sérstökum fundi vegna álversins í Helguvík og tengdra fjárfestinga í orkugeiranum. Vilhjálmur segir að engan tíma megi missa til þess að koma atvinnulífinu almennilega af stað fyrir næsta haust og vetur. Meginverkefnið sé að láta ekki hörmungarspár rætast - að því þurfi allir að vinna.

Forsvarsmenn atvinnulífsins og verkalýðsforystunnar taka undir rök fjármálaráðherra um nauðsyn þess að frumvarp hans um Icesave-samninginn verði samþykkt. Uppbyggingin framundan sé því háð. Þetta kemur fram í umfjöllun Fréttablaðsins. „Það verður að klára þetta. Öðruvísi komumst við ekki í samband við erlenda fjármagnsmarkaði sem endurreisnin byggir á," segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í samtali við blaðið.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir ljóst að Seðlabankinn hafi enga trú á aðgerðum ríkisstjórnarinnar og allt bendi til þess að ekki takist að ná stýrivöxtum niður fyrir 10% fyrir 1. nóvember nk. líkt og kveðið er á um í stöðugleikasáttmála aðila vinnumarkaðarins og stjórnvalda. „Ef Seðlabankinn lokar augunum fyrir öllu sem er að gerast í peningamálunum í kringum okkur, bæði ríkisfjármálum og öðru, þá hef ég enga trú á því," segir Vilhjálmur í samtali við mbl.is. Tilkynnt var um óbreytta stýrivexti Seðlabankans í morgun, 12%.

Á vef forsætisráðuneytisins má nú nálgast upplýsingar á ensku um helstu þætti nýs stöðugleikasáttmála aðila vinnumarkaðarins, sveitarfélaga og ríkisstjórnarinnar. Einnig hefur sáttmálinn verið þýddur í heild og birtur á vef ráðuneytisins.

Kjarasamningar við ASÍ og aðildarfélög þess hafa verið framlengdir til 30. nóvember 2010. Stöðugleikasáttmáli aðila vinnumarkaðarins og ríkisstjórnarinnar fjallar um aðgerðir í efnahags- og atvinnumálum sem skipta sköpum fyrir alla þjóðina og gríðarlega mikilvægt er að vel takist til um framkvæmd sáttmálans.

Forsvarsmenn launþega og atvinnurekenda, lífeyrissjóða og sveitarfélaga funda enn með stjórnvöldum um gerð stöðugleikasáttmála í efnahagsmálum. Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir að kraftaverk þurfi til að samkomulag takist. Þetta kom fram í hádegisfréttum RÚV.

Samtök atvinnulífsins, Viðskiptaráð Íslands og NASDAQ OMX Iceland gáfu út í dag endurskoðaðar leiðbeiningar um stjórnarhætti fyrirtækja. Í þessari 3. útgáfu leiðbeininganna er sérstaklega horft til sambærilegra leiðbeininga frá öðrum löndum og forskriftar framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins og Efnahags- og framfarastofnunar Evrópu. Fleiri og ítarlegri ákvæði eru í nýju leiðbeiningunum og gerðar eru ríkari kröfur til stjórnenda fyrirtækja en áður á nær öllum sviðum.

Niðurstöður ársfjórðungslegrar könnunar Capacent Gallup meðal stærstu fyrirtækja landsins liggja nú fyrir. Líkt og í samsvarandi könnunum í mars 2009 og desember 2008 meta stjórnendur fyrirtækjanna aðstæður í atvinnulífinu afleitar. Telja stjórnendur 97% þeirra fyrirtækja sem svara könnuninni að aðstæður séu nú mjög slæmar (62%) eða frekar slæmar (35%), en ekkert fyrirtæki telur þær góðar.

Á ársþingi Alþjóðavinnumálastofnunarinnar (ILO) í Genf sem nú stendur yfir er m.a. fjallað um það hvort efnahagur heimsins fari að rétta úr kútnum eða hvort áframhaldandi þrengingar séu í spilunum. Í umræðum í nefnd um viðbrögð við kreppunni hefur komið fram það álit að hægur viðsnúningur hefjist á árinu 2010 sem þó sé háður því að fjármálakerfi heimsins fari að virka sem skyldi og fjármagnsflutningar verði með eðlilegum hætti. Svartsýnustu spár gera ráð fyrir því að störfum fari ekki að fjölga að ráði fyrr en í fyrsta lagi árið 2015.

Verulegur ávinningur er fólginn í innleiðingu rafrænna viðskipta en samkvæmt nýlegri erlendri rannsókn er ávinningur af upptöku rafrænna innkaupa áætlaður nema allt að 0,8% af vergri landsframleiðslu. Í tilfelli Íslands væri sparnaðurinn því um 11 milljarðar á ári. Áætlað er að 80-90% innkaupa nú séu á pappírsformi en hægt er að lækka kostnað um 70-75% með fyrir hvern reikning sem berst rafrænt í stað pappírs eða um 200 krónur.

Staðlar seljast vel um þessar mundir en í maí sló salan líkast til met. Í lok ársins 2008 voru tæplega 21 þúsund staðlar í gildi á Íslandi en þegar kreppir að opnast augu fólks fyrir gildi þess að nýta sér stöðluð viðmið, fyrirmyndir og samræmdar aðferðir. Staðlaráð selur staðla, stendur fyrir námskeiðum og veitir ráðgjöf, upplýsingar og þjónustu um hvaðeina er lýtur að stöðlum og stöðlun. Áfram miðar í starfi ráðsins og aðila vinnumarkaðarins við að búa til staðal til að byggja á vottunarkerfi um framkvæmd jafnlaunastefnu.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, og Gylfi Arnbjörnsson, forseti ASÍ, ræddu stöðu efnahagsmála í morgunþætti Bylgjunnar í morgun. Þar sagði Vilhjálmur forgangsmál að halda fyrirtækjunum í landinu gangandi og skapa þeim þannig umhverfi að þau þori að fjárfesta, byggja upp og ráða fólk í vinnu. Verðmætasköpunin verði að halda áfram.

