Menntamál

Samstarf um menntunarúrræði sem komið var á í haust á vegum Fræðslumiðstöðvar atvinnulífsins í kjölfar efnahagsþrenginganna, hefur þegar skilað umtalsverðum árangri. Að samráðinu koma Vinnumálastofnun, menntamálaráðuneyti, aðilar vinnumarkaðarins , fræðsluaðilar og starfsmenntasjóðir. Vandinn sem við er að glíma er mikill. Það stefnir í að atvinnuleysi í lok desember verði nálægt 5%. Nú þegar eru tæplega 8.200 manns á landinu öllu atvinnulaus. Breyttar aðstæður í efnahagslífinu hafa víða áhrif í menntakerfinu, t.a.m. eru nú áberandi færri nemendur í framhaldsskólum í hlutastörfum með námi en áður, ekki nema 1-2 einstaklingar í hverjum bekk en voru áður allt upp undir helmingur nemenda í hverjum bekk.

Fræðslumiðstöð atvinnulífsins hefur gefið út Gátt - ársrit um fullorðinsfræðslu og starfsmenntun fyrir árið 2008. Í ritinu er lögð áhersla á gæði fullorðinsfræðslu. Í ávarpi Guðrúnar S. Eyjólfsdóttur, formanns FA, segir að FA hafi brugðist við efnahagsþrengingum þegar í október með myndun samráðshóps þeirra sem komi að fullorðinsfræðslu á vinnumarkaði. Stefnt sé að því að tryggja viðeigandi og fjölbreytt námsframboð fyrir þá sem vilja mennta sig frekar eða til annarra starfa, auk áframhaldandi öflugrar náms- og starfsráðgjafar.

Við höfum sett umtalsverða orku í menntun þjóðarinnar og á óvissutímum sem þessum þurfum við að nýta þessa menntun sem best  - finna leiðir til að skapa úr henni verðmæti og velsæld fyrir fólkið í landinu. Við þurfum að nýta alla okkar krafta til að komast yfir áfallið, halda áfram og hefja uppbygginguna strax. Þetta sagði Þór Sigfússon, formaður SA, m.a. í erindi sem hann flutti á 50 ára afmælisráðstefnu BHM sem fór nýverið fram.

Fjölmargir leggja nú hönd á plóginn vegna aðstæðna í íslensku efnahagslífi. Menntastofnanir brugðust snarlega við óskum Samtaka atvinnulífsins um að opna dyr háskóla og menntastofnana fyrir fólki sem verður fyrir því að missa vinnuna. Á vef SA má nú nálgast yfirlit yfir menntun og aðstoð sem í boði er.

Samtök atvinnulífsins hafa farið þess á leit við Háskólann í Reykjavík og Háskólann á Bifröst að opnað verði fyrir fleiri námsleiðir í ljósi aðstæðna í efnahagslífi og á vinnumarkaðnum framundan. Þór Sigfússon, formaður SA, hefur rætt við Svöfu Grönfeldt, rektor HR, og Ágúst Einarsson, rektor á Bifröst, og hyggst einnig ræða við Háskóla Íslands.

Á undanförnum misserum hefur nokkur fjöldi fyrirtækja notfært sér tilboð fræðslusjóðanna Starfsafls og Landsmenntar um að fá mannauðsráðgjafa að láni. Tilgangurinn er að auka hæfni starfsmanna og draga úr starfsmannaveltu. Forstjóri Vífilfells, Árni Stefánsson, segir að viðbótarmenntun starfsfólks skili sér í aukinni hæfni og meiri starfsánægju.Starfsmannastjóri Vífilfells, Anna María Pétursdóttir, segir reynslu fyrirtækisins af viku símenntunar mjög góða.

Miðvikudagurinn 24. september er árlegur símenntunardagur í fyrirtækjum og stofnunum. Fyrirtæki eru hvött til að tileinka þann dag fræðslumálum, t.d. með því kynna starfsmönnum fræðslustefnu fyrirtækisins, bjóða upp á námskeið eða fá kynningar frá fræðsluaðilum, stéttarfélögum eða styrktarsjóðum.

Vika símenntunar stendur yfir dagana 22.-28. september 2008. Markmiðið er að auka símenntun í íslensku atvinnulífi og hvetja fólk til að leita sér þekkingar alla ævi. Í viku símenntunar 2008 er lögð áhersla á fræðslu í fyrirtækjum og sem fyrr að ná til þeirra sem hafa litla formlega menntun.

Fjögur stór íslensk verkefni fá úthlutað styrk úr Leónardó-hluta menntaáætlunar ESB, en markmiðið er að styrkja og ýta undir ný viðhorf í stefnumótun og framkvæmd starfsmenntunar í Evrópu. Verkefnin fjögur fá styrk að upphæð 19-26 milljónir hvert. Til viðbótar fengu rúmlega 200 íslenskir nemendur í starfsnámi, stjórnendur og starfsfólk á vinnumarkaði styrki til starfsnáms og kynnisferða í 31 Evrópulandi.

