Fréttir

Nú liggja fyrir niðurstöður úr ársfjórðungslegri könnun Capacent Gallup á stöðu og framtíðarhorfum hjá 400 stærstu fyrirtækjum landsins. Tæplega þrír fjórðu stjórnenda telja að núverandi aðstæður í efnahagslífinu séu góðar. Er þetta ívið betri niðurstaða en í samsvarandi könnun í september. Óvissa um efnahagshorfur sex mánuði fram í tímann fer vaxandi. Umframeftirspurn eftir starfsfólki virðist fara minnkandi og vöxtur innlendrar eftirspurnar dregst saman. Bjartsýni ríkir um eftirspurn á erlendum mörkuðum. Þróun EBITDA-framlegðar fyrirtækja hefur verið hagstæð. Fyrirtæki spá að meðaltali 2,2% verðbólgu næstu 12 mánuði.

Í nýrri skýrslu Hagfræðistofnunar Háskóla Íslands um hagstjórnarumhverfið og sambýli atvinnuveganna, kemur fram að alvarleg mistök hafi verið gerð þegar Íbúðalánasjóði var gert kleift að hækka hámarkslán og rýmka veðheimildir í kjölfar síðustu kosninga þrátt fyrir afgerandi viðvaranir óháðra innlendra og erlendra sérfræðinga. Í máli Tryggva Þórs Herbertssonar, sem kynnti skýrsluna fyrir jól, kom fram að afleiðingarnar hafi verið fyrirsjáanlegar og að þessar breytingar hafi valdið mikilli þenslu í hagkerfinu.

Íbúar á landinu voru 307.261 þann 1. desember sl. og fjölgaði um 7.370, eða sem nemur 2,5%, á fyrstu 11 mánuðum ársins samkvæmt bráðabirgðatölum Hagstofu Íslands. Körlum fjölgaði um rúmlega 5.100 en konum um aðeins um rúmlega 2.200.  Íslendingum fjölgaði um rúmlega 2.700, eða sem nemur 0,91% af íbúafjölda, og skiptist fjölgunin jafnt milli kynja. Íbúum með erlent ríkisfang fjölgaði hins vegar umtalsvert meira, eða um rúm 4.600 sem nemur 1,54% af íbúafjölda, en þar var kynjaskiptingin mjög ójöfn þar sem körlum fjölgaði um tæplega 3.800 en komum um tæplega 900. Töluverður hluti fjölgunar erlendra starfsmanna á árinu mun ganga til baka á næsta ári.

Framkvæmdastjórn ESB hefur tilkynnt um áform sín að auka álögur á flugsamgöngur til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Komið verður á fót sérstöku kvótakerfi vegna útstreymis gróðurhúsalofttegunda frá flugi en viðbúið er að verð á farmiðum og vöruflutningum muni hækka vegna þessa. Áhrifin á íslenskt efnahagslíf gætu orðið mikil þar sem flugsamgöngur eru gríðarlega mikilvægar Íslendingum. Kostnaður á hvern flugmiða gæti t.d. vaxið um allt að 5.000 krónur en forstjóri Icelandair hefur bent á að sérstakir umhverfisskattar séu engin lausn heldur geti þvert á móti dregið úr möguleikum flugfélaga á að fjárfesta í nýrri tækni til að minnka losun gróðurhúsalofttegunda.

Fimmtudaginn 11. janúar næstkomandi fer fram á Hótel Nordica námsstefna um konur og stjórnun fyrirtækja. Nýr rektor Háskólans í Reykjavík, Svafa Grönfeldt, er meðal þeirra sem þar stíga á stokk en Svafa mun ræða um leiðtoga og hlutverk þeirra. Hildur Petersen, stjórnarformaður SPRON, mun ræða um konur og stjórnarsetu og öflugar konur munu ræða um konur og stjórnun ásamt því að segja eigin reynslusögur. Þær eru Elín Sigfúsdóttir, framkvæmdastjóri hjá Landsbanka, Hafdís Jónsdóttir, aðstoðar-framkvæmdastjóri Lauga, Hrönn Greipsdóttir, hótelstjóri Radisson SAS Sögu og Steinunn Þórðardóttir, framkvæmdastjóri Glitnis í London. Námsstefnan er bæði ætluð konum og körlum. Nánari dagskrá auglýst síðar. Hægt er að skrá sig hér.

Niðurstöður úr rannsókn á útgjöldum heimilanna fyrir árin 2003-2005 hafa verið gefnar út í nýju hefti Hagtíðinda. Þar kemur fram að hlutfall mat- og drykkjavöru í útgjöldum heimilanna heldur áfram að lækka miðað við árin 2002-2004, úr 14,4% í 12,9%. Athygli vekur að afar lítill munur er á hlutfalli matarútgjalda eftir útgjaldahópum. Tekjulág heimili verja hlutfallslega álíka stórum hluta útgjalda til kaupa á matvöru og tekjuhá heimili. Lækkun matarverðs leiðir því til tiltölulega jafnrar kaupmáttaraukningar allra heimila óháð tekjustigi.

Í nóvembermánuði sl. voru skráðir 38.457 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 1.749 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1,1% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 1,5% í nóvember 2005 en 1,0% í október sl. Vinnumálastofnun telur líkur á að atvinnuleysið aukist lítilsháttar í desember, m.a. vegna árstíðarsveiflu, og verði á bilinu 1%-1,3%. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Alþingi hefur samþykkt ný lög um endurnotkun opinberra upplýsinga. Lögin eru byggð á tilskipun Evrópusambandsins um sama efni en ganga þó lengra að nokkru leyti. Markmið laganna er að auka möguleika fyrirtækja og einstaklinga á að endurnota upplýsingar frá hinu opinbera og stuðla þannig að hagvexti og atvinnusköpun en miklir hagnýtingarmöguleikar geta verið fólgnir í að skapa ný verðmæti úr upplýsingum sem eru í vörslum stjórnvalda.

Í máli sem dæmt var í Hæstarétti 7. desember var deilt um hvort verktakafyrirtækinu Impregilo bæri að greiða starfsmanni sem ráðinn var af starfsmannaleigu til starfa við verkframkvæmdirnar við Kárahnjúka mismun þeirra launa sem hann taldi sig eiga rétt á sem trésmiður í vaktavinnu og verkamannalaunum sem starfsmannaleigan greiddi honum. Þá var deilt um það hvort Impregilo eða starfsmannaleigan væri vinnuveitandi starfsmannsins. Niðurstaða Hæstaréttar var að Impregilo væri ekki vinnuveitandi starfsmannsins heldur starfsmannaleigan. SA bendir á að sú niðurstaða er í fullu samræmi við gildandi lög um starfsmannaleigur.

Markaðshlutdeild krónunnar í íslenska bankakerfinu er um 20% en í íslenska lánakerfinu í heild er hlutdeildin aðeins 13%. Á undanförnum árum hafa ýmsar nýjungar á fjármagnsmarkaðnum gert hann virkari og meðal annars valdið því að lántakendur hafa betri möguleika en áður að taka lán í öðrum gjaldmiðlum en krónunni. Þessi þróun hlýtur að halda áfram og háir vextir á krónunni minnka því markaðshlutdeild hennar og þýðingu fyrir hagstjórn, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann veltir fyrir sér virkni stjórnar peningamála við þessar aðstæður og minnir á að gengi krónunnar hefur farið lækkandi að undanförnu þrátt fyrir metvexti.

RÚV fetar nú nýja braut í innheimtuaðgerðum sínum og krefur fyrirtæki um auknar greiðslur á afnotagjöldum vegna útvarpstækja í atvinnubifreiðum. Virðist þessi nýja skattheimta RÚV vera mjög tilviljanakennd auk þess sem óvissa ríkir um hvort lagastoð sé fyrir henni. Samtök atvinnulífsins hafa mótmælt þessari nýju skattheimtu og verði henni haldið til streitu mun látið reyna á réttmæti hennar fyrir dómsstólum. Um verulegar fjárhæðir getur verið að ræða hjá fyrirtækjum sem eru með fjölda atvinnubifreiða í rekstri.

Um næstu áramót mun almenn launahækkun í helstu kjarasamningum Samtaka atvinnulífsins við stéttarfélög og landssambönd verða 2,9%. Um áramótin hækkar ennfremur iðgjald atvinnurekenda til samtryggingarlífeyrissjóðs og framlag atvinnurekenda í fræðslusjóði verkafólks.

Framkvæmdastjórn ESB hefur tekið upp nýjar túlkunarreglur um ríkisaðstoð til rannsóknar- og þróunarstarfsemi og nýsköpunar og gilda þær frá ársbyrjun 2007 innan ESB. Má gera ráð fyrir að Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) taki fljótlega upp hliðstæðar reglur sem gilda munu m.a. gagnvart slíkri ríkisaðstoð hér á landi. Með reglunum er leitast við að skýra hvaða ráðstafanir stjórnvalda feli í sér ríkisaðstoð og að hvaða marki þeim er heimilt að styrkja rannsóknir og þróun án þess að það brjóti í bága við ESB og EES reglur um ríkisaðstoð. Meðal nýmæla er að sérstakar reglur eru settar um styrki til nýsköpunar, en áður voru til staðar takmarkaðar reglur um það efni sem giltu einkum gagnvart litlum og meðalstórum fyrirtækjum.

Lokafundur fundaraðar verkefnisstjórnar 50+ um málefni miðaldra og eldra fólks á vinnumarkaði verður haldinn á Grand Hótel – Hvammi, þann 7. desember, kl: 8:30-10:00. Jón Torfi Jónasson prófessor í uppeldis- og menntunarfræði við Háskóla Íslands, fjallar um símenntun innan fyrirtækja. Þá munu Soffía Gísladóttir framkvæmdastjóri Símenntunarmiðstöðvar Eyjafjarðar og Ingibjörg Elsa Guðmundsdóttir framkvæmdastjóri Fræðslumiðstöðvar atvinnulífsins fjalla um símenntunaraðila og samspil framboðs og eftirspurnar. Umræður fara fram að loknum erindum. Fundurinn er öllum opinn og hægt er að kaupa morgunverð frá klukkan 8:00 á kr. 1.400.

Áætlað er að eftirspurn eftir orku í heiminum muni aukast  um 60% milli áranna 2002 og 2030. Byggja þarf upp hnattrænt markaðskerfi með losunarheimildir til langs tíma svo að t.d. fyrirtæki verði viljugri til að leggja út í þær fjárfestingar sem krafist er í nýrri tækni. Þetta er meðal þess sem kom fram í máli Dr. Nick Campbell, formanns umhverfisnefndar Evrópusamtaka atvinnulífsins, á fundi SA um loftslagsmál og atvinnulífið. Campbell sagði Ísland vera í einstakri stöðu vegna hás hlutfalls endurnýjanlegra orkugjafa hér, og að Ísland hefði mikilvæg skilaboð að færa umheiminum á því sviði.

Alþjóðasamtök flugfélaga hafa að eigin frumkvæði ákveðið að minnka losun um 10% milli áranna 2000 og 2010, en á síðustu 40 árum hefur losun á hvern floginn farþegakílómetra minnkað um 70%. Þetta er meðal þess sem kom fram í máli Jóns Karls Ólafssonar forstjóra Icelandair Group á fundi SA um loftslagsmál og atvinnulífið. Jón Karl lagði áherslu á það að sérstakir umhverfisskattar væru engin lausn, þvert á móti þá gætu þeir dregið úr möguleikum fyrirtækjanna á að fjárfesta í nýrri tækni til að minnka losun.

Innan ESB eru 12,8% raforku framleidd með endurnýjanlegum orkugjöfum, en hérlendis er þetta hlutfall 99,9%. Þetta er meðal þess sem fram kom í erindi Árna Magnússonar forstöðumanns orkumála hjá Glitni á fundi SA um loftslagsmál og atvinnulífið. Árni fjallaði um áherslu Glitnis á fjármálaþjónustu á sviði endurnýjanlegra orkugjafa, með sérstakri áherslu á jarðhita. Hann sagði bankann geta boðið umheiminum aðgang að gríðarlegri þekkingu á þessu sviði en áætlað er að eingöngu um 5% af virkjanlegum jarðhitasvæðum séu nú í notkun og sóknarfærin því mikil.

Fimmtudaginn 7. desember efnir Græni krossinn til ráðstefnu um öryggis- og heilbrigðismál á vinnustöðum og í samfélaginu. Græni Krossinn eru samtök sem hafa það stefnumið að stuðla að auknu öryggi og heilbrigði á vinnustöðum og í samfélaginu. Leitast verður við að svara spurningum um hvort og hvernig við getum aukið árangur okkar í heilbrigðis- og öryggismálum þannig að starfsfólk skili sér ávallt heilt heim. Ráðstefnan er haldin á Hótel Nordica í sal A og B og stendur frá kl. 9:00 til 16:00. Fundarstjórar eru Ármann Kr. Ólafsson, forseti bæjarstjórnar í Kópavogi og Stefanía Katrín Karlsdóttir, bæjarstjóri Árborgar.

Þriðjudaginn 5. desember næstkomandi gefst áhugafólki um atvinnulíf og umhverfismál kærkomið tækifæri til að hlýða á Dr. Nick Campbell ræða um loftslagsbreytingar og atvinnulífið á morgunverðarfundi SA. Dr. Campbell er formaður nefndar Evrópusamtaka atvinnulífsins um loftslagsbreytingar og umhverfisstjóri hjá alþjóðlega efnavörufyrirtækinu Arkema SA. Campbell hefur því ríka innsýn í þennan málaflokk sem hefur verið mikið í umræðunni að undanförnu. Á fundinum munu einnig Jón Karl Ólafsson, forstjóri Icelandair Group og Árni Magnússon, forstöðumaður orkumála hjá Glitni, lýsa viðhorfum sínum til málsins.

Samkvæmt reglugerð um matvælaeftirlit og hollustuhætti við framleiðslu og dreifingu matvæla hefur þess verið krafist að efni sem notuð eru til þrifa og gerileyðinga skuli samþykkt af Umhverfisstofnun. Nú hefur verið birt í Stjórnartíðindum ný reglugerð sem gerir að verkum að ekki þarf lengur að leita samþykkis Umhverfisstofnunar. Eftir sem áður ber framleiðendum að gæta þess að eiturefni og hættuleg efni berist ekki í matvæli og gæta þess að matvæli óhreinkist ekki eða spillist.

Samtök atvinnulífsins mótmæla harðlega þeirri ákvörðun utanríkisráðuneytisins að fela sýslumannsembættinu á Keflavíkurflugvelli að taka um áramót yfir þann hluta öryggiseftirlits sem fyrirtækin Securitas og Öryggismiðstöð Íslands hafa haft með höndum á flugvellinum frá því í sumar. Fyrirtækin tvö hafa sýnt fram á að þau geta rekið þessa þjónustu með mun lægri tilkostnaði en sýslumannsembættið. Starfsemin hefur komið vel út í prófunum viðurkenndra eftirlitsaðila. Samtök atvinnulífsins mótmæla þess vegna harðlega þessari öfugþróun og ríkisvæðingu á þjónustusviði.

Starfsmenntaverðlaun Menntar og Starfsmenntaráðs fyrir árið 2006 hlýtur Alcan í flokki fyrirtækja og félagasamtaka. Alcan hlýtur verðlaunin fyrir Stóriðjuskólann og uppbyggingu náms við hann. Í flokki skóla og fræðsluaðila hlýtur Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra verðlaunin fyrir öflugt samstarf á svæðinu við grunnskóla og fyrirtæki, til að kynna og gera veg iðnnáms sem mestan. Í opnum flokki hlýtur Björg Árnadóttir, forstöðumaður Námsflokka Reykjavíkur verðlaunin. Starfsmenntaverðlaunin eru veitt þeim sem þykja vinna framúrskarandi starf í starfsmenntun, hvort sem um er að ræða skóla, samtök, frumkvöðla eða fyrirtæki sem sinna vel fræðslumálum starfsmanna sinna. Forseti Íslands, Ólafur Ragnar Grímsson, afhenti Starfsmenntaverðlaunin.

Framkvæmdastjórn ESB hefur kynnt svokallaða grænbók sem ætlað er að auka umræður og skoðanaskipti aðila um hvernig hægt sé að þróa evrópska vinnumarkaðslöggjöf í þá átt að tryggja sveigjanleika jafnt sem öryggi á Evrópuvinnumarkaði. UNICE, Evrópusamtök atvinnulífsins, leggja áherslu áherslu á að sveigjanleiki og öryggi á vinnustað séu ekki tveir andstæðir pólar og að  sveigjanleiki á vinnumarkaði sé eina leiðin til þess að skapa fleiri störf í Evrópu. Þá minna samtökin á að valdsvið til að þróa vinnumarkaðslöggjöfina liggi fyrst og fremst hjá aðilum á landsvísu.