Umhverfisstofnun hefur til meðferðar umsókn fyrirtækisins ORF Líftækni hf. varðandi leyfi til útiræktunar á erfðabreyttu byggi. Talsverð umræða hefur farið fram að undanförnu um þetta mál en í dag kl. 13 efnir Umhverfisstofnun til upplýsingafundar á Grand Hótel Reykjavík. Stofnunin telur mikilvægt að fólk sé upplýst um málið. ORF er stærsta fyrirtæki Evrópu á sínu sviði en 26 starfsmenn starfa hjá fyrirtækinu á Íslandi.

Aldrei í lýðveldissögunni hefur ástandið verið jafn alvarlegt hjá jafn mörgum fyrirtækjum. Þetta segir Þór Sigfússon, formaður SA, í grein í Morgunblaðinu. Þór segir að bregðast verði skjótt við en endurreisn fyrirtækja sé vandmeðfarin. Reisa verði rekstur þeirra við í nánu samstarfi við eigendur og lykilstarfsmenn.

Forsvarsmenn SA og ASÍ eru á einu máli um að lækkun stýrivaxta Seðlabankans í gær í 12% hafi verið allt of lítil og setji áform aðila um gerð stöðugleikasáttmála í uppnám. Rætt var við Vilhjálm Egilsson, framkvæmdastjóra SA, og Gylfa Arnbjörnsson, forseta Alþýðusambands Íslands í Kastljósi RÚV í gær. Þeir segja hvorki fólk né fyrirtæki standa undir vöxtunum. Aðilar vinnumarkaðarins hittast hjá Ríkissáttasemjara kl. 10 en fram hefur komið að SA muni ekki framlengja kjarasamninga við þær aðstæður sem atvinnulífið býr við.

 „Þessi stýrivaxtaákvörðun þýðir væntanlega að það lognast út af allar kjaraviðræður, því við erum ekki að fara að hækka laun á þessum forsendum, með stýrivexti svona háa," segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, í samtali við mbl.is. Stýrivextir hefðu þurft að lækka niður í eins stafs tölu til þess að það væri nokkurt vit í því að halda viðræðum áfram. Tilkynnt var um lækkun stýrivaxta um eitt prósentustig í 12% í morgun. Vilhjálmur segir ljóst að kjarasamningar verði ekki framlengdir og opnist því 1. júlí. Horfur á vinnumarkaði virðist ekki skipta Seðlabankann neinu máli.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, telur heppilegt fyrir atvinnulífið að íslensku ríkisbankarnir færist í eigu erlendra banka og verði jafnvel útibú frá þeim. Þetta kemur fram í Fréttablaðinu í dag. Nauðsynlegt sé að bankarnir geti fjármagnað sig á góðum kjörum og margir erlendir bankar njóti mun betra lánshæfismats heldur en íslenska ríkið.

Umhverfisráðuneytið tilkynnti á föstudag að ríkisstjórnin hafi samþykkt að draga úr útstreymi gróðurhúsalofttegunda á Íslandi um 15% frá árinu 1990 til ársins 2020. Þetta hefur nú verið kynnt sem markmið Íslands í viðræðum um nýtt alþjóðlegt samkomulag til að draga úr útstreymi gróðurhúsalofttegunda. Yfirlýst markmið nær til alls útstreymis á Íslandi nema því sem tengist orkufrekum iðnaði. Þess misskilnings virðist gæta að ekki sé þörf á að viðhalda íslenska ákvæðinu svokallaða.

„Breytingarnar allar eru til bóta," segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, um nýtt frumvarp um stofnun eignaumsýslufélags ríkisins, en Hannes fundaði með efnahags- og skattanefnd Alþingis á föstudaginn sem hefur málið til umfjöllunar. Hannes segir í samtali við Fréttablaðið að með nýju frumvarpi verði það aðeins örfá fyrirtæki sem endi hjá slíku eignaumsýslufélagi. SA óski þess að félagið muni hafa sem minnst að gera.

Framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins segir skynsamlegra að bankarnir geri reikninga sína upp í evrum eða öðrum erlendum gjaldmiðli en að erlendum lánum viðskiptavina bankanna sé breytt í íslenskar krónur eins og viðskiptaráðherra hefur lagt til. Reikna megi með því að greiðslubyrði af venjulegu erlendu láni yrði fjórfalt hærri nú ef það væri fært yfir í krónur miðað við stöðuna fyrir ári. Þetta kom fram í fréttum RÚV.

Í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnarinnar er ákvæði um upptöku aflaheimilda sem hefjast á haustið 2010. Í sjávarútveginum hafa menn þungar áhyggjur af þessum áformum og sama gildir um bankana, birgja og aðra viðskiptamenn sjávarútvegsins. Sjávarútvegurinn þarf, eins og aðrar atvinnugreinar, að búa við stöðugleika og sæmilega vissu um framtíðarskilyrði til þess að framþróun og nauðsynlegar fjárfestingar eigi sér stað. Þessi áformaða eignaupptaka án bóta hefur þegar haft áhrif á  fjármögnun í bönkum þar sem óvissa hefur verið aukin um tryggingar og framtíðarhorfur fyrirtækjanna.

