Íslendingar lengst á vinnumarkaði

Atvinnuþátttaka eldra fólks er mest hérlendis af öllum ríkjum OECD. Í gögnum stofnunarinnar er eldra fólki á vinnumarkaði skipt í þrjá aldurshópa og er Ísland í efsta sæti í þeim öllum. Lækkandi eftirlaunaaldur er víða áhyggjuefni, en hérlendis a.m.k. er mikil eftirspurn eftir eldra fólki á vinnumarkaði. Gjarnan er haft á orði að eldra starfsfólkið sé áreiðanlegt, samviskusamt og hafi ríka ábyrgðartilfinningu, auk þess að búa að mikilli þekkingu og reynslu. Víða í Vestur-Evrópu hefur fólk getað hafið töku eftirlauna fyrr en hérlendis, en hér á landi er þetta þó að breytast, m.a. með aukinni eignamyndun í séreignarsparnaði. Mikilvægt er að standa vörð um þennan dýrmæta eiginleika íslensks vinnumarkaðar og umbuna fólki með auknum lífeyrisréttindum ef unnið er lengur en til 67 ára aldurs, eigi það þess kost og kjósi. Tölurnar eru yfir árið 2001, en gögn vantar fyrir fáein af aðildarrikjum stofnunarinnar, einkum þeim nýjustu.
 

Í aldurshópnum 55-59 ára er atvinnuþátttakan 89% hérlendis, en næst koma Nýja-Sjáland með 87%, Svíþjóð með 82%, Noregur með 78% og Danmörk með 77%. Lægst er talan í Tyrklandi, 36%, og í Lúxemborg, Belgíu og á Ítalíu er hún 39%. Vegið meðaltal OECD ríkjanna er 63%.
 

(Smellið á myndina)

Langsamlega hæst meðal 60-64 ára
Í aldurshópnum 60-64 ára atvinnuþátttakan langsamlega hæst hérlendis, eða 85%. Næst á eftir koma Svíþjóð, Japan og Kórea með 55%. Lægst er talan í Lúxemborg, eða 9%, 12% í Belgíu og 14% í Frakklandi. Vegið meðaltal OECD ríkjanna er 39%.
 

(Smellið á myndina)

Um aldurshópinn 65-69 ára skortir upplýsingar frá fleiri ríkjum en um hina, en sem fyrr er atvinnuþátttakan mest á Íslandi, eða 53%. Næst koma Kórea með 43% og Mexíkó með 42%. Lægst er talan í Frakklandi, 3%, og á Spáni, 4%. Vegið meðaltal þeirra OECD ríkja sem gögnin ná yfir er 19%.

(Smellið á myndina)

Lækkandi eftirlaunaaldur víða áhyggjuefni
Í mörgum aðildarríkjum OECD er lækkandi eftirlaunaaldur mikið áhyggjuefni, ekki síst í ljósi þeirrar þróunar sem á sér stað á aldurssamsetningu þjóðanna. Í Danmörku hefur t.d. átt sér stað mikil umræða um eftirlaunakerfið að undanförnu og hafa ýmsir lagt til kerfisbreytingar sem stuðla myndu gegn þróuninni til lækkandi eftirlaunaaldurs, nú síðast danska þjóðhagsstofnunin.

Eftirspurn eftir eldra fólki
Hér á landi er víða mikil eftirspurn eftir eldra starfsfólki á vinnumarkaði. Gjarnan er haft á orði að eldra starfsfólkið sé áreiðanlegt, samviskusamt og hafi ríka ábyrgðartilfinningu, auk þess að búa að mikilli þekkingu og reynslu. Hérlendis a.m.k. er fólk því í flestum tilfellum vel gjaldgengt á vinnumarkaði mjög langt fram eftir aldri. Önnur skýring er þó vissulega sú að víða í Vestur-Evrópu getur fólk hafið töku eftirlauna fyrr en raunin hefur lengst af verið hérlendis. Þetta mun þó breytast þar sem hér hefur verið lagður grunnur að meiri eignamyndun með lífeyrissparnaði í séreign og er nú svo komið að Ísland er með eitt heilbrigðasta lífeyrissjóðakerfi allra landa, svo vitnað sé til nýlegrar skýrslu samráðshóps um málefni eldri borgara.

Kerfi umbunar nauðsynlegt
Mikilvægt er að eftirlaunakerfið hvetji ekki fullfrískt fólk til þess að hverfa af vinnumarkaði. Þess í stað ber að tryggja þannig sveigjanleika í kerfinu, að fólk öðlist aukin lífeyrisréttindi ef unnið er lengur en til 67 ára aldurs, eigi það þess kost og kjósi, líkt og nýlega var lagt til af nefnd um sveigjanleg starfslok. Samhliða auknum séreignarsparnaði og auknu fjárhagslegu bolmagni til snemmtöku lífeyris þarf með slíkum sveigjanleika að reyna að standa vörð um þennan dýrmæta eiginleika íslensks vinnumarkaðar, en í skýrslu samráðshóps um málefni eldri borgara koma fram gögn sem benda til hratt minnkandi atvinnuþátttöku lífeyrisþega. Áfram mun hins vegar verða eftirspurn eftir eldra fólki á vinnumarkaði.
 

Aftur á fréttasíðu