Það er innbyggður hvati í rekstri álfyrirtækja að lágmarka losun gróðurhúsalofttegunda þar sem það hefur bein áhrif á rekstrarlega afkomu fyrirtækjanna. Þetta kom fram í máli Óskars Jónssonar, framkvæmdastjóra hjá Norðuráli, á fundi Samtaka atvinnulífsins um útstreymi frá álverum á Íslandi. Ræddi Óskar jafnframt um mögulega framtíðarþróun í greininni varðandi útstreymi lofttegunda vegna framleiðslu áls og kynnti hvernig Norðurál hefur unnið að því að takmarka útstreymi frá rekstrinum.

Frá árinu 1990 hefur tekist að minnka útstreymi gróðurhúsalofttegunda frá álveri Alcan á Íslandi um 70% fyrir hvert framleitt tonn áls. Má þennan góða árangur rekja til öflugrar umhverfisstjórnunar Alcan sem fyrirtækið leggur ríka áherslu á. Einkum hefur tekist að draga úr útstreymi á flúorkolefnum og er losun þeirra í dag langt innan við leyfileg mörk stjórnvalda. Þetta kom fram á fundi hjá Samtökum atvinnulífsins um útstreymi frá álverum á Íslandi.

Útflutningsráð Íslands hefur fengið Jean Sutton, einn af færustu ráðgjöfunum á sínu sviði til þess að halda námskeið um alþjóðamarkaðsrannsóknir. Hún hefur einnig fengið í lið með sér einn af samstarsfélögum sínum, Joyce Gledhill sem sérhæfir sig í upplýsingaöflun í Eystrasaltslöndunum og mun hann halda einnar klukkustundar fyrirlestur á seinni hluta námskeiðsins. Námskeiðið fer fram á Hótel Loftleiðum fimmtudaginn 23. nóvember og föstudaginn 24. nóvember og stendur frá klukkan 09.00-16.00 báða dagana. Nánari upplýsingar og skráning á vef Útflutningsráðs.

Fundaröð Samtaka atvinnulífsins um atvinnulíf og umhverfi heldur áfram þriðjudaginn 21. nóvember. Þá verður rætt um útstreymi frá álverum á Íslandi, stöðu mála og horfur. Framsögur flytja Guðrún Þóra Magnúsdóttir leiðtogi umhverfismála hjá Alcan og Óskar Jónsson framkvæmdastjóri hjá Norðuráli. Fundurinn fer fram í Húsi atvinnulífsins Borgartúni 35, 6. hæð. Fundurinn hefst klukkan 8:30 og verður lokið klukkan 10:00. Fundurinn er öllum opinn en nauðsynlegt er að skrá þátttöku hér á vef SA.

Hlutverk fyrirtækja er í grundvallaratriðum að skila arði, skapa störf og greiða skatta og skyldur til samfélagsins, allt í samræmi við lög og reglur hverju sinni. Þetta er aðalatriðið, segir Gústaf Adolf Skúlason, forstöðumaður hjá SA, í viðtali um samfélagslega ábyrgð fyrirtækja. Gústaf segir að hins vegar hafi íslensk fyrirtæki ávallt lagt ýmislegt til samfélagsins umfram þetta. Einnig fjallar hann í viðtalinu um samstarf á Evrópuvettvangi um samfélagslega ábyrgð fyrirtækja, þar sem Evrópusamtök atvinnulífsins taka þátt.

Mikil fylgni virðist vera milli gengis krónunnar og væntinga heimilanna. Þegar gengi krónunnar hækkar fara væntingar heimilanna um eigin hag jafnframt vaxandi, með tilheyrandi vexti einkaneyslu. Þegar gengi krónunnar lækkar færast væntingar heimilanna niður á við og einkaneyslan með. Í ljósi þess sterka sambands sem virðist vera á milli gengis krónunnar, væntinga heimilanna og einkaneyslu kann að vera að áhrif peningamálastefnu Seðlabankans, þegar hún fer að mestu í gegnum gengisfarveginn, á kaupmátt og væntingar heimilanna séu vaxtaáhrifunum yfirsterkari og stuðli þannig ekki að aðhaldi heldur þvert á móti að aukinni einkaneyslu og umsvifum.

Fyrirhuguð lækkun á virðisaukaskatti í 7% á þjónustu hótel- og veitingahúsa þann 1. mars á næsta ári mun ótvírætt stórefla ferðaþjónustu í landinu. Skattalækkunin er umtalsverð og einnig til þess fallin að bæta skattskil og draga úr svartri atvinnustarfsemi. Hraður vöxtur hefur verið í greininni undanfarin ár sem endurspeglar m.a. fjölgun erlendra ferðamanna og aukinn kaupmátt landsmanna. Heildarvelta í hótel- og veitingarekstri nam tæplega 40 milljörðum króna án virðisaukaskatts á árinu 2005 en útlit er fyrir að fyrirhuguð skattalækkun á greinina muni nema um 2,6 milljörðum króna, sem jafngildir virðisaukaskattgreiðslum greinarinnar árið 2005.

SA vilja minna fyrirtæki á að tilkynna skal til Vinnumálastofnunar (VMST) um ráðningu ríkisborgara frá Eistlandi, Lettlandi, Litháen, Póllandi, Slóvakíu, Slóveníu, Tékklandi eða Ungverjalandi. Í tilkynningunni skal koma fram nafn atvinnurekanda, kennitala og heimilisfang ásamt nafni hins erlenda starfsmanns, kennitölu og aðsetri hans hér á landi og afrit ráðningarsamnings sem tryggi starfsmanninum laun og önnur starfskjör samkvæmt íslenskum lögum og kjarasamningum. Tilkynningin skal berast VMST innan tíu virkra daga frá ráðningu starfsmanns frá framangreindum löndum.

Morgunfundur Evrópufræðaseturs á Bifröst, í samstarfi við Samtök atvinnulífsins, ASÍ, BSRB og Samtök iðnaðarins verður haldinn á Grand Hótel í Reykjavík, miðvikudaginn 15. nóvember. Fundurinn verður í salnum Háteigi og stendur frá 8:15 - 10:00. Allir eru velkomnir meðan húsrúm leyfir og aðgangur er ókeypis. Sjá nánar á vef Háskólans á Bifröst.

Útreikningur vísitölu neysluverðs fyrir nóvember 2006 staðfestir að verðbólga fer hjaðnandi og er þess að vænta að sú þróun haldi áfram næstu mánuði. Hækkun fasteignaverðs hefur haft mikil áhrif til aukningar á verðbólgu undanfarin misseri, en nýjustu upplýsingar benda til þess að þar sé að verða breyting á. Á síðasta ári voru mánaðarlegar verðhækkanir á markaðsverði íbúðarhúsnæðis oftast á bilinu 2-4%, en dregið hefur úr verðhækkunum undanfarna mánuði og verð lækkað annað hvort á einbýli eða fjölbýli undanfarna fjóra mánuði.

Almennt útstreymi gróðurhúsalofttegunda er minna á Íslandi en meðaltalsútstreymið í ríkjum ESB og hefur jafnframt dregist meira saman hér á landi undanfarin ár. Þetta kemur fram í nýlegri skýrslu Umhverfisstofnunar ESB, en í skýrslunni kemur einnig fram að Ísland stendur vel að vígi gagnvart Kyoto bókuninni og að útstreymið hér árið 2004 var 12% undir því markmiði sem sett er að meðaltali fyrir tímabilið 2008 til 2012. „Eldri“ ESB-ríkin 15 eru hins vegar 8% yfir sambærilegu markmiði og eiga því mun lengra í land til að ná takmarkinu en Ísland.

Í októbermánuði síðastliðnum voru skráðir 36.180 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 1.645 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Atvinnuleysi hefur ekki mælst lægra síðan í október árið 2000, en til samanburðar mældist það einnig 1% í september sl. en 1,4% í október 2005. Vinnumálastofnun gerir ráð fyrir að vegna árstíðasveiflu muni atvinnuleysi aukast lítilsháttar í nóvember og verða á bilinu 1-1,3%. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Hagkvæmni í landflutningum hefur aukist verulega á undanförnum árum. Nýjar og fullkomnari vélar hafa dregið verulega úr eldsneytiseyðslu flutningabíla og minnkað mengun frá þeim. Þá hefur notkun á tengivögnum aukist stórlega sem hefur bætt nýtingu bílanna umtalsvert og dregið jafnframt úr mengun. Þetta kom fram í erindi Guðmundar Nikulássonar, framkvæmdastjóra innanlandssviðs hjá Eimskip, á upphafsfundi fundaraðar SA um umhverfi og atvinnulíf. Guðmundur sagði að hefðbundnum strandsiglingum hafi verið sjálfhætt vegna þess að þær standi ekki undir sér og landflutningar séu lífsnauðsynlegir landsbygðinni þar sem miðlægir lagerar séu staðsettir eingöngu á höfuðborgarsvæðinu. Fólk úti á landi þurfi daglega þjónustu í allri dagvöru. Nauðsynlegt sé að ráðast í stórfellda uppbyggingu á íslenska vegakerfinu.

Verulegur árangur hefur náðst hjá Samskipum við að minnka útblástur frá skipum, en fyrirtækið lét smíða fyrir sig tvö ný gámaskip í Þýskalandi sem voru tekin í notkun árið 2005. Þau eru búin hagkvæmustu skipsvélum á markaðnum, eru bæði neyslugrannar og umhverfisvænar. Á vélarnar er jafnframt notuð dýrari olía með lægra brennisteinsinnihaldi. Samskip vinna nú að prófun á ýmsum vélarhlutum í samstarfi við MAN en markmiðið er að búa til enn betri vélar, að auka nýtni og gæði brennslu til að lágmarka losun óæskilegra efna út í andrúmsloftið. Þetta kom fram á upphafsfundi fundaraðar Samtaka atvinnulífsins um atvinnulíf og umhverfi.

Fjármálageirinn greiðir í heild yfir 40% af álögðum tekjuskatti lögaðila vegna ársins 2005. Áætlað er að geirinn í heild greiði um 15 milljarða króna í tekjuskatt – sem er meira en allur álagður tekjuskattur á lögaðila árin 2003 og 2004. Útlit er fyrir að skattgreiðslur fjármálafyrirtækja aukist enn frekar, en samanlagður hagnaður viðskiptabankanna eftir fyrstu níu mánuði ársins er nú þegar orðinn meiri en á öllu árinu 2005. Svo háar tekjuskattgreiðslur eins atvinnuvegar eiga sér engin fordæmi hér á landi. Það er því af sem áður var en árið 1999 nam álagning tekjuskatts á fjármálageirann 1.240 milljónum króna, en þá var eignarhald ríkisins ráðandi á fjármálamarkaði.

Aðildarfyrirtæki Samtaka banka og verðbréfafyrirtækja (SBV), Sambands íslenskra tryggingafélaga (SÍT) og Sambands íslenskra sparisjóða (SÍSP) hafa ákveðið að sameinast í Samtökum fjármálafyrirtækja frá og með 1. janúar 2007. Ný Samtök fjármálafyrirtækja verða heildarsamtök fyrirtækja á fjármálamarkaði og munu eiga aðild að Samtökum atvinnulífsins. Á stofnfundi samtakanna 7. nóvember var Bjarni Ármannsson kjörinn formaður stjórnar Samtaka fjármálafyrirtækja og Helgi Bjarnason varaformaður.

Miðvikudaginn 8. nóvember n.k. hefst fundaröð Samtaka atvinnulífsins: Atvinnulíf og umhverfi. Þar verður fjallað um íslensk fyrirtæki og áhrif þeirra á umhverfið og staða umhverfismála á Íslandi sett í alþjóðlegt samhengi. Fyrsti fundurinn fer fram í Húsi atvinnulífsins, Borgartúni 35, en á honum verður rætt um útblástur vegna flutninga á sjó og landi. Framsögur flytja Kristján Ólafsson, deildarstjóri hjá Samskipum og Guðmundur Nikulásson, forstöðumaður innanlandssviðs Eimskips.

Með áformuðum breytingum í fyrirliggjandi frumvarpi verður Ríkisútvarpið mun öflugri keppinautur en áður þar sem sveigjanleikinn í rekstrinum verður aukinn og litlar hömlur lagðar á þróun starfseminnar. Skilgreiningin á útvarpsþjónustu í almannaþágu er svo rúm að hún getur náð yfir lang stærstan hluta starfseminnar og því er hætt við að mjög þrengi að keppinautum Ríkisútvarpsins og það fái algjöra yfirburði á markaðnum í krafti 2,7-2,8 milljarða króna skatttekna, með þeim afleiðingum að í heild verði framboð af efni fábreyttara og einhæfara en nú er. Þess vegna verður aldrei friður um Ríkisútvarpið ohf. í fyrirhugaðri mynd, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi.

Raunverulegt ójafnvægi í utanríkisviðskiptum þjóðarinnar er minna en opinberar hagtölur gefa til kynna. Eignir Íslendinga í útlöndum hafa verið að aukast á undanförnum árum og skila jafnframt auknum tekjum, en varfærnar uppgjörsaðferðir gera það að verkum að áhrif eignaaukningarinnar virðast lítil. Væri hins vegar tekið tillit til gengishækkana hlutabréfa og hlutabréfasjóða, þá hefði viðskiptahalli síðasta árs verið tugum milljarða króna minni. Benda má á að fjórðungur hreinna eigna íslenskra lífeyrissjóða eru erlendar og hafa skilað ágætri ávöxtun án þess þó að skila sér inn í tekjur þjóðarbúsins. Viðskiptahallinn virðist því vera ofmetinn, a.m.k. á meðan markaðsverð erlendra hlutabréfa í eigu Íslendinga fer hækkandi.

Nefnd iðnaðarráðherra um verndun og nýtingu orkuauðlinda virðist ekki koma auga á að það skortir einkarekstur á sviði orkumála. Reynslan kennir að þar sem einkaréttur og einkaeign ríkir á auðlindum umgangast menn þær af varúð og skynsemi og með langtímahagsmuni í huga. Þess vegna er mikilvægt að fulltrúar einkarekinna fyrirtækja og notenda þeirra gæða sem auðlindirnar skapa komi að frekari úrvinnslu á tillögum nefndarinnar. Jafnframt er afar mikilvægt að einfalda flókið ferli leyfisveitinga og umsagnarferla, en nú geta liðið meira en fimm ár frá umsókn um rannsóknarleyfi þar til fyrsta rannsóknarhola er boruð. Sömu umsagnaraðilar fjalla um málið allt að 20 sinnum.

Ábyrgð íslenskra fyrirtækja á endanlegri skattgreiðslu erlends starfsmanns er að áliti fjármálaráðuneytisins víðtækari en á skattgreiðslum íslenskra ríkisborgara. Samtök atvinnulífsins hafa mótmælt þessari lagatúlkun og skattaframkvæmd við fjármálaráðuneytið án þess það hafi borið nokkurn árangur. Samtökin hafa jafnframt farið fram á að skattayfirvöld setji fram skýrar leiðbeiningar til fyrirtækja um það hvernig skuli haga síðasta launauppgjöri við erlendan starfsmann sem er á förum frá landinu, þannig að þau geti varið sig gegn þessari skattaábyrgð löngu síðar.

Á vettvangi Útflutningsráðs er nú unnið að undirbúningi viðskiptasendinefnda árið 2007. Liður í þeim undirbúningi er könnun þar sem íslenskum fyrirtækjum gefst kostur á að hafa áhrif á val ráðsins á áfangastöðum. Hægt er að taka þátt í könnuninni á vef Útflutningsráðs fram til 10. nóvember. Þátttaka í könnuninni er yfirlýsing um áhuga en ekki skuldbindandi á nokkurn hátt. Sjá nánar á vef Útflutningsráðs.

Háskólinn í Reykjavík stendur fyrir ráðstefnunni Þitt tækifæri – allra hagur í samstarfi við KOM almannatengsl á hótel Nordica þann 15. nóvember næstkomandi. Ráðstefnan fjallar um samfélagslega ábyrgð fyrirtækja (Corporate Social Responsibility - CSR ). Markmiðið er að auka skilning og vekja áhuga á samfélagslegri ábyrgð fyrirtækja. Á ráðstefnunni munu innlendir sem erlendir fyrirlesarar í fremstu röð á sviði samfélagslegrar ábyrgðar flytja stutta fyrirlestra um málefnið. Fjallað verður um hvernig íslensk fyrirtæki standi að samfélagslegri ábyrgð og framtíðarsýn þeirra. Auk þess verður fjallað um viðhorf stjórnmálamanna og fjölmiðla. Nánari upplýsingar og skráning hér.