Breitt samráð samtaka launafólks, atvinnurekenda, ríkis og sveitarfélaga hófst formlega í gær. Verkefnið er að ná breiðri samstöðu um markvissa áætlun í efnahags- kjara- og félagsmálum. Stefnt er á að niðurstaða liggi fyrir 9. júní. Á fundinum voru hátt í sextíu fulltrúar af öllum vinnumarkaðnum. Þetta kemur fram í Fréttablaðinu í dag. Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir að mikið sé undir.

Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, segir mjög brýnt að lækka stýrivexti verulega. Hinir háu vextir sem Íslendingar búi við leiði til gjaldþrota og rýrnunar á eignum bankanna. Hannes segist hafa orðið fyrir vonbrigðum að heyra talsmann AGS lýsa því að ekki væri tilefni til að lækka stýrivexti frekar. Samtök atvinnulífsins séu því ósammála. Þetta kom fram í fréttum RÚV.

Í ítarlegri samstarfsyfirlýsingu stjórnarflokkanna er þung áhersla lögð á samvinnu við aðila vinnumarkaðarins á fjölmörgum sviðum. Þessar áherslur eiga sér líklega ekki fordæmi hér á landi og endurspegla annars vegar það grafalvarlega ástand sem ríkir í efnahagslífinu og þá ríku kröfu sem gerð hefur verið um fjölþætt samstarf leiðandi aðila með það að markmiði að tryggja stöðugleika til frambúðar og efla atvinnustarfsemi. Þetta segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfs SA sem kemur út í dag.

Í samstarfsyfirlýsingu nýrrar ríkisstjórnar er ákvæði um aðgerðir til þess að sporna gegn atvinnuleysi og þess getið í því samhengi að metnir verði kostir þess að stytta vinnuvikuna. Þetta kemur nokkuð á óvart því vinnutími er viðfangsefni kjarasamninga og meðal samningsaðila hafa undanfarin ár ekki farið fram neinar umræður um styttingu vinnuvikunnar. Orlof er töluvert lengra á Íslandi en í flestum öðrum ríkjum og sérstakir frídagar sömuleiðis fleiri. Ársvinnutími í dagvinnu er hvergi lægri nema í Þýskalandi og Frakklandi og hvorki eru tilefni né aðstæður til þess nú að eyða miklum tíma í skoðun á því hvort stytta eigi vinnuvikuna á Íslandi.

Um þessar mundir stendur yfir samningaferli þar sem aðildarríki loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna freista þess að komast að niðurstöðu um hvernig skuli draga úr útstreymi gróðurhúsalofttegunda frá 2013. Á árinu 2012 lýkur tímabili Kyoto-bókunarinnar sem hófst á síðasta ári en samkvæmt henni var gert ráð fyrir að útstreymi frá iðnríkjum verði 5% minna á tímabilinu borið saman við árið 1990. Ný ríkisstjórn Bandaríkjanna gegnir lykilhlutverki í þessum samningum. Nýlega hefur aðalsamningamaður Bandaríkjanna lagt línurnar fyrir hönd ríkisstjórnarinnar og felast skilaboðin í 10 meginþáttum.

Ákveðið hefur verið að Samtök atvinnulífsins verði tengiliður á Íslandi við Global Compact verkefni Sameinuðu þjóðanna. Með því vilja SÞ hvetja fyrirtæki til að sýna samfélagslega ábyrgð í verki með því að tileinka sér tíu viðmið. Um þessar mundir taka þátt í verkefninu 4.700 fyrirtæki um allan heim og þar af eru um 400 á Norðurlöndum.

Ríkisbankarnir hafa yfirtekið fjögur stór fyrirtæki vegna mikilla rekstrarerfiðleika síðustu mánuði en búist er við að þeir fái mun fleiri félög í fangið á næstu mánuðum. Þetta kom fram í fréttum Stöðvar 2. Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, segir að óvissa um fiskveiðistjórnunarkerfið valdi því að endurfjármögnun sjávarútvegsfyrirtækja og uppbygging í greininni sé í uppnámi og bankarnir haldi að sér höndum.

Skortur á erlendu lánsfé kemur til með að þrengja kosti fólks og fyrirtækja á lánamarkaði. Samningar um að erlendir kröfuhafar eignuðust nýju bankana hefðu breytt allri þeirri mynd og líkast til orðið til að styðja við gengi krónu, að mati framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins. Þetta kemur fram í umfjöllun Fréttablaðsins.

Framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, Vilhjálmur Egilsson, segist í samtali við fréttastofu RÚV vera í meginatriðum sammála nýrri ríkisstjórn um áherslur í efnahagsmálum. Einkum því að skapa atvinnu, lækka vexti, afnema gjaldeyrishöft, koma fjárfestingum af stað og skapa þær aðstæður að fyrirtæki þori að ráða fólk í vinnu. Vilhjálmur segist þó vera ósammála þeim leiðum sem fara eigi í sjávarútvegi. Einnig að stofna eigi eignaumsýslufélag um illa stödd fyrirtæki.

Af pólitískri umræðu mætti stundum ætla að Ísland ætti langt í land með að flokkast sem norrænt velferðarríki. Það er þó fjarri sanni þegar litið er á mælikvarða á borð við hlutdeild samneyslu og heildartekjur hins opinbera sem hlutfall af landsframleiðslu.