Þann 1. júlí 2008 var undirritaður viðauki við kjarasamning verkstjóra og SA og samþykktir fyrir nýjan starfsmenntasjóð Samtaka atvinnulífsins og Verkstjórasambands Íslands (VSSÍ). Markmið þessa nýja starfsmenntasjóðs er að starfandi verkstjórum bjóðist ávallt heildstæð grunn- og endurmenntun sem uppfylli þekkingarkröfur sem verkstjórar þurfa að búa yfir á hverjum tíma. Starfsmenntasjóður SA og VSSÍ er sjálfstæður sjóður en stofnaðilar skipa fulltrúa í sjóðsstjórnina. Frá 1. júlí 2008 verður greitt sérstakt starfsmenntagjald 0,3% af öllum launum starfandi verkstjóra til sjóðsins. Gert er ráð fyrir að VSSÍ annist reikningshald sjóðsins, sjóðsvörslu  og innheimtu gjaldsins.

Rætt er við Þór Sigfússon, nýjan formann SA, í ítarlegu viðtali í helgarblaði Viðskiptablaðsins. Þar segir hann SA vera skemmtilegan vettvang þar sem komi inn nýjar hugmyndir um samfélagið og hvernig hægt sé að byggja upp lífsgæðin hér með því að horfa til nýrra kynslóða um leið og kjarnastarfsemin sé traust. Þór segir að Íslendingar hafi hingað til verið sparir á umræðuna um framtíðarstefnumótun. „Í Finnlandi hefur til að mynda verið formfest betur öll umræða um framtíðarstefnumótun og það er meðal annars fastur liður í starfi finnska þingsins. Ég á mér þann draum að svo verði einnig hér, bæði á vettvangi þingsins og í stærstu sveitarstjórnum," segir Þór í samtali við Viðskiptablaðið.

Íslenskur vinnumarkaður er opnari og fjölbreyttari en áður og tækifæri fólks af erlendum uppruna til að láta til sín taka eru betri en áður. Þetta segir Tanya Dimitrova en hún er leikskólastjóri á leikskólanum Berg á Kjalarnesi. Samtök atvinnulífsins ræddu við hana fyrir aðalfund SA í tengslum við útgáfu á ritinu Baráttan um besta fólkið. Til að lýsa reynslu sinni tók hún saman pistil sem nú er hægt að horfa á hér á vef SA. Í pistlinum lýsir hún því hvernig hún sneri baki við kommúnismanum í Búlagaríu árið 1989 og hélt á vit ævintýranna til Íslands. Tanya lýsir því hvað tók við henni hér, leið hennar um vinnumarkaðinn og hvernig hún tókst á við þær áskoranir sem fylgja því að læra íslensku og sækja sér aukna menntun.

Samtök atvinnulífsins kynntu nýjar áherslur SA í atvinnu- og byggðamálum á opnum fundi á Hótel Borgarnesi í liðinni viku. Yfirskrift fundarins var Hagvöxt um land allt og var hann vel sóttur en 65 manns mættu til leiks og ræddu atvinnumál á landsbyggðinni frá hinum ýmsu hliðum. Kynningar átta frummælenda má nú nálgast hér á vef SA.

Ný úttekt ParX viðskiptaráðgjafar IBM á Fræðslumiðstöð atvinnulífsins (FA) sýnir að tekist hefur að ná markmiðum með starfsemi FA - að bæta möguleika þeirra á vinnumarkaði sem litla grunnmenntun hafa til að afla sér menntunar. Úttektin er afar jákvæð fyrir Fræðslumiðstöðina og starfið sem þar er unnið. Faglegur árangur af starfi FA þykir umtalsverður og fyrirkomulag hefur reynst vel. Samstarf FA við símenntunarmiðstöðvar á landsbyggðinni og Mími símenntun hefur gengið vel og námsframboð fyrir markhópinn er gott. Þróun aðferða við mat á raunfærni, óformlegu námi og námsárangri hefur einnig gengið vel. Þessi fyrsta úttekt á FA fyrir menntamála ráðuneytið er unnin í samræmi við leiðbeiningar þess um úttektir á fræðslustofnunum.

Staða starfsmenntasjóðanna Landsmenntar og Starfsafls er mjög góð og ástæða til að hvetja stjórnendur að sækja sér styrki í þessa sjóði. Góð staða í árslok 2007 byggðist einkum á því að Atvinnuleysistryggingarsjóður greiddi einnig til sjóðanna en þau framlög hættu um áramót. Þá var mikil þensla á vinnumarkaði og þess vegna minna sótt í sjóðina en oft áður en framlög atvinnurekenda rífleg af sömu ástæðu. Full ástæða er til að hvetja forráðamenn fyrirtækja  til að láta menntamál til sín taka á nýbyrjuðu ári og nýta sjóðina við þá uppbyggingu.