Starfsmenntaverðlaun Starfsmenntaráðs og Menntar árið 2006 verða veitt í nóvember. Verðlaunin verða veitt í þremur flokkum: flokki fyrirtækja, flokki fræðsluaðila og í opnum flokki sem nær meðal annars til einstaklinga og verkefna. Nánari upplýsingar um verðlaunin, verðlaunahafa síðustu ára og tilnefningar er hægt að nálgast á vef Menntar.

Háir jaðarskattar íþyngja dönsku atvinnulífi um þessar mundir og fullyrða dönsku samtök iðnaðarins (DI) að skattheimtan stefni hagvexti Danmerkur í voða. Mikill skortur er á starfsfólki í Danmörku en háir jaðarskattar gera það að verkum að erfiðlega gengur að fjölga fólki á vinnumarkaði, fólk vill síður bæta við sig vinnu og erfitt reynist að fá erlent starfsfólk til landsins þar sem hvatinn til vinnu er lítill. Um 14 þúsund vel menntaðir Danir hafa yfirgefið landið til að vinna annars staðar síðustu tuttugu árin og þar spilar skattkerfið stórt hlutverk. Mikill meirihluti þeirra segir háa skatta ástæðu þess að þeir flytji ekki aftur heim.

Viðurkenning Jafnréttisráðs árið 2006 hlýtur Sparisjóður Reykjavíkur og nágrennis, SPRON. Að mati ráðsins sýnir SPRON gott fordæmi í jafnréttismálum. Þannig hefur t.d. allt frá árinu 1997 verið unnið eftir virkri jafnréttisáætlun en sérstök jafnréttisnefnd hefur það verkefni að fylgja henni eftir til hlítar. Hjá fyrirtækinu starfa 40 stjórnendur og þar af 21 kona. Frá árinu 2004 hefur konum fjölgað í efstu stjórnendastöðum en formaður stjórnar sjóðsins er Hildur Petersen. Sjá nánar á vef félagsmálaráðuneytisins, en Magnús Stefánsson félagsmálaráðherra afhenti viðurkenninguna.

„Vaxtahækkanir Seðlabankans hafa reynst vanhugsaðar og leitt til mikillar útgáfu erlendra skuldabréfa í íslenskum krónum. Þessi staða hefur leitt til óeðlilegrar styrkingar krónunnar og valdið sjávarútveginum gríðarlegum tekjumissi. Mikilvægt er að Seðlabankinn hefji strax lækkun vaxta og stjórnvöld leiti allra leiða til þess að draga úr þeirri þenslu sem er í efnahagslífinu í samvinnu við aðila vinnumarkaðarins.“ Þetta er meðal þess sem fram kemur í ályktunum aðalfundar LÍÚ, en þar var einnig ályktað um hvalveiðar, starfsskilyrði sjávarútvegsins og um aukið samstarf atvinnurekenda í sjávarútvegi. Sjá nánar á vef LÍÚ.

Páll Harðarson, stjórnarformaður Landsnets hf., flutti áhugavert erindi á Orkuþingi um eignarhald orkufyrirtækja og fór yfir rök með og á móti einkavæðingu þeirra. Rétt er að taka fram að Páll lýsti þar eigin sjónarmiðum en talaði ekki fyrir hönd Landsnets. Hann sagði helstu rökin gegn því að einkavæða orkufyrirtæki á Íslandi vera þau að íslensk raforkufyrirtæki hafi til þessa staðið sig ágætlega. Svigrúm til að gera enn betur virðist þó vera til staðar og reikna megi með að einkavæðing geti leyst úr læðingi krafta sem ella myndu ekki nýtast. Einkavæðing myndi jafnframt skapa trúverðugri umgjörð um stórar og þjóðhagslega mikilvægar fjárfestingar tengdri stóriðju.

Ástæðan fyrir því hve lítið er flutt inn af kjöti liggur í þeim afar háu tollum sem lagðir eru á innflutninginn til verndar innlendri framleiðslu. Þá er í gildi tæknileg viðskiptahindrun í því formi að óheimilt að flytja inn ferskar kjötvörur og verður innflutt kjöt að hafa verið frosið í 30 daga. Í yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar frá 9. október segir að almennir tollar á innfluttum kjötvörum verði lækkaðir um allt að 40% þann 1. mars 2007. Ekki á að lækka tolla á mjólkurvörum né ýmsum unnum kjötvörum. Við kynningu málsins er tollalækkununum ætlað að hafa marktæk áhrif á verðlag og því verður að ganga út frá því að 40% lækkun verði á tollum á þeim vörum sem eru í einhverri samkeppni við innlendar kjötvörur, innflutt nautakjöt, svínakjöt og kjúklingakjöt.

Með afnámi tolla og vörugjalda mætti koma matarverði niður á sama stig og í Finnlandi og Svíþjóð, án þess að lækka núverandi lægra þrep virðisaukaskatts (VSK). Stjórnvöld hafa valið aðra og kostnaðarsamari leið en komið hefur fram að meginástæðan fyrir háu verðlagi á matvælum á Íslandi liggur í tollvernd innlendrar kjöt- og mjólkurafurða og brenglandi áhrifum vörugjalda og mishárrar álagningar VSK á matvæli. Útfærsla fyrirhugaðrar tollalækkunar ríkisstjórnarinnar á matvæli liggur ekki fyrir en yfirlýst er að þær eigi að skila umtalsverðum verðlækkunum. Það eru vonbrigði að ekki hafi náðst samstaða um að fella alfarið niður hin úreltu vörugjöld af matvælum.

Aðstæður í efnahagslífinu eru hagstæðar um þessar mundir ef marka má niðurstöður könnunar Capacent Gallup á stöðu og framtíðarhorfum hjá 400 stærstu fyrirtækjum landsins og ívið betri en í samsvarandi könnun í maí. Horfur eru að vísu lakari þegar litið er 6 og 12 mánuði fram í tímann, en óvissa um framtíðarhorfur er samt minni en í könnunum fyrr á árinu. Áfram er skortur á starfsfólki í mörgum greinum atvinnulífsins, en flest fyrirtæki gera þó ráð fyrir óbreyttum fjölda starfsfólks á næstu sex mánuðum. Könnunin er gerð ársfjórðungslega fyrir Samtök atvinnulífsins, fjármálaráðuneytið og Seðlabanka Íslands.

Áttatíu prósent Dana eru á þeirri skoðun að tímabært sé að hefta áralangan vöxt hins opinbera. Þetta kemur fram í nýlegri könnun fyrir DI, dönsku samtök iðnaðarins. Að þeirra mati er ofvöxturinn farinn að nálgast hættumörk en Danir njóta þess vafasama heiðurs að vera í fararbroddi á heimsvísu hvað varðar hlutfall opinberra starfsmanna á vinnumarkaði. DI segir Dani ekki hafa efni á þessari útþenslu lengur, nauðsynlegt sé að skýra hlutverk hins opinbera betur og bjóða út ákveðin verkefni til einkaaðila til að ná fram hagræðingu. Yfir 70% Dana eru fylgjandi því að einkaaðilar taki að sér veitingu opinberrar þjónustu svo fremi sem gæði þjónustunnar haldist.

Verkefnisstjórn 50+ efnir til fundaraðar um málefni miðaldra og eldra fólks á vinnumarkaði. Fyrsti fundur af þremur verður á Grand hótel þriðjudaginn 17. október nk. kl. 8:30-10:00. Fundinn ávarpa Magnús Stefánsson félagsmálaráðherra, Steinn Logi Björnsson forstjóri Húsasmiðjunnar, Rakel Ýr Guðmundsdóttir starfsmannastjóri SPRON og Sigurður Guðmundsson frá fjármálaráðuneytinu. Annan fundinn 9. nóvember ávarpar m.a. Vilhjálmur Egilsson framkvæmdastjóri SA. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Það virðist há Umhverfisstofnun að hún hefur ekki boðvald í eftirliti sínu með því hvernig sveitarfélög standa að heilbrigðiseftirliti heldur einungis leiðbeinandi hlutverk. Fyrir vikið er erfitt að samræma þetta eftirlit. Rétt kann að vera að breyta núverandi fyrirkomulagi á þessu eftirliti og þá eftir atvikum færa framkvæmdina frá sveitarfélögum til ríkisins. Þetta er meðal þess sem fram kemur í stjórnsýsluúttekt Ríkisendurskoðunar á Umhverfisstofnun. SA hafa ítrekað bent á að óeðlilegt sé að í landinu starfi 10 heilbrigðiseftirlit sem ekki lúti samræmdri stjórnun. Samtökin hafa sett fram ítarlegar tillögur um að ábyrgð á eftirlitinu verði flutt til ríkisins. Svo má fela einkareknum faggiltum skoðunarstofum framkvæmd eftirlitsins.

Um níu af hverjum tíu fyrirtækjum í Danmörku sem hafa ráðið til sín erlent starfsfólk segja reynsluna af því vera jákvæða og hyggjast halda því áfram. Aðeins tvö prósent fyrirtækja telja reynslu af ráðningu erlends starfsfólks vera neikvæða. Þetta kemur fram í nýlegri könnun DI, dönsku samtaka iðnaðarins, meðal rúmlega 600 danskra fyrirtækja. Mikill skortur er á starfsfólki í Danmörku og hyggjast um 40% danskra fyrirtækja bregðast við með því að ráða til sín erlent starfsfólk.

Barátta Seðlabankans við ofþenslueinkennin með sífelldri hækkun stýrivaxta er afar ómarkviss og bitnar harkalega á fyrirtækjum í útflutnings- og samkeppnisgreinum, segir í ályktun aðalfundar Samtaka fiskvinnslustöðva. Fundurinn lýsir furðu á þeim aðgerðum í efnahags- og peningamálum sem beinlínis leiði af sér gengishækkun krónunnar, en slíkar aðgerðir grafi um leið undan undan rekstri útflutningsfyrirtækja í landinu. Þá segir m.a. að það skipti gríðarlegu máli fyrir þjóðarbúið og lífskjörin í landinu að við nýtum þau tækifæri sem felast í eðlilegri nýtingu á auðlindum þjóðarinnar, og að kappkosta þurfi að slík nýting verði innan skynsamlegra marka og vandað verði til alls undirbúnings með hliðsjón af umhverfi og náttúruvernd.

Þær umræður um stóriðju og virkjanir sem nú eru fyrirferðarmiklar í fjölmiðlum minna um margt á einelti, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann segir þetta ekkert nýtt, löng hefð sé fyrir því hérlendis að hvers kyns vitleysa og fordómar séu sett fram gegn einstökum atvinnugreinum, þótt umræðan gegn stóriðju nú sé reyndar venju fremur skrautleg. Vilhjálmur bendir hins vegar á að Ísland væri ekki á lista yfir þjóðir með bestu lífskjörin ef eineltishreyfingin gegn heildsölum, bændum, kvótakerfi, einkavæðingu, stórmörkuðum, einkareknu millilandaflugi og stóriðju hefði fengið að ráða.

Mikilvægt er að hafa í huga að loftslagsbreytingar eru alþjóðlegur vandi.  Leggja verður áherslu á að draga úr útstreymi með rannsóknum, tækniþróun, bindingu gróðurhúsalofttegunda og fræðslu auk aðlögunar að loftslagsbreytingum. Þetta kemur fram í áherslum Samtaka atvinnulífsins í loftslagsmálum sem stjórn samtakanna samþykkti á dögunum. Þar segir jafnframt að íslensk stjórnvöld geti ekki tekið ákvörðun um að hætta nýtingu orkulindanna þar sem slíkt myndi stangast á við öll sjónarmið um sjálfbæra þróun og markmið loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna um aukna nýtingu endurnýjanlegrar orku á heimsvísu. Sjá áherslur SA í loftslagsmálum.

Samtök atvinnulífsins telja brýnt að löggjafinn setji hertar reglur um fjármál sveitarfélaga og hafa lagt fram tillögur til úrbóta. Í flestum OECD-ríkjum hefur ríkisvaldið sett slíkar reglur en engar hagstjórnarkvaðir hafa verið lagðar á sveitarfélög á Íslandi, þrátt fyrir að rekstrarumfang þeirra í heild hafi nálgast umfang ríkisins og fjárfestingar þeirra séu svipaðar eða meiri en ríkisins. Sveitarfélögin í heild hafa verið rekin með halla undanfarinn áratug þrátt fyrir mikla uppsveiflu í efnahagslífinu. Fjármál sveitarfélaga hafa því  unnið gegn hagstjórnarviðleitni ríkisvaldins og stuðlað að aukinni þenslu í efnahagslífinu á undanförnum árum. Ákvæði gildandi sveitarstjórnarlaga um hallalausan rekstur sveitarfélaga hefur í raun verið haft að engu.

Á vegum SA er starfræktur umhverfishópur þar sem fjallað er um umhverfismál og hagsmuni atvinnulífsins. Hópurinn hefur reglulega fundartíma sem er 2. miðvikudagur í hverjum mánuði kl. 8:30. Næsti fundur verður miðvikudaginn 11. október og er þá von á ráðuneytisstjóra umhverfisráðuneytisins í heimsókn. Hann mun gera hópnum grein fyrir þeim málum sem umhverfisráðherra hyggst leggja fyrir Alþingi á vetri komanda og spjalla um fleiri mál sem félagar í hópnum vilja ræða. Starf hópsins er opið félagsmönnum SA en þeir sem hafa áhuga á þátttöku eru beðnir um að tilkynna þátttöku á netfangið petur@sa.is.

Stjórn SAF kallar eftir ábendingum frá félagsmönnum og fleirum til Nýsköpunarverðlauna SAF, sem veitt eru í nóvember í tengslum við afmæli SAF. Verðlaunin eru ætluð til að hvetja fyrirtæki innan SAF til nýsköpunar og vöruþróunar með því að veita verðlaun/viðurkenningar fyrir athyglisverðar nýjungar. Kveðið er á um að heimilt sé að veita verðlaun vegna nýsköpunar allt að 300.000 kr. fyrir hvert verkefni og að veita viðurkenningar fyrir vöruþróun sem stjórn sjóðsins telur að muni styrkja ferðaþjónustuna. Ábendingum skal skilað fyrir 12. október. Sjá nánar á vef SAF.

„Frumvarpið er skynsamlega sett upp og ekkert sem kemur á óvart. Afgangurinn er heldur meiri en menn höfðu reiknað með fyrirfram, og ég held það væri mjög gott ef það væri hægt að halda þessu aðhaldi, og ná verðbólgunni niður á næsta ári,“ segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, í samtali við Morgunblaðið um fjárlagafrumvarpið fyrir árið 2007. Hann segir eðlilegt að framkvæmdir aukist þegar hægi á og tekist hafi að ná tökum á verðbólgunni, en rétt sé að hafa í huga að kosningaár fari í hönd og stjórnvöld verði að beita sig aga, mikilvægt sé að engar U-beyjur verði á fjárlögunum í þinginu.

Sigrún Kristjánsdóttir hefur hafið störf á Evrópuskrifstofu Samtaka atvinnulífsins í Brussel. Sigrún er lögfræðingur frá Háskóla Íslands og hefur jafnframt numið Evrópufræði við Europa- Kolleg í Hamborg. Áður hefur Sigrún m.a. starfað hjá Eftirlitsstofnun EFTA, Héraðsdómi Reykjavíkur og Vinnueftirliti ríkisins. Hún tekur við af Evu Margréti Ævarsdóttur sem lætur innan skamms af störfum á Evrópuskrifstofunni og hefur lögmannsstörf á Lex lögmannsstofu. Samtök atvinnulífsins þakka Evu Margréti vel unnin störf og óska henni velfarnaðar á nýjum vettvangi.

SA sjá enga ástæðu til þess að takmarka aðgang rúmenskra og búlgarskra ríkisborgara að íslenskum vinnumarkaði í kjölfar þess að umrædd ríki gerast aðilar að ESB og EES um næstu áramót. Þvert á móti ber okkur að taka vel á móti þessum nýju aðildarríkjum EES með öllum þeim réttindum og skyldum sem aðild hefur í för með sér. Þenslan á íslenskum vinnumarkaði er líklega sú mesta í allri álfunni og greiður aðgangur erlends starfsfólks hefur verið grundvallarforsenda þess hagvaxtar og þeirra lífskjarabóta sem Íslendingar hafa notið undanfarin ár. Þetta er meðal þess sem fram kom í erindi Ragnars Árnasonar, forstöðumanns vinnumarkaðssviðs SA, á ráðstefnu EES vinnumiðlunar um íslenskan vinnumarkað í kjölfar stækkunar ESB.