Samtök atvinnulífsins skora á Samfylkinguna og Vinstri hreyfinguna - grænt framboð að hverfa frá öllum hugmyndum um upptöku og uppboð aflaheimilda sjávarútvegsfyrirtækja. Það er mikilvægt að stöðugleiki ríki í rekstrarumhverfi sjávarútvegsfyrirtækja eins og annarra fyrirtækja. Á þeim erfiðu tímum sem í hönd fara er samvinna og samstarf stjórnvalda og atvinnulífsins nauðsynlegt. Samtök atvinnulífsins eru reiðubúin til þess að eiga gott samstarf við nýja ríkisstjórn en þær aðferðir sem kynntar hafa verið gagnvart sjávarútvegi og afleiðingar þeirra tefla óhjákvæmilega slíku samstarfi í tvísýnu.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í samtali við fréttastofu Stöðvar 2 að fyrirtæki þori hvorki að fjárfesta né ráða til sín fólk vegna himinhárra vaxta.  „Í stað þess að lækka vexti um 2,5 prósentur ættu stýrivextirnir að vera 2,5 prósent," segir Vilhjálmur. Um mikið fall á gengi krónunnar sem myndi fylgja slíkri lækkun telur Vilhjálmur að þau áhrif yrðu tímabundin og jákvæð til lengri tíma.

Seðlabanki Evrópu lækkaði í dag stýrivexti um 0,25 prósentur og eru þeir nú 1%. Danski seðlabankinn fylgdi í kjölfarið og lækkaði stýrivexti í 1,65% en Íslendingar mega búa við 13% stýrivexti eftir lækkun dagsins hjá Seðlabanka Íslands. Evrópusamtök atvinnulífsins, BUSINESSEUROPE, fagna því að stýrivextir séu nú aðeins 1% á evrusvæðinu og segja nauðsynlegt að grípa til óhefðbundinna meðala til að koma krafti í atvinnulífið á nýjan leik.

 „Vissulega er 2,5 prósentustiga vaxtalækkun meiri lækkun en þeir hafa áður kynnt, það er vissulega jákvætt. Við hefðum hins vegar ekki viljað sjá vextina lækka um 2,5 prósentur heldur að þeir hefðu verið færðir niður í 2,5%," segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í samtali við mbl.is. Peningastefnunefnd Seðlabanka Íslands hefur ákveðið að lækka stýrivexti bankans um 2,5 prósentur í 13,0%.

Það sem helst leiðir til þess að fyrirtæki í vandræðum fá ekki þá aðstoð frá bönkunum sem þau þurfa á að halda eru slæm lánakjör og þar ræður vaxtastigið mestu. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA í samtali við Morgunblaðið í dag. Hann segir nauðsynlegt að stýrivextir verði lækkaðir sem allra fyrst. Þeir eru nú 15,5 prósent og taka lánakjör banka mið af þeim. „Hjá fyrirtækjunum er staðan að versna dag frá degi öðru fremur vegna vaxtanna," segir Vilhjálmur.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í samtali við fréttastofu RÚV störf og verðmæti tapast í atvinnulífinu meðan þess er beðið að ný ríkisstjórn verði mynduð. Vegna óvissu í stjórnmálum hafi atvinnurekendur þurft að bíða með margar ákvarðanir varðandi rekstur, fjárfestingar og mannahald. Vilhjálmur segir ekki óðeðlilegt að það taki tíma að mynda ríkisstjórn en atvinnulífið þurfi á vissu að halda um framtíðina.

„Það er verið að pína þjóðina," sagði Margeir Pétursson stjórnarformaður MP Banka í Rödd atvinnulífsins. Margeir telur fullmikið af því góða að hafa hér bæði himinháa vexti og gjaldeyrishöft á sama tíma. Hagsmunir erlendra kröfuhafa virðist í forgrunni og það sé slæmt ef Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn og peningastefnunefnd Seðlabankans taki að sér að verða innheimtumenn þeirra sem sé ekki þeirra hlutverk.

Á síðustu 45 árum, frá 1963-2008, jókst landsframleiðsla að jafnaði um 3,9% á ári og störfum fjölgaði um 2,0%. Hverri prósentu í hagvexti fylgdi þannig fjölgun starfa um hálft  prósent. Ef þetta samband verður í gildi áfram á næstu árum þarf landsframleiðslan að vaxa um tæpan fjórðung fram til ársins 2015 til þess að fjölgun starfa um 20.000 verði að veruleika. Að því gefnu að landsframleiðslan minnki um 10% á þessu ári og að enginn hagvöxtur verði á næsta ári þá þarf hagvöxtur að vera 4,5% árlega að jafnaði á árunum 2011-2015 svo þetta markmið náist.  Full atvinna næst ekki með öðrum hætti að því gefnu að jafnvægi verði í búferlaflutningum til og frá landinu á komandi árum.

Lækkun stýrivaxta í 15,5% er of lítil og engar forsendur eru í efnahagslífinu fyrir svo háum stýrivöxtum. Aðstoðarframkvæmdastjóri SA, Hannes G. Sigurðsson, segir í samtali við fréttastofu RÚV vaxtastastig Seðlabankans vera út í bláinn. Að mati SA þurfi vextir að lækka mjög hratt niður í eins stafs tölu. Með þessu áframhaldi gerist það hins vegar ekki fyrr en seint á árinu.

Lækka verður stýrivexti hratt til að forðast fjöldagjaldþrot íslenskra fyrirtækja. Þetta segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í samtalið við Fréttablaðið. Vextirnir þurfi helst að fara niður fyrir tíu prósent mjög fljótlega. Hannes segir að stjórnvöld virðist ekki nægilega meðvituð um umfang vanda íslenskra fyrirtækja. Hundruð fyrirtækja rói nú lífróður og gjaldþrotum fjölgi mánuð eftir mánuð.

Vegna áframhaldandi truflana á bankastarfsemi hér á landi og áhrifa þess á atvinnulífið beindi fjármálaráðuneytið þeim tilmælum til skattstjóra í dag að fella niður tímabundið álag vegna skila á virðisaukaskatti sem er á gjalddaga 6. apríl 2009. Gildir niðurfellingin í átta daga eða til 14. apríl 2009.