Umhverfisstofnun Evrópu lýsir í skýrslu nokkrum áhyggjum vegna sífellt aukinna flutninga á vörum sem hafi í för með sér aukið útstreymi koltvísýrings og dragi úr þeim ávinningi sem annars hafi náðst við að draga úr almennri umhverfismengun. Athyglisvert er að þegar borið er saman umfang flutninga í EES-ríkjunum með hliðsjón af landsframleiðslu er það minnst hér á landi. Þá jókst útstreymi gróðurhúsalofttegunda vegna flutninga í nær öllum ríkjunum milli áranna 1990 og 2003, en þó mun minna hérlendis en að meðaltali í „eldri“ aðildarríkjum ESB, eða um 15% í stað 24%.

Samtök iðnaðarins efna til morgunfundar um náttúruvernd og nýtingu náttúruauðlinda á Hótel Nordica fimmtudaginn 5. október frá kl. 8:00 til 10:00. Þar verður m.a. rætt um stefnu stjórnvalda og hvort hægt sé að sætta sjónarmið um nýtingu og verndun. Jón Sigurðsson iðnaðar- og viðskiptaráðherra, Andri Snær Magnason rithöfundur og Illugi Gunnarsson hagfræðingur fjalla um þetta viðkvæma deilumál. Fundarstjóri verður formaður Samtaka iðnaðarins, Helgi Magnússon. Að loknum inngangserindum munu ræðumenn sitja á rökstólum undir stjórn Svanhildar Hólm Valsdóttur og skiptast á skoðunum um þessi efni. Fundurinn er öllum opinn. Sjá nánar á vef SI.

Verslanir á Íslandi tapa yfir 3.000 milljónum króna á ári vegna þjófnaða starfsmanna og viðskiptavina, að því er fram kemur í fréttabréfi SVÞ-Samtaka verslunar og þjónustu, en vegna þjófnaða þurfa verslunareigendur að hækka vöruverð til að mæta kostnaði sem hlýst af þeim. Þá kemur fram að áhrif þjófnaða á neysluvísitölu hækkar vísitölutryggð lán um u.þ.þ 150 milljónir á ári. Það sé því ekki aðeins verslunin sem tapar á þjófnuðum, heldur þjóðfélagið allt. Sjá nánar á vef SVÞ.

Vika símenntunar verður haldin dagana 24. - 30. september. Menntamálaráðuneytið stendur fyrir Vikunni en Mennt sér um skipulagningu og framkvæmd verkefnisins í samstarfi við símenntunarmiðstöðvar. Símenntunarstöðvarnar á landsbyggðinni og Mímir á höfuðborgarsvæðinu munu skipuleggja dagskrá í Vikunni þar sem boðið verður upp á ókeypis námskeið og ráðgjöf. Þá verður símenntunardagur í fyrirtækjum og stofnunum miðvikudagurinn 27. september, en þann dag eru fyrirtæki og stofnanir hvött til að tileinka fræðslumálum starfsmanna til dæmis með því að kynna starfsmönnum fræðslustefnu eða halda námskeið. Sjá nánar á vef Menntar.

Föstudaginn 29. september verður í Sunnusal Hótel Sögu haldin ráðstefna EES vinnumiðlunar um íslenskan vinnumarkað í kjölfar stækkunar Evrópusambandsins. Ráðstefnan er hluti af evrópsku verkefni þar sem áhersla er lögð á hreyfanleika á vinnumarkaði á árinu 2006 - European Year of Workers Mobility 2006. Ráðstefnan fer fram á ensku og er öllum opin. Í tengslum við ráðstefnuna verður kynning á atvinnu- og námstækifærum í Evrópu, þar sem erlendir sérfræðingar kynna atvinnutækifæri í sínum löndum auk þess sem kynning verður á ýmsum þáttum sem tengjast námi erlendis. Sjá nánari dagskrá ráðstefnunnar á vef Vinnumálastofnunar.

Forsvarsmenn danskra sveitarfélaga hafa að undanförnu gagnrýnt ríkisstjórnina fyrir að þeim sé skapaður þröngur fjárhagsrammi og takist því ekki að ná jafnvægi í fjárhagsáætlunum fyrir næsta ár. Nýir útreikningar dönsku samtaka iðnaðarins (DI) sýna á hinn bóginn að sveitarfélögin þurfa ekki nauðsynlega að skera niður þjónustu til þess að geta náð jöfnuði í fjárhag sínum á næstu árum. Með því einu að auka útboð á verkefnum til einkaaðila gætu sveitarfélög lækkað verulega útgjöld og brúað bilið í fjárhag sínum. Ríkisstjórnin hefur sömuleiðis svarað gagnrýninni með því að benda á að sveitarfélög geti bætt árangur með auknum útboðum.

Jafnréttisráð lýsir eftir tilnefningum til jafnréttisviðurkenningar fyrir árið 2006. Viðurkenningu geta hlotið einstaklingar, hópar, fyrirtæki eða félagasamtök, sem á einn eða annan hátt hafa skarað fram úr eða markað spor á sviði jafnréttismála. Tilgangurinn er að verðlauna fyrir vel unnin störf í þágu jafnréttis kvenna og karla og hvetja um leið til frekari dáða. Tilnefningum skal skilað eigi síðar en 25. september n.k. Sjá nánar á vef Jafnréttisráðs.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í samtali við Morgunblaðið að ákvörðun Seðlabankans um að hækka stýrivexti í 14% valdi miklum vonbrigðum. Hann hafi ekki haft miklar væntingar en ákvörðun Seðlabankans um að hækka stýrivextina um 0,5 prósentustig sé ekki rétt. Bankinn hafi í það minnsta átt að halda vöxtunum óbreyttum að sinni.  „Afleiðingarnar af þessari ákvörðun eru fyrst og fremst þær að bankinn er að gera hlutina erfiðari þegar það fer að hægjast um í efnahagslífinu á seinni hluta ársins,” segir Vilhjálmur og bætir við: „Þegar samdráttarferlið kemur þyrfti bankinn að vera að komast í vaxtalækkunarferli en ekki hækka stýrivextina.”

Starfsfólk einkarekinna heilsugæslustöðva er ánægðara í starfi en starfsfólk á ríkisreknum heilsugæslustöðvum og jafnframt stoltara af starfi sínu. Þetta sýnir ný sænsk viðhorfsrannsókn sem gerð var af Ipsos-Eureka fyrir sænsku samtök atvinnulífsins (SN) en þau segja fjölmörg tækifæri til umbóta innan heilsugæslu í Svíþjóð. Heilbrigð samkeppni leiði til betri heilbrigðisþjónustu.

Nýjar tölur frá Eurostat sýna að hlutfall starfandi fólks á vinnumarkaði er mun hærra hér á landi en í flestum samanburðarlöndunum, eða tæp 84% á aldrinum 15 til 64 ára, en meðaltalið innan ESB eru tæp 64%. Árið 2001 settu leiðtogar aðildarríkja ESB sér markmið um að árið 2005 yrði hlutfall fólks á vinnumarkaði a.m.k. 67%, til að hægt væri að fjármagna hækkandi eftirlaunakostnað og rekstur kostnaðarsamra velferðarkerfa. Ljóst er að a.m.k. mörg aðildarríkja ESB eiga þar nokkuð langt í land.

„Við teljum mjög mikilvægt að Seðlabankinn hækki ekki vexti á fimmtudag og að full ástæða sé til að hefja vaxtalækkunarferli í ljósi þess samdráttar í efnahagslífinu sem er framundan,” segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í samtali við Fréttablaðið. Hannes segir ánægjulegt að hækkun vísitölunnar hafi reynst minni en gert var ráð fyrir í samkomulagi milli aðila vinnumarkaðarins í júní. „Verðbólgukúfurinn virðist því mun lægri en búist var við og vekur það vonir til þess að við náum verðbólgumarkmiðum mun hraðar en stefnt var að,” segir Hannes og bendir á að ein helstu markmið samkomulagsins um að hafa áhrif á verðbólguvæntingarnar hafi náðst og einkaneysla hafi dregist saman í kjölfarið. Einnig hafi það veruleg áhrif að dregið hafi úr hækkunum á fasteignamarkaði.

Starfshópur stjórnvalda og aðila vinnumarkaðarins sem forsætisráðherra skipaði til að undirbúa aðgerðaáætlunina „Einfaldara Ísland“ hefur skilað tillögum sínum. Meginmarkmið áætlunarinnar verður einföldun laga og reglna, ekki síst til þess að auka samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs. Starfshópurinn leggur m.a. til að tekin verði upp samræmd vinnubrögð hjá ráðuneytunum um samráð við hagsmunaaðila og aðra sem löggjöf snertir áður en frumvörp eru lögð fram á Alþingi. Þá er hvatt til þess að betur verði hugað að áhrifum löggjafar áður en reglur eru settar, m.a. kostnað fyrirtækja af nýrri löggjöf.

Í ágústmánuði síðastliðnum voru skráðir 44.848 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 1.948 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1,2% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 1,4% í júlí sl. og 1,8% í ágúst 2005. Vinnumálastofnun reiknar með að vegna mikilla umsvifa og eftirspurnar á vinnumarkaði auk árstíðasveiflu þegar skólafólk fer af vinnumarkaði megi gera ráð fyrir því að atvinnuleysi muni enn minnka og verða á bilinu 0,9% til 1,3% í september. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Það hefur verið viðtekin skoðun áhrifamikilla sænskra hagfræðinga að launatengdir skattar hafi þegar til lengdar lætur lítil áhrif á atvinnustig. Lækkun skatta dragi því ekki úr atvinnuleysi. Skýringin væri sú að lækkun skatta leiði aðeins til aukinna launakrafna og hærri launa en hafi til lengdar engin áhrif á launakostnað fyrirtækja. Í nýrri rannsóknarskýrslu fyrir samtök atvinnulífsins í Svíþjóð, Svenskt Näringsliv, er hins vegar komist að gagnstæðri niðurstöðu. Háir skattar dragi úr atvinnu og auki atvinnuleysi.

Hætta er á að Seðlabankinn sé að segja sig frá hagstjórninni í næstu uppsveiflu með því að lækka ekki vexti nú þegar niðursveifla er hafin, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann segir að með hækkun stýrivaxta sé Seðlabankinn á öfugu róli miðað við hagsveifluna og muni því frekar magna sveiflurnar en að draga úr þeim. Hætta sé því á að þegar uppsveifla í hagkerfinu komi á árinu 2008 með nýjum framkvæmdum við álver og virkjanir verði bankinn illa í stakk búinn að vinna gegn verðbólguhættu á þeim tíma vegna þess að vaxtastigið verði allt of hátt og gengið væntanlega líka.

Bráðnauðsynlegt er að rekstur Landspítala Háskólasjúkrahúss (LSH) verði tekinn til rækilegrar endurskoðunar og að hagkvæmustu lausna verði leitað til að bregðast við vanda LSH. Methalli varð á rekstri spítalans á fyrstu sex mánuðum ársins, nærri hálfur milljarður króna og virðist ekkert lát á taprekstrinum. Læknafélag Íslands kallar eftir nýjum lausnum og aukinni samkeppni um veitingu heilbrigðisþjónustu og vilja Samtök atvinnulífsins af því tilefni minna á tillögur sínar um tækifæri til sóknar í íslenskri heilbrigðisþjónustu sem lagðar voru fram í sumar. Verði ekkert að gert er hætta á að Íslendingar sitji uppi með lítt skilvirkt og rándýrt heilbrigðiskerfi en spár OECD gera ráð fyrir því að heilbrigðisútgjöld á Íslandi muni sprengja öll alþjóðleg kostnaðarviðmið að óbreyttu.

Þann 1. október nk. taka gildi breytingar á hlutafélaga- og einkahlutafélagalögum sem snerta mörg fyrirtæki. Í lögunum er kveðið á um að félög sem uppfylla tvö af eftirfarandi skilyrðum: eiga eignir er nema 120 milljónum, hafa rekstrartekjur er nema 240 milljónum eða hafa 50 ársverk á reikningsári tvö ár í röð, svo og öll félög sem skráð eru á skipulegum verðbréfamarkaði eða leggja ekki hömlur á viðskipti með eignarhluta beri skylda til að setja árlega fram starfskjarastefnu. Í starfskjarastefnunni skulu koma fram grundvallaratriði stefnu félagsins varðandi samninga við stjórnendur og stjórnarmenn hvað varðar ákvæði um umbun í formi hlutabréfa, kaupréttar, söluréttar, forkaupsréttar eða annars konar greiðslna sem byggjast á verði hlutabréfa í félaginu.

Fimmtudaginn 7. september nk. standa SVÞ-Samtök verslunar og þjónustu fyrir morgunverðarfundi á Hótel Nordica um lækkun matvælaverðs á Íslandi. Erindi flytja þeir Hallgrímur Snorrason Hagstofustjóri og formaður matvælaverðsnefndar forsætisráðherra sem nýlega lauk störfum, Thomas Svaton framkvæmdastjóri Svensk dagligvaruhandel, og Ágúst Einarsson prófessor, auk Sigurðar Jónssonar framkvæmdastjóra SVÞ. Sjá nánar á vef SVÞ.

Vika símenntunar verður haldin dagana 24. - 30. september næstkomandi. Menntamálaráðuneytið stendur fyrir vikunni en Mennt sér um skipulagningu og framkvæmd verkefnisins í samstarfi við símenntunarmiðstöðvarnar níu á landsbyggðinni og Mími á höfuðborgarsvæðinu. Nánari upplýsingar um dagskrá vikunnar eru á slóðinni: www.mennt.is/simenntun

Petur Yang Li og Isis Cai, viðskiptafulltrúar í sendiráði Íslands í Peking, verða til viðtals við fyrirtæki sem óska eftir aðstoð sendiráðsins vegna viðskipta í umdæmislöndum þess; í Reykjavík 6. og 7. sept. og á Akureyri 8. sept. nk. Þeir sem óska eftir einkafundum með viðskiptafulltrúunum geta bókað fund hjá Útflutningsráði í síma 511 4000 eða með tölvupósti á netfangið utflutningsrad@utflutningsrad.is.

Landbúnaðarstefna OECD-ríkjanna kostar samtals 360 milljarða dollara ár hvert, eða um 25 þúsund milljarða íslenskra króna. Fyrir þessa upphæð væri hægt að fljúga með hverja kú hringinn í kringum hnöttinn á fyrsta farrými og rúmlega það, á hverju ári. Þetta er einn athyglisverðra fróðleiksmola um hnattvæðinguna sem sænsku samtök atvinnulífsins (SN) vekja athygli á. Meðal annarra má nefna að síðustu 40 ár hefur meðalævilengd fólks í þróunarríkjum vaxið úr 46 árum í 64. Fleiri slíka fróðleiksmola má finna undir Fakta om globalisering (neðarlega til hægri) á hnattvæðingarsíðunni á vef SN.

Landssamband íslenskra útvegsmanna óskar eftir tilnefningum til umhverfisverðlauna LÍÚ fyrir árið 2006. Öll félög í sjávarútvegi koma til greina sem handhafar verðlaunanna sem eiga skip og eru félagar í LÍÚ. Frestur til tilnefningar er til 25. september nk. Sjá nánar á vef LÍÚ.

Gert er ráð fyrir því að ný efnalöggjöf  ESB verði samþykkt í vetur. Unnið hefur verið að löggjöfinni (REACH) í mörg ár en nú er unnið að lokasamræmingu milli Evrópuþingsins og framkvæmdastjórnarinnar. REACH er ætlað að koma í stað 40 ólíkra núgildandi lagabálka, en löggjöfin felur m.a. í sér almenna skyldu fyrir framleiðanda eða innflytjanda um að skrá öll efni, hrein eða í efnablöndum, sem framleidd eru eða flutt inn í meira magni en einu tonni á ári af viðkomandi aðila. Í pistli á vef Samtaka iðnaðarins er vakin athygli á þessari nýju löggjöf og þeim breytingum sem hún getur haft í för með sér. Sjá nánar á vef SI.

SVÞ - Samtök verslunar og þjónustu vara við hærri gjöldum á byggingavöru. Umhverfisráðherra hyggst leggja fram frumvarp um stofnun Byggingastofnunar sem fari með byggingarmál, brunamál, eftirlit með byggingavörum á markaði, rafmagnsöryggismál og eftirlit með lyftum. Til að fjármagna þann þátt sem varðar eftirlit með byggingavörum er gert ráð fyrir að sérstakt gjald verði lagt á byggingavörur. SVÞ segja að gjaldtakan muni bæði leiða til hærri byggingarkostnaðar og eftirlitskostnaðar með innheimtunni. Sjá nánar á vef SVÞ.

Í nýrri úttekt sem unnin var fyrir sænsku samtök atvinnulífsins (SN) kemur fram að Svíar geti sparað sér allt að 15 milljarða sænskra króna á ári (0,5% af landsframleiðslu), án þess að það komi niður á gæðum eða magni, með því að nýta sér kosti einkarekstrar í opinberri þjónustu. Reynsla Svía af útboðum á opinberri þjónustu hefur til þessa verið góð en árið 2004 greiddu sveitarfélög um 10% af útgjöldum sínum til einkafyrirtækja vegna þjónustuverkefna. Í úttektinni kemur fram að tækifærin blasi við á sviði heilsugæslu og umönnunar aldraðra, barnagæslu og í menntakerfinu.

Útflutningsráð skipuleggur í vetur ferðir viðskiptasendinefnda m.a. til Vladivostok, Jóhannesarborgar, Leeds, San Francisco, Madrídar, Kiev og Lviv í Úkraínu. Á vef ráðsins er hægt að senda inn tillögur um áfangastaði fyrir árið 2007. Þá eru áhugasamir um einstakar ferðir hvattir til að skrá sig og fá þannig sendar nýjar upplýsingar um þær ferðir, en slík skráning er ekki bindandi yfirlýsing um þátttöku. Sjá nánar í ágústfréttum Útflutningsráðs.

Hækkun Seðlabankans á stýrivöxtum í 13,5% er misráðin ákvörðun sem byggir á röngu mati á þróun mála á tveimur lykilmörkuðum hagkerfisins, vinnumarkaðnum og fasteignamarkaðnum. Brýnt er að Seðlabankinn gangi í takt við efnahagslífið og taki mark á öllum þeim teiknum sem nú eru um niðursveifluna í efnahagslífinu. Bankinn verður að hefja vaxtalækkunarferil strax við næstu vaxtaákvörðun þannig að hann gegni hlutverki sínu með eðlilegum hætti, en eins og staðan er nú gæti Seðlabankinn gert að engu þá atlögu að verðbólgunni sem SA, ASÍ og ríkisstjórnin hafa staðið fyrir.

Á síðasta áratug náðu Svíar forystusæti á sviði upplýsingatækni og fjarskipta, ásamt með Finnum, Írum og Bandaríkjamönnum. Þessar greinar hafa verið meðal þeirra mikilvægustu í sænsku efnahagslífi undanfarin ár, en óhætt er að álykta sem svo að lykilforsenda þessa góða árangurs hafi verið sú staðreynd að Svíar voru fyrr á ferðinni en flestar samanburðarþjóðir að einkavæða og koma á samkeppni á þessum sviðum. Þetta er meðal þess sem fram kemur í umfjöllun um Svíþjóð í ritinu In Search of Best Nordic Practice, sem samtök atvinnulífsins á Norðurlöndunum fimm hafa gefið út.

Sænskir einkaskólar fá sömu greiðslur með hverjum nemanda frá hinu opinbera og þeir skólar fá sem eru í opinberum rekstri. Nýlegur samanburður sænskra menntayfirvalda sýnir að námsárangur nemenda er betri í einkaskólunum en í skólum í opinberum rekstri, einnig þegar tekið hefur verið tillit til ýmissa félagslegra þátta og efnahags. Þá kemur fram að því hærra sem hlutfall einkaskólanna er í hverju sveitarfélagi, því betri er námsárangur nemenda í skólum í opinberum rekstri innan sveitarfélagsins. Samkeppnin virðist því hafa jákvæð áhrif á gæði skólastarfsins, hvort sem horft er til einkaskólanna eða til skóla í opinberum rekstri.

Norðurlöndin státa um þessar mundir öll af sterkri stöðu í alþjóðlegri samkeppni. Þrátt fyrir að margt sé líkt með löndunum fimm geta þau hins vegar ýmislegt gagnlegt lært hvert af öðru, þar sem ekki er til neitt eitt norrænt módel. Þetta eru helstu niðurstöður í nýju riti sem samtök atvinnulífsins í löndunum fimm hafa gefið út sameiginlega – Í leit að bestu norrænu leiðinni. Í ritinu er í stuttu máli fjallað um  sérstaka styrkleika í hverju landanna fyrir sig, m.a. um skattalagabreytingar á Íslandi, finnska nýsköpunarumhverfið og afnám takmarkana á atvinnufrelsi og innleiðingu samkeppni í sænsku atvinnulífi.

Tekjuskattur einstaklinga hefur tekjujöfnunarhlutverk milli skattgreiðenda, ólíkt tekjuskatti fyrirtækja og fjármagnstekjuskatti. Raunveruleg skattprósenta í tekjuskatti einstaklinga er ýmist lægri eða hærri en hinar skattprósenturnar allt eftir því hvað tekjur eru háar. Tekjuskattur einstaklinga getur verið allt frá 0% upp í að nálgast 36,7 prósentin ef tekjur eru mjög háar. Þá eru barna- og vaxtabætur dæmi um einkenni neikvæðs tekjuskatts einstaklinga á meðan áherslan hefur verið á að fjármagnstekjuskatturinn sé einfaldur í framkvæmd og skatthlutfallið lágt. Þess vegna leggst hann m.a. á verðbætur og vaxtagjöld eru ekki frádráttarbær.

Í stað þess að semja lög og reglur fyrir atvinnulífið munu 350 háttsettir embættismenn framkvæmdastjórnar ESB verja einni viku á næstu misserum innan smárra og meðalstórra fyrirtækja og kynnast þar daglegum veruleika í rekstri. Tilgangurinn er sá að auka innsýn þessara embættismanna – sem alla jafna semja lög og reglur fyrir atvinnulífið – í þennan daglega veruleika í fyrirtækjunum og að þeir öðlist betri skilning á þeim viðfangsefnum sem þar er við að glíma. Í kjölfarið er vonast til að gæði lagatextanna muni batna. Sjá nánar á vef framkvæmdastjórnar ESB.

Í júlímánuði síðastliðnum voru skráðir 45.902 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 2.184 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1,4% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 1,3% í júní sl. en 2,0% í júlí 2005. Að mati Vinnumálastofnunar bendir flest til að atvinnuleysi í ágúst muni aukast lítillega frá því í júlí og verða á bilinu 1,3%-1,6%. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Útilokað er að ræða um fjármagnstekjuskatt og tekjuskatt á fyrirtæki af sæmilegri skynsemi án þess að taka verðbólguna með í reikninginn. Miðað við eðlilegar forsendur má segja að einstaklingur sem ætlar að leggja launin sín inn í hlutafélag og taka þau út í gegnum hagnað og arð sé að greiða milli 34% og 35% skatt af rauntekjum. Fjármagnstekjur hafa ekki vaxið á kostnað launatekna því að þær hafa vaxið hratt og voru hærri á árinu 2005 en nokkru sinni fyrr, sama á hvaða mælikvarða er reiknað. Því er afar hættulegt að rjúka til í miðri ágústumræðunni um tekjur einstaklinga og hafa á lofti mikla svardaga um breytingar á skattkerfinu. Það er hvorki almenningi né atvinnulífinu til framdráttar.

Síðastliðinn vetur gagnrýndu Samtök atvinnulífsins nýja gjaldskrá Heilbrigðiseftirlits Austurlands þar sem gert var ráð fyrir að „tímabundin starfsemi tengd stóriðju og virkjunum“ skyldi eiga að greiða 30% hærra tímagjald en þeir sem stunda það sem eftirlitið kallar hefðbundna starfsemi. Meðal annars var á það bent að gjaldtakan væri fordæmalaus og að sambærileg ákvæði væri ekki að finna í gjaldskrám annarra heilbrigðiseftirlita. Nú hefur úrskurðarnefnd fellt þann úrskurð að þetta gjald standist ekki jafnræðisreglu stjórnsýslulaga.

Í nokkrum sveitarfélögum á Skáni í Svíþjóð býðst skólafólki að kynnast rekstri fyrirtækja í sumarfríinu, í stað hefðbundnari sumarstarfa á vegum sveitarfélaganna. 15 til 17 ára unglingar fá þannig tækifæri til að fræðast almennt um fyrirtækjarekstur, heimsækja fyrirtæki og spreyta sig á framkvæmd eigin viðskiptaáætlunar. Hugmyndin með slíkum verkefnum er fyrst og fremst sú að efla frumkvöðlaanda meðal unga fólksins. Sjá nánar á vef sænsku samtaka atvinnulífsins.

Línur eru farnar að skýrast hvað varðar viðskiptasendinefndir Útflutningsráðs seinni hluta þessa árs. Verið er að undirbúa ferðir viðskiptasendinefnda til Leeds, San Francisco, Jóhannesarborgar í Suður-Afríku, Vladivostok og Petropavlovsk í Rússlandi, Kiev og Lviv í Úkraínu og til Madrídar og Barcelona á Spáni. Sjá nánar á vef Útflutningsráðs.

Þriðjudaginn 17. október standa UNICE, Evrópusamtök atvinnulífsins, fyrir opnum fundi í Brussel um starfsumhverfi fyrirtækja innan Evrópusambandsins. Á fundinum mun fjöldi atvinnurekenda, stjórnmálamanna og emættismanna ESB fjalla um innri markaðinn, þjónustuviðskipti, fríverslun, reglubyrði, efnahagsstjórnun o.fl. Meðal þátttakenda má nefna stjórnarformann Nokia og Shell, stjórnarformann PSA Peugeot Citroën, framkvæmdastjóra Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar WTO, forseta framkvæmdastjórnar ESB, forseta UNICE og forseta Finnlands sem þá verður jafnframt forseti leiðtogaráðs ESB. Aðgangur er ókeypis en skráning á vef UNICE. Sjá nánar á vef UNICE.

Upplýsingar Samtaka atvinnulífsins og Samtaka iðnaðarins frá aðilum á byggingamarkaði benda til þess að að verktakar muni draga úr framkvæmdum við íbúðabyggingar á næsta ári. Þetta er í mótsögn við spá Seðlabankans sem sett var fram í nýjasta tölublaði Peningamála en þar er því spáð að eftir metumsvif á þessu ári og 14,9% aukningu frá síðasta ári vaxi fjárfesting í íbúðarhúsnæði enn um 3,8% á næsta ári. Í þessu ljósi verður það að teljast undrunarefni að Seðlabankinn rökstyðji nýjustu hækkun stýrivaxta m.a. með því að þensla í íbúðabyggingum haldi áfram og að framkvæmdir verði ennþá meiri árið 2007 en 2006.

Í júnímánuði síðastliðnum voru skráðir 44.720 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 2.029 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1,3% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið einnig 1,3% í maí sl., en 2,1% í júní 2005. Að sögn Vinnumálastofnunar bendir flest til að atvinnuleysi í júlí muni lítið breytast í júlí og verða á bilinu 1,2%-1,5%. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Nefnd menntamálaráðherra um endurskoðun starfsnáms hefur nú lokið störfum og skilað tillögum um hvernig efla megi starfsnám til framtíðar. Í tillögum starfsnámsnefndar felst m.a. að hefðbundinni aðgreiningu framhaldsskólanáms í starfsnám og bóknám verður vikið til hliðar. Allt framhaldsskólanám verður því jafngilt. Þá er lagt til að skólunum verði veitt frelsi til að bjóða viðtökumiðað nám, þ.e. nám sem miðast við lokamarkmið og þarfir nemenda, kröfur næsta skólastigs og/eða atvinnulífs. Sjá nánar á vef menntamálaráðuneytis.

Einfalt dæmi sýnir hækkun á greiðslubyrði úr 50 í 77 þúsund krónur á mánuði frá nóvember 2004, vegna 80% húsnæðisláns fyrir 85 fermetra íbúð. Dæmið sýnir að miðað við þær breytingar sem hafa átt sér stað að undanförnu á vöxtum og fasteignaverði, hefur verðhækkun fasteigna leitt til mun meiri hækkunar á greiðslubyrði heldur en vaxtahækkunin. Þar sem aukin greiðslubyrði er aðeins að litlu leyti vegna hækkunar vaxta en að mestu vegna hærra fasteignaverðs, hækka vaxtabætur lítið og þurfa launin því að mestu að standa undir aukinni greiðslubyrði þeirra sem nú eru að kaupa sér íbúð.

Þær forsendur sem liggja til grundvallar því sem menn eru almennt að hugsa í atvinnulífinu virðast ekki ná inn fyrir veggi Seðlabankans. Þetta er athyglisvert í ljósi þess að Seðlabankinn hefur verið að berja á bönkunum um að gæta sín í útlánum og bankarnir hafa verið að draga úr útlánum til íbúða- og byggingaframkvæmda og það er eins og Seðlabankinn geri ráð fyrir því að bankarnir hlusti ekkert á það sem hann segi. Þetta er meðal þess sem fram kemur í samtali Morgunblaðsins við Vilhjálm Egilsson, framkvæmdastjóra SA, vegna nýjustu vaxtahækkunar Seðlabankans, en Vilhjálmur segir að hennar hefði ekki verið þörf.

Öll skilyrði eiga að vera fyrir hendi að það takist að kveða verðbólguna niður á næsta ári, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann segir ríkisstjórnina ekki hafa skorast undan sinni ábyrgð, þvert á móti. Þá hafi stjórnarandstaðan líka tekið undir nauðsyn þess að ná verðbólgunni niður. Það sé því raunverulegt tækifæri til staðar að ná á ný efnahagslegum stöðugleika og jafnvægi í hagkerfinu. „Það tækifæri verður að nýta,“ segir Vilhjálmur og segir mestu skipta að íbúðamarkaðurinn róist og leggur áherslu á að opinberir aðilar megi ekki hefja nýjan misvægishring í launatöxtum.

Umhverfisráðherra hefur sett nýja reglugerð um íblöndun bætiefna í matvæli. Langt er seilst í nýtingu lagaákvæðis og ekki kunnugt um sambærilegar kvaðir í nágrannalöndum. Hér er um að ræða enn eitt leyfið sem framleiðendur matvæla hér á landi þurfa að sækja um og finnst þó mörgum nóg komið. Afleiðingarnar eru aukinn kostnaður og umstang sem verður enn einn þátturinn sem viðheldur háu matvælaverði hér á landi. Ávinningurinn er sennilega enginn en í besta falli óljós.

Ný úttekt OECD sýnir að útgjöld til heilbrigðismála vaxa stöðugt í ríkjum OECD umfram landsframleiðslu og ef heldur fram sem horfir þurfa ríkin að hækka skatta, skera niður útgjöld til annarra málaflokka eða auka kostnaðarþátttöku sjúklinga til að viðhalda heilbrigðisþjónustunni. Ísland er meðal þeirra landa innan OECD þar sem hlutfallsleg aukning útgjalda til heilbrigðismála er hvað mest miðað við landsframleiðslu, en það er vafasamur heiður og er hætta á að útgjaldaaukingin muni draga úr hagvexti á Íslandi í framtíðinni ef ekkert verður að gert.

ESB glímir við svokallaðan „innleiðingarhalla“. ESB-löggjöf er oft ekki innleidd með fullnægjandi hætti í landslög aðildarríkjanna og þannig má segja að Evrópureglum sé ekki framfylgt með fullnægjandi hætti í öllum aðildarríkjum sambandsins. Þetta getur t.d. dregið úr skilvirkni hins sameiginlega innri markaðar EES og grafið undan tiltrú á sameiginlegu regluverki, þar sem skapast getur sú tilfinning að „við fylgjum reglunum en þeir ekki.“ Þá geta einstaklingar og lögaðilar hugsanlega átt skaðabótarétt á hendur umræddum ríkjum. Af aðildarríkjum ESB eru það Frakkland, Ítalía og Grikkland sem fá lang flestar stefnur fyrir Evrópudómstólnum af þessum sökum en Norðurlöndin – Danmörk, Finnland og Svíþjóð – fá lang fæstar. EFTA-ríkjunum er mun sjaldnar stefnt fyrir EFTA-dómstólinn vegna þessa og Íslandi sjaldnast allra.

Miðvikudaginn 5. júlí efna SVÞ–Samtök verslunar og þjónustu til kynningarfundar um áhrif laga um neytendakaup á ábyrgðartíma söluvöru. Samkvæmt nýju lögunum getur ábyrgðartími vegna framleiðslugalla á vöru orðið allt að 5 ár í stað 2ja ára áður. Með framsögur fara Ólöf Embla Einarsdóttir lögfræðingur í iðnaðar- og viðskiptaráðuneyti og Hrafnhildur Stefánsdóttir yfirlögfræðingur SA. Fundurinn verður í Húsi atvinnulífsins í Borgartúni 36, 6. hæð og hefst kl. 8:30. Skráning hjá SVÞ.