Aðalfundur Samtaka ferðaþjónustunnar fór fram 27. mars. Í ályktun stjórnar samtakanna segir m.a.: „Umgjörðin sem ferðaþjónustunni er sköpuð, líkt og öðru atvinnulífi í landinu, er ekki ásættanleg. Breytingar sem gerðar voru á yfirstjórn Seðlabanka Íslands í síðastliðnum mánuði hafa ekki haft áhrif á peningastefnu bankans eða aðgerðir. Stýrivextir í landinu eru alltof háir og þýðir ekki endalaust að horfa í baksýnisspegilinn við ákvörðun þeirra, hér verða menn að hafa kjark til að líta fram á veginn og lækka stýrivexti verulega."

Alþingi hefur samþykkt mikilvæga greiðsluaðlögun vegna greiðslu vörugjalda og aðflutningsgjalda í tolli. Samkvæmt lögunum er greiðslum ýmist skipt í tvennt eða þrennt. Breytingin  gildir út árið 2009 en greiðsluaðlögunin nær einnig til gjalddagans 15. mars sl. Þau fyrirtæki sem greiddu sín gjöld að fullu 15. mars eiga rétt á að fá 2/3 endurgreidda. Tollstjóri sér um endurgreiðslur  og má senda endurgreiðslubeiðni á fyrirspurn@tollstjori.is

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir stýrivaxtalækkun Seðlabanka Íslands um 1 prósentustig vera ótrúlega litla lækkun. „Þetta er miklu minni lækkun heldur en eðlilegt var að reikna með" segir Vilhjálmur í samtali við mbl.is. Í ljósi þeirra forsendna sem fyrir liggja þá komi svo lítil lækkun verulega á óvart. „Það er engin verðbólga í gangi í hagkerfinu. Það er engin eftirspurnarþrýstingur. Það er mikið atvinnuleysi og fer vaxandi. Staða fyrirtækja og atvinnulífsins er ekki með þeim hætti að einhver rekstur standi undir þessu vaxtastigi."

Seðlabanki Íslands mismunar einstaklingum og fyrirtækjum við afgreiðslu á gjaldeyri fullyrðir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, sem segir að menn virðist geta fengið undanþágur ef þeir eiga góða vini á réttum stöðum. Þetta kom fram í fréttum Stöðvar 2.

Samtök atvinnulífsins styðja eindregið að þingsályktunartillaga um hagsmuni Íslands í loftslagsmálum sem nú liggur fyrir Alþingi verði samþykkt. SA telja tillöguna bæði tímabæra og mikilvæga. Stefnt er að því að ljúka gerð nýs alþjóðlegs samkomulags um loftslagsmál á þessu ári, sem taka á við þegar tímabili Kyoto-bókunarinnar lýkur árið 2012. Alger nauðsyn er að útstreymisheimildir Íslands samkvæmt nýju samkomulagi endurspegli raunverulegt útstreymi að meðtöldum heimildum íslenska ákvæðisins svokallaða. Náist það ekki er vandséð hvernig Ísland geti átt aðild að nýju loftslagssamkomulagi.

Miklu máli skiptir að taka réttar ákvarðanir um skipan mála í íslensku atvinnulífi því að þær ráða hvort kreppan og erfiðleikarnir í atvinnulífinu verða tiltölulega skammvinnir eða fylgja okkur næsta áratuginn. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfs samtakanna. Hann segir raunverulega hættu á því að við eigum eftir að upplifa nýjan „áratug hinna glötuðu tækifæra" vegna rangra ákvarðana stjórnvalda.

Mikilvægt er að Alþingi samþykki að innleiða matvælalöggjöf Evrópusambandsins áður en það lýkur störfum á næstu vikum þar sem miklir viðskiptahagsmunir þjóðarinnar eru í húfi. Matvælalöggjöfin felur í sér að sömu reglur gilda um sjávarafurðir, búfjárafurðir og önnur matvæli. Þetta tryggir jafna samkeppnisstöðu innlendrar matvælaframleiðslu gagnvart framleiðslu á EES svæðinu. Sérstaklega er þetta mikilvægt fyrir sjávarafurðir en afleiðingar þess að taka ekki upp löggjöfina geta leitt til þess að aðgangur íslenskra sjávarafurða að mörkuðum innan ESB verði takmarkaður.

Samtök atvinnulífsins lýsa þungum áhyggjum af stöðu atvinnu- og efnahagsmála í bréfi til formanna stjórnmálaflokkanna. Þar segir að allt of hægt hafi gengið að taka lykilákvarðanir um endurreisn atvinnulífsins og seinagangurinn valdi íslenskum fyrirtækjum enn meiri erfiðleikum en fyrirsjáanlegt var. Rúmir fimm mánuðir séu liðnir frá hruni bankanna og tímabært að ráðast í brýnar aðgerðir, t.d. lækkun stýrivaxta í a.m.k. 10%. Samtök atvinnulífsins hafa óskað eftir viðræðum við forystumenn flokkanna um þá alvarlegu stöðu sem ríkir í atvinnulífinu þegar kosningar eru framundan og stjórnmálaleg óvissa bætist við aðra erfiðleika sem við er að etja.