„Það getur ekki gengið að Seðlabankinn sé að þrýsta á bankana til að þeir dragi úr sínum íbúðalánum og síðan flytjist bara allt yfir á Íbúðalánasjóð. Ef Íbúðalánasjóður virkaði sem hagstjórnartæki væri hann ekki með lægstu vextina, hæsta lánshlutfallið og leiðandi á markaðinum,“ segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, m.a. í opnuviðtali í Viðskiptablaðinu. Hann segir lækkun verðbólgunnar hafa forgang umfram allt annað og kallar m.a. eftir að lendingin í hagkerfinu verði nógu hörð til þess að verðbólgan brotni.

Í kjölfar kjarasamninga SA við ASÍ og landssambönd þess um taxtaviðauka hafa SA gefið út nýja kaupgjaldsskrá sem gildir frá 1. júlí 2006. Samningarnir sem undirritaðir voru 22. júní sl. kveða ekki á um almenna hækkun launa, heldur einungis krónutöluviðbætur við kjarasamningbundna launataxta. Þá gerði forsendunefnd sú sem starfar skv. kjarasamningum samkomulag um einstaklingsbundna launaþróunartryggingu sem tryggir launamönnum að lágmarki 5,5% launahækkun á tímabilinu júní 2005-júní 2006. Sjá nýja kaupgjaldsskrá SA, samningana frá 22. júní og ítarlegar skýringar og leiðbeiningar á vef SA.

Útflutningsráð vinnur nú að undirbúningi ferða viðskiptasendinefnda í haust og vetur. Næst verður haldið til Vladivostok síðla í ágúst, en síðan til Kamtsjatka í september og til San Francisco og Úkraínu í október. Þá mun ráðið að öllum líkindum taka þátt í að skipuleggja ferðir viðskiptasendinefnda til Leeds, Manchester og Edinborgar í haust og vetur. Sjá nánar í nýjasta tölublaði (júní 2006) Útherja á vef Útflutningsráðs.

Ríflega þrisvar sinnum fleiri konur en karlar nefna fjölskylduábyrgð sem ástæðu fyrir skiptum á vinnuveitanda og tæplega helmingi fleiri karlar en konur nefna „hærri laun/launatengt“. Þetta er meðal niðurstaðna könnunar sem IMG Gallup hefur gert fyrir Jafnréttisráð. Könnunin virðist því staðfesta að fjölskylduábyrgð hafi meiri áhrif á vinnumarkaðsstöðu kvenna en karla og að karlar skipti frekar en konur um vinnu vegna launamála. Einnig var spurt um tíma sem varið er til heimilisstarfa og launavinnu og kemur ekki á óvart að þar er verulegur kynjamunur. Konur verja mun meiri tíma en karlar til heimilisstarfa en karlar á hinn bóginn mun meiri tíma í launavinnu en konur. Sjá nánar á vefsíðu Jafnréttisráðs.

Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, segist í samtali við Morgunblaðið vera ánægður með samkomulag SA og ASÍ. Þannig hefði verið óþægileg tilhugsun að horfa til þess að kjarasamningar yrðu hugsanlega lausir um áramót samhliða vaxandi verðbólgu og því til viðbótar aðdraganda alþingiskosninga. „Sem betur fer lendum við ekki í þeirri stöðu og höfum náð núna með þessari undirskrift að tryggja kjarasamninga til loka árs 2007 eins og upphaflega var stefnt að. Það er sérstakt fagnaðarefni að mínu mati.“ Ingimundur segir samskipti aðila beggja vegna borðsins hafa verið einstaklega góð og það hafi verið forsenda þess að niðurstaða hafi fengist á svo skömmum tíma. „Ég óska þess að gjörningurinn megi verða umbjóðendum beggja aðila og þjóðinni allri til hagsbóta,“ segir Ingimundur.

„Þetta er þjóðartilraun til að ná verðbólgunni niður og ég hef fulla trú á því að það gangi upp. Það er mikill ásetningur okkar megin, hjá verkalýðshreyfingunni og ríkisstjórninni að ná verðbólgunni niður á næsta ári," segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í samtali við Fréttablaðið. „Þetta var eitthvað sem Samtök atvinnulífsins og verkalýðshreyfingin þurftu að leggja á sig til að eiga möguleika á því að ná verðbólgunni niður á næsta ári. Nú þurfa bara allir að leggjast á eitt.“ Vilhjálmur segir að það hafi þurft „ákveðna sýn og þor“ til að ná þessu samkomulagi. „Báðir samningsaðilar taka áhættu en báðir höfðu kjark og þor til að takast á við þetta,“ segir Vilhjálmur.

Á vettvangi forsendunefndar kjarasamninga hefur náðst samkomulag um 5,5% launaþróunartryggingu og þar með halda kjarasamningar gildi sínu áfram út samningstímann. Ennfremur hefur náðst samkomulag milli SA annars vegar og ASÍ og landssambanda þess hins vegar um 15.000 króna taxtaviðauka, sem á rætur sínar að rekja til meiri hækkana í kjarasamningum hjá hinu opinbera en í kjarasamningum á almennum vinnumarkaði. Taxtaviðaukinn hefur ekki áhrif til hækkunar launa sem eru hærri en umsamdir launataxtar. Ríkisstjórn Íslands hefur sent frá sér yfirlýsingu um aðgerðir í tengslum við þessa niðurstöðu. Meginmarkmið samkomulags aðila vinnumarkaðarins og aðgerða ríkisstjórnarinnar er að breyta væntingum um verðbólgu árið 2007.

Boðuð vinnustöðvun starfsfólks hjá IGS í Flugstöð Leifs Eiríkssonar er klárlega ólögleg segir Ragnar Árnason, forstöðumaður vinnumarkaðssviðs Samtaka atvinnulífsins, í samtali við Fréttablaðið. Hann segir SA líta aðgerðirnar alvarlegum augum. „Ef trúnaðarmenn stéttarfélaga taka þátt í boðun ólögmætrar vinnustöðvunar þá er stéttarfélagið sjálft ábyrgt og getur verið skaðabótaskylt. Við líðum ekki svona vinnubrögð og ef meiriháttar tjón hlýst af þessum aðgerðum verður skoðað hvort stéttarfélagið eða starfsmenn sjálfir séu bótaskyldir,“ segir Ragnar.

Í tengslum við skoðun kjarasamninga hafa Samtök atvinnulífsins og Alþýðusamband Íslands sett fram sameiginlegar tillögur vegna erlendra starfsmanna, gerviverktöku, opinberra innkaupa og lögbrota í atvinnustarfsemi. SA og ASÍ leggja áherslu á að leikreglur á vinnumarkaði þurfa að vera skýrar og þeim fylgt eftir af stjórnvöldum og aðilum vinnumarkaðarins með markvissu og skilvirku eftirliti. Sjá tillögur SA og ASÍ.

Reglubyrði danskra fyrirtækja fer minnkandi, samkvæmt nýrri niðurstöðu reglubundinnar könnunar þeirra á meðal. Árið 2001 einsetti danska ríkisstjórnin sér að minnka reglubyrði danskra fyrirtækja um fjórðung fyrir árið 2010. Einkum eru það ráðuneyti skatta- og viðskiptamála sem hafa skorið niður reglubyrði í sínum málaflokkum og mælist niðurskurður þeirra nú um 10%. Danski viðskiptaráðherrann fagnar þessum árangri og segir þetta bæta samkeppnisstöðu danskra fyrirtækja og stuðla að auknum hagvexti. Hann lofar áframhaldandi vinnu stjórnvalda í þessa veru.

Niðurstöður úr nýrri könnun IMG Gallup á stöðu og framtíðarhorfum í atvinnulífinu gefa til kynna að aðstæður í efnahagslífinu séu tiltölulega góðar en þó heldur lakari en í samsvarandi könnun í febrúar. Stjórnendur sjá fram á versnandi horfur þegar litið er hálft ár fram í tímann varðandi innlenda eftirspurn þótt áfram verði þensla á vinnumarkaði. Könnunin staðfestir á hinn bóginn þá breytingu að hagur útflutningsgreina fer batnandi vegna gengisþróunar undanfarna mánuði. Könnun þessi er gerð ársfjórðungslega fyrir Samtök atvinnulífsins, fjármálaráðuneytið og Seðlabanka Íslands. Ekki er um að ræða samræmda túlkun samstarfsaðilanna á niðurstöðum.

Í maímánuði sl. voru skráðir 47.418 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 2.062 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1,3% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Atvinnuleysið mældist einnig 1,3% í apríl sl. en í maí 2005 mældist það 2,2%. Að mati Vinnumálastofnunar bendir flest til að litlar breytingar verði á atvinnuleysi milli maí og júní og reiknar stofnunin með að atvinnuleysi verði 1,2 til 1,5% í júní. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Virk samkeppni í viðskiptum er brýnt hagsmunamál fyrir atvinnulífið og samkeppnislög og samkeppniseftirlit gegna þar mikilvægu hlutverki, sagði Hrafnhildur Stefánsdóttir, yfirlögfræðingur SA, m.a. í samtali við fréttastofu RÚV. Varðandi húsleitir lagði Hrafnhildur áherslu á tilefni og markmið og sagði atvinnulífið verða að geta treyst því að Samkeppniseftirlitið færi ekki inn í fyrirtæki nema rík ástæða væri til. Þá yrði markmið með leitinni þyrfti að vera skýrt – leitin yrði að beinist að því sem málið snerist um.

Verðbólgan mælist átta prósent í júní sem er hærra en búist hafði verið við. Í samtali við Fréttablaðið segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmda-stjóri SA, mælinguna gera það enn brýnna en ella að menn nái samkomulagi á vinnumarkaði. „Verðbólga af þessari stærðargráðu má ekki verða varanleg. Við erum þá hreinlega að stimpla okkur út úr úrvalsdeild þjóða í efnahagsmálum og hættum að vera í fremstu röð. Það er ekkert háþróað efnahagslíf með verðbólgu af þessari stærðargráðu,“ segir Hannes.

Leggja þarf áherslu á umbætur sem skila auknum hagvexti og fleiri störfum í Evrópu, á baráttu gegn tilhneigingu sumra ríkja til efnahagslegrar verndarstefnu, nýta tækifæri samfara stækkun ESB til austurs og halda áfram að koma á raunverulega sameiginlegum innri markaði, þar með talið fyrir þjónustugreinar. Þetta er meðal þess sem fram kemur í yfirlýsingu forsetafundar UNICE, Evrópusamtaka atvinnulífsins, og beint er til leiðtogaráðs ESB. Fundurinn fagnar auknum hagvexti í Evrópu á fyrri hluta ársins 2006 og hvetur samningamenn Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar WTO til dáða.

Útflutningsráð efnir til kynningarfundar miðvikudaginn 14. júní nk. um viðskipti í Japan og þá aðstoð sem íslenskum fyrirtækjum býðst þar í landi. Á fundinum munu fulltrúar frá JETRO, Japan External Trade Organisation, fjalla um viðskipti milli Japans og Evrópu og segja frá því hvernig stofnunin getur aðstoðað íslensk fyrirtæki við að koma á tengslum við japanskt viðskiptalíf. Þá mun Benedikt Höskuldsson, sendifulltrúi í sendiráði Íslands í Japan, segja frá viðskiptum íslenskra fyrirtækja í Japan í erindi sem hann nefnir „Umskipti á Japansmarkaði". Í lok fundar gefst tækifæri til spurninga og umræðna. Nánari upplýsingar og skráning á vef Útflutningsráðs.

Samtök atvinnulífsins leggja til að nýsköpun í heilbrigðisþjónustu verði efld og sótt verði á erlenda markaði með þekkingu og þjónustu íslenskra sérfræðinga á þeim sviðum þar sem hún er á heimsmælikvarða. Starfsfólk í heilbrigðisþjónustu verði hvatt til að stofna fyrirtæki í heilbrigðisþjónustu og því veittur faglegur stuðningur til þess. Slíkt hefur gefist vel í Svíþjóð og ætti einnig að geta gefist vel á Íslandi. Æskilegt er að stefnt verði að því að nokkrir öflugir einkaaðilar verði starfandi á íslenskum heilbrigðismarkaði sem geti keppt við hið opinbera um að veita heilbrigðisþjónustu. Þetta kemur fram í nýju riti SA, Heilbrigður einkarekstur.

Samtök atvinnulífsins leggja til að samkeppnisstaða einkaaðila, sjálfseignarstofnana og opinberra aðila í heilbrigðisþjónustu verði jöfnuð, t.d. í skattamálum þar sem aðeins einkaaðilum er nú gert að greiða virðisaukaskatt af greiddri þjónustu. Einnig er lagt til að geri einkaaðilar tilboð í að veita þjónustu, verði opinberum aðila sem slíka þjónustu veitir skylt að upplýsa um kostnað sinn vegna hennar. Ákvörðun um kaup verði tekin af aðila sem er óháður veitingu opinberrar heilbrigðisþjónustu. Þetta kemur fram í nýju riti SA, Heilbrigður einkarekstur.

Endurskipuleggja þarf skipulag stjórnarráðsins en eins og nú er háttað getur eitt og sama fyrirtækið þurft að kljást við eftirlit frá mörgum ráðuneytum, eftirlit sem oft beinist að sömu eða svipuðum hlutum. Þetta er meðal þess sem Pétur Reimarsson frá Samtökum atvinnulífsins lagði áherslu á í erindi sínu á ráðstefnu forsætisráðuneytisins um einfaldara Ísland. Hann sagði jafnframt að ný verkaskipting ríkis og sveitarfélaga væri knýjandi á þessu sviði og að beint eftirlit, sýnatökur og rannsóknir ætti að fela faggiltum skoðunarstofum og rannsóknastofum sem fyrirtækin semdu sjálf beint við.

Rekstur Heilsugæslunnar í Salahverfi, sem er einkarekin heilsugæslustöð, er hagkvæmari heldur en opinber rekstur Heilsugæslu höfuðborgarinnar sem rekur 15 heilsugæslustöðvar undir einum hatti á höfuðborgarsvæðinu. Þetta kom fram hjá heilbrigðisráðherra á Alþingi í apríl en fjallað er um málið í nýju riti SA Heilbrigður einkarekstur. Þar kemur einnig fram að samkvæmt nýlegri könnun á þjónustu heilsugæslustöðva á höfuðborgarsvæðinu kemur Heilsugæslan í Salahverfi áberandi best út.

Samtök atvinnulífsins hafa lagt fyrir ASÍ og landssambönd þess hugmynd að samkomulagi í ljósi fyrirsjáanlegra vandræða á vinnumarkaðnum á næstu mánuðum og misserum, og hættu á efnahagslegu tjóni til langs tíma af völdum verðbólgu. Ef samkomulag næst á grundvelli þessarar hugmyndar munu samningsbundnir launataxtar hækka um sérstakan taxtaviðauka að upphæð 12.000 krónur á mánuði. Hluti af samkomulaginu er að forsendunefnd kjarasamninga telst hafa lokið störfum vegna mats á þróun verðbólgu og samningar verða því ekki uppsegjanlegir frá og með næstu áramótum heldur gilda a.m.k. út árið 2007.

Um eitt hundrað manns sóttu morgunverðarfund SA um einkarekstur í heilbrigðisþjónustu á Grand Hótel Reykjavík. Á fundinum var lagt fram nýtt rit SA, Heilbrigður einkarekstur, þar sem er m.a. að finna tillögur SA um hvar megi nýta frekar kosti einkarekstrar í íslenskri heilbrigðisþjónustu. Sigurður Ásgeir Kristinsson, bæklunarlæknir og framkvæmdastjóri Orkuhússins, og Anna Birna Jensdóttir, hjúkrunarforstjóri Sóltúns og framkvæmdastjóri Öldungs, fluttu framsöguerindi en kraftmiklar umræður spunnust að þeim loknum undir stjórn Vilhjálms Egilssonar, framkvæmdastjóra Samtaka atvinnulífsins.

Útgjöld til heilbrigðismála vaxa hratt á Íslandi og samkvæmt spám OECD verður íslenska heilbrigðiskerfið orðið það dýrasta í heimi innan fárra áratuga, verði ekkert að gert, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann segir nauðsynlegt að nýta betur ótvíræða kosti einkarekstrar á þessu sviði og bendir á að tækifærin til þess blasi til dæmis við í heilsugæslu, öldrunarþjónustu, heimahjúkrun og sérfræðiþjónustu. Þarna geta einkaaðilar veitt þjónustu af meiri gæðum en hið opinbera og með minni tilkostnaði, segir Vilhjálmur.