Fyrir Alþingi liggur frumvarp til laga um breytingar á lögum um tekjuskatt og staðgreiðslu opinberra gjalda (þingmál 366). Samtök atvinnulífsins telja ýmis atriði frumvarpsins vera til bóta og geta stuðlað að bættri skattframkvæmd og betra samræmi við það sem gerist í nálægum ríkjum. Tillögurnar eru hins vegar umfangsmiklar og flóknar og geta í mörgum tilvikum haft afgerandi áhrif á samkeppnishæfni fjármálafyrirtækja og hvernig tekst til við endurreisn fjármálamarkaðarins. Á þá hlið málsins er ekki varpað ljósi í greinargerð frumvarpsins.

Mikill fjöldi stjórnarfrumvarpa sem varða atvinnulífið liggur fyrir þinginu til hraðrar afgreiðslu. Í flestum tilvikum hefur ekki verið nægilega vel vandað við undirbúning þeirra og samráð við atvinnulífið verið lítið. Þetta gengur þvert á opinbera stefnu stjórnvalda um vandaðan undirbúning og samráð við gerð stjórnarfrumvarpa. Ónóg umræða um áhrif þeirra breytinga sem í frumvörpunum felast, kosti þeirra og galla, valda hættu á því að löggjöfin verði óvönduð og hafi ýmsar ófyrirsjáanlegar afleiðingar.

Iðnþing Samtaka iðnaðarins fór fram á Grand Hótel Reykjavík 5. mars. Í ályktun þingsins er lögð áhersla á að lækka þurfi vexti, endurreisa bankakerfið, afnema gjaldeyrishöft, semja við erlenda kröfuhafa, auka útflutningstekjur, blása lífi í fasteignamarkaðinn og sækja um aðild að ESB og taka upp evru.

Sala Íslandsbanka á Árvakri, útgáfufélagi Morgunblaðsins, gæti verið fordæmi fyrir sölu ríkisbankanna á öðrum fyrirtækjum, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í samtali við Fréttablaðið í dag. Fleiri fyrirtæki geti lent í sambærilegri stöðu og jafnvel geti komið upp sú staða að engir kaupendur fáist að félögunum. Þá geti bankarnir þurft að afskrifa skuldir og fá í staðinn hlutafé.

Frá upphafi kreppunnar hefur borið á stórum yfirlýsingum um hörmulegt ástand þjóðarbúsins sem skapað hefur ótta og dregið kjark úr fólki en það er mikilvægt að fólk fái eins raunsanna mynd af ástandi efnahags- og ríkisfjármála og frekast er kostur. Þetta segir Þór Sigfússon, formaður SA. „Vandræðin eru alveg næg þó svo við séum ekki að ýkja umfang þeirra," segir Þór og bendir m.a. á að nettó ríkisskuldir eru áætlaðar um 5-600 milljarðar í árslok 2009 eða 33-40% af áætlaðri landsframleiðslu. Slíkt hlutfall er alls ekki fjarri því sem þekkist í mörgum samkeppnislöndum okkar. Þór segir ýmsar ákvarðanir og aðgerðir stjórnvalda ráða miklu um hvernig til takist á næstu mánuðum en ein alvarlegasta hættan fyrir íslenskt efnahags- og atvinnulíf nú um stundir sé sú að það sé talað niður svo ástandið verði enn verra.

Í ljósi þess að peningamálastefna Seðlabankans hefur beðið skipbrot og Seðlabankinn er rúinn trausti og varð gjaldþrota er mikilvægt að allar breytingar á skipulagi hans stuðli að endurvakningu trausts á Seðlabankanum og efnahagsstefnu stjórnvalda. Samtök atvinnulífsins leggja því til að fram fari ítarleg úttekt á stefnu og skipulagi Seðlabankans og í þeirri endurskoðun verði þær breytingar sem felast í frumvarpi um Seðlabankann sem Alþingi hefur til meðferðar einnig teknar til umfjöllunar. Þetta kemur fram í umsögn SA um frumvarpið.

Stór U-beygja gagnvart atvinnulífinu er tekin í fyrstu skýrslu nefndar um endurreisn fjármálakerfisins sem kynnt var á blaðamannafundi 11. febrúar. Meginatriðin í tillögugerð nefndarinnar ganga í veigamiklum atriðum gegn stefnumörkun þáverandi ríkisstjórnar frá 2. desember 2008 um aðgerðir í þágu fyrirtækja sem unnin var í samráði við Samtök atvinnulífsins, Alþýðusamband Íslands og fleiri hagsmunaaðila. Því verður ekki trúað að það sé ætlan ríkisstjórnarinnar að taka svona tillögugerð alvarlega eins og gefið hefur verið í skyn. Þessi tillögugerð er algjörlega unnin án samráðs við Samtök atvinnulífsins og fær aldrei stuðning þeirra. Framkvæmd þessara tillagna leiðir til mikils ófarnaðar og framlengir erfiðleikana í atvinnulífinu um mörg ár ef ekki áratugi. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA.

Ný könnun SA meðal aðildarfyrirtækja sinna leiðir í ljós að íslensk fyrirtæki vilja berjast áfram og ekki gefast upp þrátt fyrir erfið starfsskilyrði. Því skiptir höfuðmáli að stjórnvöld hlusti á atvinnulífið og skapi því starfsskilyrði sem efla baráttuvilja og þor til þess að takast á við erfiðleikana. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA í leiðara fréttabréfs SA. Hann ítrekar það sjónarmið SA að æskilegt sé að bankarnir hafi sérstök opin umsýslu- eða eignarhaldsfélög á sínum vegum til þess að fara með eignarhluti í fyrirtækjum sem lenda í þeirra höndum. Mikil hætta sé á spillingu, gerræðislegum ákvörðunum og tortryggni og vandamálum vegna heilbrigðrar samkeppni ef stofna eigi eitt eignarhaldsfélag á vegum ríkisins til þess að eiga og reka mörg af helstu fyrirtækjum landsins.

Tæplega sex af hverjum tíu aðildarfyrirtækjum SA fækkuðu ekki starfsmönnum á síðasta ári þrátt fyrir versnandi rekstrarhorfur. Tæp 18% fyrirtækjanna brugðu á það ráð að breyta fullum störfum í hlutastörf til þess að forðast uppsagnir og um 18% gripu til launalækkana til að tryggja áframhaldandi rekstur. Þetta kemur fram í nýrri könnun SA á atvinnuhorfum meðal fyrirtækjanna. Ríflega helmingur aðildarfyrirtækja hyggst halda óbreyttum starfsmannafjölda á næstu mánuðum en fram kemur í athugasemdum svarenda að þrek margra fyrirtækja dvínar ört. Í könnuninni kemur skýrt fram að stjórnendur fyrirtækja telja að lækka verði vexti fljótt  svo fyrirtækin í landinu geti starfað áfram og koma verði bankaþjónustu í eðlilegt horf á nýjan leik ásamt því að gjaldeyrishöft verði afnumin.

„Við fórum standandi inn í þessa kreppu og ætlum helst að koma standandi út úr henni," segir Andrés Sigurðsson rekstrarstjóri Loftorku í Reykjavík, en fyrirtækið hefur vakið athygli fyrir ákveðin viðbrögð við efnahagsþrengingunum sem nú ríða yfir íslenskt samfélag.

Frá upphafi kreppunnar hefur borið á stórum yfirlýsingum um hörmulegt ástand þjóðarbúsins sem skapað hefur ótta og dregið kjark úr fólki. Skemmst er að minnast yfirlýsinga strax í kjölfar bankahrunsins um að hér yrði matar- og olíuskortur, nokkrir hagfræðingar spáðu fyrir áramót að 40 þúsund manns yrðu atvinnulausir í mars 2009, aðrir spáðu hér þriggja stafa óðaverðbólgu og birtar voru tölur sem sýndu að ríkissjóður skuldaði um þrjú þúsund milljarða króna eða sem nemur um 40 milljónum á fjögurra manna fjölskyldu.  „Reynum að vanda okkur í yfirlýsingum," segir Þór Sigfússon, formaður SA. „Vandræðin eru alveg nóg til þess að við séum ekki að ýkja þau þannig að fólk óttist gjaldþrot íslenska ríkisins og almennan matarskort."

Félags- og tryggingamálaráðherra hefur ýtt úr vör vinnu við fjölbreyttar aðgerðir gegn atvinnuleysi í samræmi við fyrstu tillögur starfshóps þar um. Í tillögum starfshópsins kom fram að grípa þyrfti til margvíslegra úrræða til að bregðast við gríðarlegum samdrætti í byggingariðnaði. Nauðsynlegt væri að beina sjónum fyrst og fremst að viðhaldsverkefnum í ljósi offramboðs á fasteignum og lækkandi fasteignaverðs.

Vegna áframhaldandi truflana sem orðið hafa á bankastarfsemi hér á landi og áhrifa þess á atvinnulífið telur fjármálaráðuneytið að gildar ástæður séu til að fella tímabundið niður álag vegna skila á virðisaukaskatti fyrir uppgjörstímabilið nóvember og desember 2008. Hefur ráðuneytið í dag því beint þeim tilmælum til skattstjóra að fellt verði tímabundið niður álag vegna skila á virðisaukaskatti sem á gjalddaga er 5. febrúar 2009 og gildi sú niðurfelling í átta daga eða til 13. febrúar 2009.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í samtali við mbl.is það óskiljanlega ákvörðun að halda stýrivöxtum Seðlabankans óbreyttum í 18%. Hann segir það aum rök að lækka þá ekki og greinilegt að það vanti eitthvað upp á að menn tali saman. Eins veki það athygli að Alþjóða gjaldeyrissjóðurinn, sem segist ekki hafa afskipti af stjórnmálum, vilji ekki lækka stýrivexti vegna ótryggs stjórnmálaástands á Íslandi.

 „Það er verulegt áhyggjuefni að landið skuli vera ríkisstjórnarlaust," segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í samtali við mbl.is. Atvinnulífið kalli eftir sterkri ríkisstjórn sem geti búið því starfsskilyrði sem hægt sé að vinna við. Brýnt sé að greiða úr þeim bráðavanda sem við sé að glíma og síðan að byggja upp til lengri tíma. Vilhjálmur segir að brýnustu viðfangsefnin felist í lækkun vaxta, afnámi gjaldeyrishafta, nauðsyn á starfhæfum bönkum og ýmsum aðgerðum til að draga úr atvinnuleysi.

Samtök atvinnulífsins efna til opinna funda á mánudag og þriðjudag á Ísafirði, Akureyri, Egilsstöðum, Selfossi og Reykjanesbæ. Þar verður ný atvinnustefna samtakanna kynnt ásamt tillögum sem SA hafa sett fram í aðdraganda viðræðna vegna framlengingar kjarasamninga fyrir 15. febrúar næstkomandi. Nauðsynlegt er að skrá þátttöku á vef SA.

Ekkert fyrirtæki getur þrifist í starfsumhverfi þar sem stýrivextir eru 18% og útlánsvextir banka á bilinu 20-30%. Þetta kom fram á fjölmennum fundi stjórnenda í atvinnulífinu á Grand Hótel Reykjavík í morgun. Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, segir að lækka verði stýrivexti strax í 12% og síðan mjög hratt í kjölfarið. Æskilegt sé að þeir stýrivextir verði ekki nema 2-3% yfir því sem gerist á evrusvæðinu innan 12 mánaða. Með 18% stýrivexti sé viðbúið að fjöldi fólks og fyrirtækja lendi í þroti og ekki síður hinir nýju ríkisbankar. Rekstrarform þeirra gangi ekki upp og hið háa vaxtastig geti á endanum leitt til falls þeirra.