Samtök atvinnulífsins leggja til að áformum um allt að 45 milljarða króna fjárfestingu í nýju húsnæði fyrir Landspítala-háskólasjúkrahús (LSH) verði frestað að sinni. Þess í stað einbeiti heilbrigðisyfirvöld sér að því að bæta þjónustu á þeim sviðum þar sem það er brýnast, t.d. í öldrunarmálum. Kostir einkarekstrar verði nýttir með útboðum á þjónustu, valkostum fólks verði fjölgað og nýting fjármuna bætt. Þetta kemur fram í nýju riti SA um einkarekstur í heilbrigðisþjónustu.

Í nýju riti SA um einkarekstur í heilbrigðisþjónustu kallar Sigurður Guðmundsson landlæknir eftir aukinni umræðu um einkarekstur í heilbrigðisþjónustu. Landlæknir bendir á að þörf sé á markvissari rekstri í íslenskri heilbrigðisþjónustu og spáir því að einkasjúkrahús verði tekið til starfa á Íslandi innan fárra ára.

Fyrirtæki sem ráða til sín starfsmenn frá nýju aðildarríkjum Evrópska efnahagssvæðisins skulu tilkynna um þá til Vinnumálastofnunar og skal ráðningarsamningur fylgja tilkynningunni. Einnig ber að tilkynna um aðra erlenda starfsmenn til Útlendingastofnunar.

Forsætisráðuneytið og starfshópur um einfaldara Ísland boða til ráðstefnu þriðjudaginn 6. júní nk. kl. 13-17 á Grand Hótel Reykjavík. Erlendir fyrirlesarar munu kynna aðgerðir í ýmsum löndum og á alþjóðavettvangi til að einfalda og bæta hið opinbera regluverk einkum eins og það snýr að atvinnulífinu. Þá flytja m.a. erindi Pétur Reimarsson frá SA og Gestur Guðjónsson frá Olíudreifingu. Starfshópurinn mun í framhaldi skila forsætisráðherra tillögum um útfærslu á samstarfsverkefni stjórnvalda og atvinnulífs sem miðar að bættum löggjafarháttum og einfaldara regluumhverfi. Sjá nánar á vef forsætisráðuneytisins.

Samtök atvinnulífsins efna til morgunverðarfundar á Grand Hótel Reykjavík föstudaginn 2. júní nk. kl. 8:15-9:30, þar sem einkarekstur í heilbrigðisþjónustu verður til umræðu. Yfirskrift fundarins er Heilbrigður einkarekstur – tækifæri til sóknar í íslenskri heilbrigðisþjónustu. Á fundinum verður lagt fram nýtt rit SA um íslenska heilbrigðiskerfið þar sem er m.a. að finna tillögur SA um hvar megi nýta frekar kosti einkarekstrar í íslenskri heilbrigðisþjónustu. Erindi flytja Sigurður Ásgeir Kristinsson, bæklunarlæknir og framkvæmdastjóri Orkuhússins, og Anna Birna Jensdóttir, hjúkrunarforstjóri Sóltúns og framkvæmdastjóri Öldungs hf.

Náðst hefur samkomulag á vettvangi ráðherraráðs ESB um útfærslu á tilskipun um frelsi í þjónustuviðskiptum. Niðurstaðan er óneitanlega vonbrigði fyrir evrópskt atvinnulíf, m.a. þar sem gildissvið upphaflegra tilskipunardraga hefur verið takmarkað og hún nær nú til færri geira en lagt var af stað með. Forseti UNICE, Evrópusamtaka atvinnulífsins, segir í yfirlýsingu að þótt niðurstaðan sé ekki nægilega metnaðarfull þá sé þó um að ræða jákvætt skref í átt til frjálsra þjónustuviðskipta á innri markaðnum og því muni evrópskt atvinnulíf reyna að gera sér sem mestan mat úr niðurstöðunni. Vonir höfðu verið bundnar við að frelsi í þjónustuviðskiptum myndi auka samkeppnishæfni Evrópuríkja verulega og m.a. var talið að samþykkt þjónustutilskipunarinnar í sinni upphaflegu mynd stuðlaði að myndun 600 þúsund nýrra starfa í álfunni.

Rannsóknasetur vinnuréttar og jafnréttismála við Viðskiptaháskólann á Bifröst hefur birt upplýsingar um jafnrétti í 100 stærstu fyrirtækjunum (miðað við veltu) hér á landi fyrir árið 2005. Fram kemur m.a. að konur skipuðu 12% stjórnarsæta, og  að 5% stjórnarformanna og 10,5% æðstu stjórnenda fyrirtækjanna voru konur. Í 5% fyrirtækjanna voru konur í 50% stjórnarsæta eða meira. SA eru meðal styrktaraðila verkefnisins, en niðurstöður þess er að finna á vef Viðskiptaháskólans á Bifröst.

Í ársbyrjun 2003 hóf Aðfangaeftirlitið nýtt eftirlit og gjaldtöku með útfluttu fiskmjöli og lýsi. Samtök atvinnulífsins og Félag íslenskra fiskmjölsframleiðanda mótmæltu strax þessu nýja eftirliti og gjaldtöku f.h. fiskmjölsframleiðanda. Ákveðið var að reka prófmál um lögmæti gjaldtökunnar gagnvart einu aðildarfyrirtæki SA. Í gær staðfesti Hæstiréttur fyrri úrskurð héraðsdóms þess efnis að nýtt eftirlit Aðfangaeftirlitsins (nú Landbúnaðarstofnunar) hafi ekki átt neina stoð í lögum og raunar hefði stofnunin brotið gegn skýrum ákvæðum laga um valdsvið og verkefni Fiskistofu. Sjá dóminn á vef Hæstaréttar.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, lýsir efasemdum um að vaxtahækkun Seðlabankans skili tilætluðum árangri. Í samtali við Morgunblaðið minnir hann á að í bréfi til Seðlabankans á dögunum hafi verið bent á að gengi krónunnar hefði fallið þrátt fyrir að vextir hefðu verið mjög háir. Vilhjálmur bendir á að það að hækka vextina þegar menn eru að fara inn í samdráttarskeið sé ekki viðeigandi aðgerð. Með þessu séu menn bara að framlengja fortíðina.

Samtök atvinnulífsins lýsa yfir áhyggjum sínum af hugsanlegri vaxtahækkun Seðlabankans nú næstu daga í því skyni að vinna gegn hækkunum á verðlagi í landinu. Í bréfi til bankastjórnar Seðlabankans lýsa samtökin verulegum efasemdum um að vaxtahækkun nú muni skila tilætluðum árangri. Allt eins megi reikna með því að vaxtahækkun þyki ótrúverðug vegna þess hve vextir eru háir fyrir og vegna þess að gengið lækkaði þrátt fyrir þessa háu vexti. Þá benda SA á líkur á efnahagssamdrætti á næsta ári og telja vaxtahækkun því vafasama. SA hvetja því Seðlabankann til að halda að sér höndum með vaxtahækkun.

Rannís er um þessar mundir að afla gagna um rannsókna- og þróunarstarf hjá fyrirtækjum á Íslandi. Þetta er liður í þeirri starfsemi stofnunarinnar að greina stöðu, umfang og þróun rannsókna, þróunar og nýsköpunar á Íslandi. Samtök atvinnulífsins hafa mótað áherslur sínar um rannsóknir og nýsköpun en til að virk og gagnleg umræða geti átt sér stað um stöðu og þróun nýsköpunar þurfa fyrirtæki í landinu að leggja sitt af mörkum. Samtökin hvetja fyrirtækin til að taka vel í málaleitan Rannís og láta þeim í té umbeðnar upplýsingar.

„Er kannski ástæða til að losa enn frekar um aðkomu ríkisvaldsins að starfsmenntamálum? Á ekki meginreglan einfaldlega að vera sú að opinbert fjármagn fari þangað sem viðurkenndir aðilar eru að svara raunverulegri eftirspurn?“ Þessara spurninga spurði Gústaf Adolf Skúlason, forstöðumaður hjá SA, m.a. í opnunarávarpi á málþingi Starfsmenntaráðs og félagsfundi Menntar. Hann sagði stoðkerfi starfsmenntamála óhemju flókið og að aðilar vinnumarkaðarins væru þar ekki barnanna bestir. „Stundum virðist sem mem menn missi eilítið sjónar á markmiðum starfseminnar en leggi sig full mikið fram við að framleiða fleiri kennitölur, fleiri heimasíður, lógó, stjórnir, ársreikninga o.s.frv.,“ sagði Gústaf.

Árið 2005 mældust um 10,7% þjóðarinnar á aldrinum 18–64 ára stunda frumkvöðlastarfsemi, eða um það bil 20 þúsund manns og umfang frumkvöðlastarfsemi á Íslandi árið 2005 var meira en í flestum öðrum löndum í heiminum. Þetta er meðal niðurstaðna nýrrar alþjóðlegrar rannsóknar á frumkvöðlastarfsemi (GEM - Global Entrepreneurship Monitor), sem Háskólinn í Reykjvík heldur utan um af Íslands hálfu með stuðningi SA o.fl. Sjá nánar á vef Háskólans í Reykjavík.

Í aprílmánuði síðastliðnum voru skráðir 42.226 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 2.112 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1,3% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 1,5% í mars sl. og 2,3% í apríl 2005. Að mati Vinnumálastofnunar er líklegt að atvinnuleysið muni lítið breytast og verða á bilinu 1,2-1,5% í maí. Atvinnuleysi hefur ekki mælst minna en nú síðan í október 2001 og í einstökum aprílmánuði hefur það ekki mælst minna síðan í apríl árið 1988. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Vaxandi verðbólga sem endurspeglast í verðbólgumælingu Hagstofunnar er alvarlegt áhyggjuefni, segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í samtali við fréttavefinn Mbl.is. Hann hækkun vísitölu neysluverðs meiri en flestir höfðu vænst og að vegna mikillar kaupmáttaraukningar og eftirspurnarþrýstings taki markaðurinn við verðhækkunum. Gengisbreytingar komi því tiltölulega hratt fram í hækkun verðlags. Hannes segir að eftir mikla kaupmáttaraukningu að undanförnu myndu frekari launahækkanir aðeins virka sem olía á verðbólgubálið.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, segir í samtali við Morgunblaðið að verðtryggingin hafi í stórum dráttum leitt af sér að fjármagnskostnaður heimilanna sé lægri en ella. Vilhjálmur segir að ef verðtryggingin sem slík væri afnumin, myndi fólk ekki taka lán í íslenskum krónum heldur færa sig yfir í lán í erlendum gjaldmiðlum. Því ætti að bera saman hvort betra sé að taka lán í erlendum krónum eða verðtryggð lán, en ókostur við erlendu lánin séu gengissveiflurnar. Þá bendir Vilhjálmur á að lífeyrissjóðirnir fjármagni sig á verðtryggðum lánum og það lækki þeirra umsýslu- og viðskiptakostnað.

Dönsku samtök iðnaðarins, hafa gefið út samanburðarskýrslu þar sem 29 aðildarlönd OECD eru borin saman og spurt: hversu reiðubúin eru þessi lönd fyrir hnattvæðinguna, þ.e. vaxandi alþjóðlega samkeppni? Ísland er í fyrsta sæti í heildarsamanburði, næst á undan Sviss og Finnlandi. Jákvætt viðhorf til alþjóðlegrar samkeppni og sveigjanleiki eru stórir kostir hérlendis, og þá er mismunun á grundvelli kyns, aldurs o.s.frv. hvergi minni en hér. Ísland er hins vegar með fremur lágt hlutfall háskólamenntaðra og mjög lágt hlutfall Íslendinga hefur lokið framhaldsnámi, miðað við samanburðarlöndin.

Föstudaginn 12. maí nk. verður félagsfundur Menntar haldinn samhliða málþingi Starfsmenntaráðs á Hótel Nordica. Yfirskriftin er Framtíðarsýn í starfsmenntun og fjallað verður um endurskipulagningu starfsnáms á Íslandi, stefnumótunarvinnu í stoðkerfi íslensks starfsmenntakerfis og kynnt dæmi um áhugaverð verkefni og framkvæmd. Rektor Tækniháskólans í Oulu í Finnlandi (sem oft er kölluð „Nokiatown“) segir frá samstarfi atvinnulífs og skóla þar og einnig verður kynnt fræðslustarf hjá Marel o.fl. Sjá nánar á vef Menntar.

SA og ASÍ hafa gert sérstakan kjarasamning um innleiðingu evrópsks rammasamnings um fjarvinnu. Samningurinn hefur að geyma ákvæði um upplýsingagjöf, vernd gagna, búnað, skipulag vinnunnar og fleira. Tekið er fram í samningnum að fjarvinna byggi á frjálsu vali viðkomandi starfsmanns og vinnuveitanda og að upptaka fjarvinnu hafi engin áhrif á stöðu fjarvinnustarfsmanns sem launamanns. Þá kveður samningurinn á um að höfnun starfsmanns á tilboði um fjarvinnu sé sem slík ekki gild ástæða fyrir uppsögn eða breytingu á ráðningarkjörum.

Íslenska krónan er nú í harðri samkeppni við veðrið sem umræðuefni á Íslandi, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann fjallar um kosti og galla krónu gagnvart evru og bendir m.a. á að með evru myndi vinnumarkaðurinn bregðast við sveiflum í hagkerfinu með atvinnustigs- í stað kaupmáttarbreytinga. Ef það tekst ekki að halda verðbólgunni niðri langtímum saman þá verður evran meira aðlaðandi kostur en ella.

Varanleg sátt um launakjör þingmanna og ráðherra mun ekki skapast nema að eftirlaunakjör þeirra verði færð til samræmis við það sem aðrir landsmenn búa við og umframkjör verði færð inn í grunnlaun þeirra. Slík breyting skapaði grundvöll fyrir raunhæfum samanburði á föstum mánaðarlaunum kjörinna fulltrúa við aðra hópa sem eðlilegt er talið að laun þeirra séu borin við. Umframlífeyriskjör þingmanna í dag eru ígildi 51 milljónar króna starfslokagreiðslu miðað við sex kjörtímabil, borið saman við lífeyrisréttindi í Lífeyrissjóði verzlunarmanna og umframlífeyriskjör ráðherra sem gegnir embætti í þrjú kjörtímabil eru ígildi 102 milljóna króna. Umframlífeyriskjör forsætisráðherra sem situr í tvö kjörtímabil eru ígildi 113 milljóna króna starfslokagreiðslu.

Samtök atvinnulífsins mótmæla eindregið frumvarpi til laga um breytingu á lögum nr. 96/1997, um eldi og heilbrigði sláturdýra (heilbrigðiseftirlit og eftirlitsgjald). Í því felast víðtækar heimildir Landbúnaðarstofnunar og landbúnaðarráðherra til að innheimta gjald af atvinnurekstri þannig að jafngildir framsali skattlagningarvalds verði frumvarpið að lögum. Á það verður látið reyna.

Dr. Patrick D. Eagan prófessor í verkfræði við háskólann í Wisconsin – Madison hélt áhugaverðan fyrirlestur um umhverfismál hjá SA, þann 3. maí, en þar fjallaði hann m.a. um hvernig fyrirtæki geta bætt samkeppnisstöðu sína með því að samtvinna umhverfismál við vöruþróun og framleiðslu. Með í för var eiginkona Dr. Eagan, Lloyd L. Eagan, forstjóri auðlindadeildar fylkisstjórnarinnar í Wisconsin. Sagði hún meðal annars frá Green Tier verkefninu í Wisconsin-fylki í Bandaríkjum en það gengur út á að umbuna fyrirtækjum sem standa sig vel í umhverfismálum.

Stækkun ESB hefur reynst nýju aðildarríkjunum gríðarlega dýrmæt en einnig haft mjög jákvæð áhrif á atvinnulífið í þeim eldri, skv. nýrri skýrslu Centre for European Reform. Forseti danska starfsgreinasambandsins segir stækkunina hafa verið eins konar „prufukeyrslu“ fyrir hnattvæðinguna. Fyrirtæki í Vestur-Evrópu hafi flutt vinnuaflsfrek störf til austurhluta álfunnar, sem hafi gert þeim kleift að viðhalda samkeppnishæfni sinni og skapa ný störf í staðinn á sviðum þróunar, rannsókna og hönnunar. Skýrslan var unnin fyrir danska starfsgreinasambandið og dönsku samtök iðnaðarins. Bæði samtökin og skýrsluhöfundar telja mikilvægt að flytja þessi skilaboð um jákvæð áhrif stækkunar, en í eldri aðildarríkjunum hafa verið ýmsar efasemdarraddir.

Dr. Patrick D. Eagan heldur fyrirlestur hjá Samtökum atvinnulífsins, miðvikudaginn 3. maí. Dr. Eagan mun fjalla um hönnun, framleiðslu og sjálfbæra þróun, en meginfræðasvið hans er vistfræði í iðnaði og nýting sjálfbærrar þróunar við hönnun og framleiðslu. Auk þess fjallar hann um samþættingu gæða- og umhverfissjónarmiða við hönnun.