Sá efnahagsskellur sem Íslendingar hafa orðið fyrir er af nánast áður óþekktri stærðargráðu í nútímasögunni. Bankakerfið hrundi nánast eins og það lagði sig á einni viku og gengi íslensku krónunnar lækkaði meira en nokkurn gat órað fyrir. Afleiðingarnar eru rekstrarerfiðleikar fyrirtækja og vaxandi atvinnuleysi. Það er í senn megin áhyggjuefnið og viðfangsefnið á næstunni. Þetta segir Þór Sigfússon, formaður SA. Skapa verði tuttugu þúsund ný störf til ársins 2015 og vinna til baka þau störf sem hafi tapast. Nauðsynlegt sé að marka leið út úr þeim ógöngum sem íslenska þjóðarbúið hafi ratað í.

Samtök atvinnulífsins hafa markað hagsýna, framsýna og áræðna atvinnustefnu sem innlegg í umræðu um hvernig hægt er að snúa vörn í sókn. Í núverandi ástandi verður að bregðast rétt við þegar í stað, lágmarka skaðann og auðvelda nýja uppbyggingu. Nauðsynlegt er að grípa til ráðstafana og taka ákvarðanir sem skapa grunn að nýrri framfarasókn.

Enginn eðlilegur rekstur stendur undir 25% vöxtum eða þaðan af hærri né heldur tveggja stafa vaxtatölum á verðtryggðum lánum. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfs SA. Lækka verði vextina ef ekki eigi illa að fara. Vandamál hrannist nú upp í bönkunum í stóran afskriftahaug sem einhvern tímann þurfi að moka burt. „Fyrirsjáanleg útlánatöp með þessum háu vöxtum er ekkert annað en uppskrift að hruni nýju bankanna þá loksins þegar og ef þeir komast af stað," segir Vilhjálmur.

Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands hafa beitt sér fyrir því á vettvangi lífeyrissjóðanna að stofnaður verði á þeirra vegum Fjárfestingasjóður Íslands í því skyni að taka þátt í endurreisn atvinnulífsins. Þessi sjóður verður öflugur með 75 milljarða króna fjárfestingagetu á þremur árum. Frumvarp um breytingu á lögum um lífeyrissjóði var samþykkt á Alþingi í árslok 2008 í því skyni að auðvelda stofnun hans. Á vettvangi lífeyrissjóðanna er nú verið að fjalla um stofnun sjóðsins og þátttöku þeirra í uppbyggingu hans.

Endurreisn hlutabréfamarkaðar á Íslandi er lykilþáttur í uppbyggingarstarfi í íslenskum þjóðarbúskap á næstu misserum. Íslenskur hlutabréfamarkaður varð fyrir miklu áfalli við hrun viðskiptabankanna þriggja, enda nam markaðsverðmæti fjármálafyrirtækja fyrir þann tíma yfir 80% af samanlögðu markaðsverðmæti skráðra félaga í kauphöll NASDAQ OMX á Íslandi. Fyrir hrunið var meðalvelta með hlutabréf félaga í úrvalsvísitölunni um 9,8 milljarðar króna á dag, en eftir hrun var meðalveltan einungis um 81 milljónir króna, sem þýðir hvorki meira né minna en liðlega 99% lækkun. Endurvinna þarf traust og tryggja að smærri fyrirtæki eigi greiðan aðgang að hlutabréfamarkaði án yfirþyrmandi regluverks.

Samtök atvinnulífsins hafa ákveðið að setja á laggirnar starfshóp um samgöngumál. Tilgangurinn er tvíþættur, annars vegar að móta almenna stefnu samtakanna um samgöngumál og hins vegar að annast samráð af hálfu atvinnulífsins við samgönguráð vegna mótunar samgönguáætlunar 2011 - 2022. Hópurinn mun því fjalla um vegasamgöngur, flug og flugvelli, siglingar og hafnir.

Á fundi aðildarríkja loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna, sem nýverið fór fram í Póllandi, var fjallað um fyrirhugað alþjóðlegt samkomulag um loftslagsmál sem ætlunin er að ljúka á þessu ári. Aðildarríkin hafa að undanförnu sent inn tillögur sínar um það sem þau telja mikilvægt að felist í nýjum samningi. Íslensk stjórnvöld sendu inn sínar tillögur þann 5. desember síðastliðinn en þær eru í fimm hlutum og tengjast nokkurn veginn þeirri efnisskipan sem búast má við að nýr samningur byggi á. Á vef SA er þessum tillögum lýst í stuttu máli en þeir hlutar sem helst tengjast aðgerðum hér á landi er útstreymi gróðurhúsalofttegunda, yfirfærsla tækniþekkingar og endurheimt votlendis.

Þriðjudaginn 20. janúar næstkomandi efna Samtök atvinnulífsins, Félag kvenna í atvinnurekstri og Finnsk-íslenska viðskiptaráðið til morgunverðarfundar um hvernig finnskt atvinnulíf snéri vörn í sókn í efnahagsþrengingunum í Finnlandi á árunum 1991-1994. Fulltrúar finnskra atvinnulífssamtaka munu lýsa því hvernig finnsk fyrirtæki brugðust við efnahagsþrengingunum og hvað megi af því læra. Fundurinn fer fram á Hótel Sögu í Súlnasal kl. 8:30-10:00. Skráning og morgunverður frá kl. 8:00. Þátttökugjald kr. 2.500.