Í frumvarpi um kjararáð er ákvæði sem heimilar ráðinu að láta launabreytingar þjóðkjörinna manna, dómara og hæst settra embættismanna taka breytingum almennrar launavísitölu. SA lýsa í umsögn sinni undrun á þessu ákvæði frumvarpsins og minna á að  vísitölubinding launa olli miklu tjóni á efnahagslífi landsmanna áratugum saman og að það kostaði gríðarleg átök að afnema hana á níunda áratug síðustu aldar. Samtökin mótmæla þessari heimild frumvarpsins eindregið.

Á vef SA er nú hægt að horfa á ræðu Quentin Peel, ritstjóra alþjóðamála hjá Financial Times, sem hann flutti á aðalfundi Samtaka atvinnulífsins. Peel kom víða við og ræddi meðal annars um þróun efnahagsmála á Íslandi og sagði enga hættu á að Ísland yrði „annað Taíland eða Indónesía“ í efnahagssamdrætti enda um að ræða opið hagkerfi með skýru regluverki. Íslendingar yrðu hins vegar að gera ráð fyrir einhverju tímabili minni hagvaxtar en verið hefði og sagði Íslendinga eiga að vera vana því að sigla í ólgusjó. Horfa á Quentin Peel.

Ánægja með bjartsýni unga fólksins, mikilvægi efnahagslegs stöðugleika og áhersla á mikilvægi nýsköpunar, rannsókna, hugmynda og hönnunar. Þetta er meðal þess sem áhersla var lögð á í umræðum í opinni dagskrá aðalfundar SA. Þátt tóku þau Eggert B. Guðmundsson forstjóri HB Granda, Grímur Sæmundsen forstjóri Bláa lónsins, Guðbjörg Gissurardóttir framkvæmdastjóri Hönnunarvettvangs og Sigríður Olgeirsdóttir framkvæmdastjóri Ax hugbúnaðarhúss. Fundarstjóri og stjórnandi umræðna var Halldór J. Kristjánsson, bankastjóri Landsbankans.

Svokölluð hnattvæðing er ekki eitthvað sem hægt er að velja eða hafna heldur er hún staðreynd sem drifin er áfram af kröftum á borð við gríðarlega öra tækniþróun, mikla fólksfjölgun í þróunarríkjum og gríðarlega aukningu í framleiðni, sagði Quentin Peel, ritstjóri alþjóðamála hjá Financial Times, í ávarpi sínu á aðalfundi SA. Hann sagði hnattvæðinguna einnig valda ýmsum óöryggi og varaði við vaxandi tilhneigingu til verndarstefnu austan hafs og vestan. Mikilvægt væri að senda réttu skilaboðin um kosti alþjóðlegrar samkeppni.

Í ræðu sinni á aðalfundi SA fjallaði Halldór Ásgrímsson forsætisráðherra m.a. um tilurð Vísinda- og nýsköpunarráðs. „Er það von mín að aðkoma atvinnulífsins að vísindastarfi, rannsóknum og nýsköpun eflist við þessar breytingar, enda nauðsynlegt að atvinnulífið taki höndum saman með háskólum og rannsóknastofnunum í samræmdri sókn ríkis og einkaaðila á þessum mikilvægu og ört vaxandi sviðum íslensks atvinnulífs,“ sagði Halldór. Hann sagði það áskorun til stjórnmálamanna að leita allra leiða til að búa til hagfellt umhverfi fyrir atvinnulífið til þróast og þroskast í.

„Stjórnvöld, bæði á vettvangi ríkis og sveitarfélaga, verða að endurskoða sín framkvæmdaáform og forgangsraða þeim með það að markmiði að auka trúverðugleika efnahagsstefnunnar,“ sagði Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, í ræðu sinni á aðalfundi samtakanna. Hann sagði blikur á lofti í verðlagsmálum og að ástæða væri til að óttast langvinnt skeið samdráttar í efnahagslífinu ef verðbólgan næði að festast í sessi. Slík þróun væri þó fjarri því óhjákvæmileg og í okkar valdi að koma í veg fyrir hana.

Lýst hefur verið kjöri stjórnar SA fyrir starfsárið 2006 til 2007. Nýir koma inn í stjórnina þeir Jón Karl Ólafsson Icelandair hf., Helgi Magnússon Flügger HarpaSjöfn ehf., Bjarni Ármannsson Glitnir hf., Helgi Bjarnason Sjóvá-Almennar tryggingar hf. og Gunnar Karl Guðmundsson Skeljungur hf. Úr stjórninni ganga þau Ragnhildur Geirsdóttir Promens hf., Þorgeir Baldursson Prentsmiðjan Oddi hf., Óskar Magnússon Tryggingamiðstöðin hf., Hreiðar Már Sigurðsson KB banki hf. og Hjörleifur Jakobsson Egla ehf.

Meiri árangur – mögnuð áskorun. Þannig hljómar yfirskriftin á opinni dagskrá aðalfundar SA á Hótel Nordica þriðjudaginn 25. apríl kl. 15. Fjallað verður um miklar framfarir og mikinn árangur atvinnulífsins og sjónum beint að framhaldinu. Hvernig höldum við áfram að bæta árangurinn á tímum vaxandi alþjóðlegrar samkeppni? Hvað segja fulltrúar ólíkra atvinnugreina? Hvað segir unga fólkið? Hvað segir einn af ritstjórum Financial Times? Og forsætisráðherra?

Evrópufræðasetur Viðskiptaháskólans á Bifröst hefur hleypt af stokkunum nýjum upplýsinga- og fréttavef um Evrópumál. Á vefnum er að finna margvíslegt fræðiefni um Evrópumál sem og almennar upplýsingar um tengsl Íslands við evrópskt samstarf. Þá er á vefnum rekin fjölbreitt fréttaveita um samstarf Evrópuríkja. Sjá Evrópuvefinn hér.

Í frumvarpi um RÚV skortir nothæfa skilgreiningu á því hvað RÚV á að gera sem og eftirlit með því hvað það gerir í raun, segir Guðlaugur Stefánsson, hagfræðingur hjá SA, í grein í Morgunblaðinu. Hann segir að Alþingi væri sómi að því að ráða bót á þessu með nútímalegri ákvæðum og forðast nýleg mistök í hliðstæðu máli, en þar vísar hann til nýlegrar niðurstöðu EFTA dómstólsins í máli Íbúðalánasjóðs. Krafa EES samningsins er að ríkisstyrkir raski ekki samkeppni og taldi dómurinn vafa leika á því að fyrirkomulag Íbúðalánasjóðs stæðist þá kröfu.

Könnun PSN-samskipta meðal 19-20 ára Íslendinga sýnir að hugur er í unga fólkinu og jákvæðni í garð hnattvæðingar, alþjóðlegrar samkeppni og framtíðar Íslands. 86% aðspurðra telja hnattvæðingu og vaxandi alþjóðlega samkeppni hafa góð áhrif á sín tækifæri í framtíðinni, en einungis tæp 4% telja áhrifin slæm. Lang flestir vilja starfa hjá einkafyrirtæki eða fara út í sjálfstæðan atvinnurekstur, samtals 78%. 13% vilja helst starfa hjá ríki eða sveitarfélögum.

Verðbólguvæntingar eru hættulegar efnahagslífinu þar sem þær eru sjálfar til þess fallnar að stuðla að verðhækkunum og vaxandi verðbólgu, segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í samtali við Mbl.is. Það sem helst getur unnið gegn miklum verðbólguvæntingum er að um hægist á fasteignamarkaði, að það dragi úr lánveitingum til íbúðamarkaðarins og að hart verði stigið á bremsurnar í opinberum fjármálum, bæði ríkis og sveitarfélaga. Mikil framkvæmdaáform opinberra aðila á næsta ári verður því að endurskoða. Þá er það alveg ljóst að launahækkanir, hvort sem þær koma í kjölfar kjarasamninga, persónubundinna samninga eða ólöglegra verkfallsaðgerða á borð við setuverkföll virka sem olía á verðbólgubálið, segir Hannes.

Í marsmánuði síðastliðnum voru skráðir 50.256 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 2.183 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1,5% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 1,6% í febrúar en 2,6% í mars 2005. Að mati Vinnumálastofnunar er líklegt að atvinnuleysið í apríl muni minnka og verða á bilinu 1,2%-1,5%. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Undirritaður hefur verið samstarfssamningur vegna verkefnisins jafnréttiskennitala fyrirtækjanna. Þróuð verður jafnréttiskennitala 100 stærstu fyrirtækja á landinu og er henni ætlað að sýna hvaða árangri fyrirtækin hafa náð í jafnréttismálum. Að verkefninu standa viðskiptaráðuneytið, félagsmálaráðuneytið, SA, Félag kvenna í atvinnurekstri, Jafnréttisráð og Jafnréttisstofa, auk Rannsóknaseturs vinnuréttar og jafnréttismála við Viðskiptaháskólann á Bifröst sem fara mun með framkvæmd verkefnisins.

Í almennri ályktun aðalfundar skora Samtök ferðaþjónustunnar á stjórnvöld að bæta starfsskilyrði greinarinnar og minna þau á stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar í því sambandi. Samtökin kvarta undan auknum tollum, háum vörugjöldum, háu áfengisgjaldi, innflutningshindrunum á landbúnaðarafurðum og nýju olíugjaldi sem samtökin segja hafa gert rekstrarumhverfi margra fyrirtækja í greininni mun erfiðara en áður. Sjá ályktanir, erindi og annað efni aðalfundarins á nýjum vef SAF.

„Danska árásin“ á íslenskt efnahagslíf getur valdið meiri skaða en virtist þegar hún hófst. Gengi krónunnar virðist ekki hækka aftur þrátt fyrir 0,75% hækkun á stýrivöxtum Seðlabankans og baráttan gegn verðbólgunni verður erfiðari en ella, segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann segir ákveðins kæruleysis hafa gætt að undanförnu gagnvart hættunni af vaxandi verðbólgu og lýsir áhyggjum af miklum verðbólguvæntingum sem sjálfar geta stuðlað að aukinni verðbólgu og eru því hættulegar efnahagslífi og hag heimila. Þá leggur Vilhjálmur áherslu á mikilvægi aðhalds í útgjöldum ríkis og sveitarfélaga.

Þegar rætt er um hátt framkvæmdastig í landinu beinist athyglin oftast að miklum fjárfestingum vegna stóriðju, enda vega þær þyngst í fjárhæðum. Við mat á umfangi framkvæmda skiptir þó einnig miklu máli að fjárfesting í íbúðarhúsnæði hefur vaxið samfellt allan þennan áratug. Aukning íbúðabygginga á árunum 2000-2007 umfram meðaltal síðasta áratugar nemur væntanlega um 160 milljörðum króna og samsvarar því að almenningur hafi byggt álver og tilheyrandi virkjun og rúmlega það. Á grundvelli fyrirliggjandi vísbendinga um kostnaðarsamsetningu og vægi innlendra og erlendra starfsmanna áætla SA að þensluáhrif hinnar miklu aukningar í íbúðabyggingum á innlendan markað samsvari byggingu a.m.k. tveggja álvera og tilheyrandi virkjana.

Örorkulífeyrisgreiðslur lífeyrissjóða munu aukast verulega á komandi árum, m.a. vegna fjölgunar öryrkja og lækkandi aldurs þeirra. Þær voru 5 milljarðar króna 2005 en framreikningar benda til að þær aukist  í 8 milljarða 2015 og tæplega 10 milljarða 2025, þ.e. tvöfaldist á næstu tveimur áratugum. Örorkulífeyrisgreiðslur Tryggingastofnunar munu hins vegar aukast mun hægar, úr rúmum 10 milljörðum í 12 milljarða króna á sama tímabili. Tryggingastofnun greiðir nú 1,7 milljörðum króna lægri örorkubætur en ella vegna tekjutengingar við örorkugreiðslur lífeyrissjóða og mun sú tala hækka í 2,6 milljarða árið 2025.

Samtök atvinnulífsins hafa gefið út Íslenska lífeyriskerfið í umbreytingu. Þar er í fyrsta sinn lagt mat á samspil almannatrygginga og lífeyrissjóða næstu áratugina en líkur eru á að smám saman verði hlutverk lífeyrissjóðanna yfirgnæfandi þegar kemur að greiðslu lífeyris í stað hins opinbera. Í skýrslunni er dregin upp mynd af framtíðarþróun íslenska lífeyriskerfisins og þeim áskorunum sem það stendur frammi fyrir. Til að varpa ljósi á þessar áskoranir gerðu SA könnun á tryggingafræðilegum uppgjörum 15 lífeyrissjóða. Um framreikning á lífeyrisgreiðslum næstu áratugi sá Bjarni Guðmundsson, tryggingastærðfræðingur.

Ríkisstjórnin hefur samþykkt frumvarp félagsmálaráðherra varðandi aðgengi ríkisborgara átta nýrra aðildarríkja ESB að íslenskum vinnumarkaði frá og með 1. maí nk. Lagt er til að þeim verði heimilt að koma hingað til lands í atvinnuleit og ráða sig til starfa hér á landi án sérstakra atvinnuleyfa, en að atvinnurekendum beri að tilkynna Vinnumálastofnun um ráðningu þeirra innan tíu virkra daga og að ráðningarsamningur fylgi tilkynningunni. Samtök atvinnulífsins fagna afnámi kröfunnar um atvinnuleyfi fyrir þetta fólk, sem draga mun úr reglubyrði fyrirtækja og stuðla að betra jafnvægi á íslenskum vinnumarkaði, að ógleymdu því hagræði sem þetta mun hafa í för með sér fyrir viðkomandi starfsfólk. Sjá nánar um frumvarpið á vef félagsmálaráðuneytis.

Halldór Ásgrímsson forsætisráðherra fer í heimsókn til Færeyja dagana 5.-7. apríl nk. í boði þarlendra stjórnvalda. Útflutningsráð skipuleggur viðskiptasendinefnd til Færeyja af þessu tilefni, en í september sl. var undirritaður fríverslunarsamningur milli Íslands og Færeyja. Þá skipuleggur Útflutningsráð einnig viðskiptasendinefndir til Bretlands dagana 24.-28. maí og til San Francisco dagana 7.-10. júní. Sjá nánar á vef Útflutningsráðs.

Ernest-Antoine Seillière forseti UNICE, Evrópusamtaka atvinnulífsins, ávarpaði leiðtogafund ESB á dögunum. Í erindi sínu varaði Seillière við tilhneigingu til einhvers konar verndarstefnu sem orðið hefur vart innan sambandsins nýverið, þar sem tilteknar ríkisstjórnir hafa beitt sér gegn samruna fyrirtækja yfir landamæri, einkum á sviði orkumála. Seillière fjallaði m.a. um mikilvægi frjálsra þjónustuviðskipta, aukins sveigjanleika á vinnumarkaði og minni reglubyrði fyrirtækja. Mikla athygli vakti að Jacques Chirac forseti Frakklands yfirgaf salinn þegar Seillière hóf að flytja ræðu sína á ensku, en Seillière er fyrrverandi formaður frönsku samtaka atvinnulífsins. SA og SI eru meðal aðildarsamtaka UNICE.

Stjórn SVÞ - Samtaka verslunar og þjónustu telur að endurskilgreina þurfi þjónustuhlutverk ríkisins og færa fleiri verkefni til einkaaðila. Þetta kom fram á aðalfundi samtakanna, en þar var kynnt ný skýrsla sem Viðskiptadeild Háskólans í Reykjavík vann fyrir SVÞ, Mikilvægi þjónustugeirans fyrir íslenskan þjóðarbúskap. Í skýrslunni kemur fram að með útvistun verkefna væri hægt að draga úr útgjöldum hins opinbera, bæta gæði verkefna og efla einkageirann í sömu andrá.

Niðurstöður úr nýrri könnun IMG Gallup á stöðu og framtíðarhorfum í atvinnulífinu bera vitni um þá miklu þenslu sem ríkir í efnahagslífinu um þessar mundir. Stjórnendur meta stöðu fyrirtækjanna góða og almenn tilhneiging er til þess að hagnaður og framlegð fyrirtækja fari vaxandi. Mikill skortur er á starfsfólki og víða eru áform um fjölgun þess. Fjárfestingarstig helst hátt. Að jafnaði telja stjórnendur að verðbólgan verði yfir þolmörkum Seðlabankans, launaskrið verði töluvert, gengi krónunnar muni síga og vextir Seðlabankans hækki verulega á árinu. Svör stjórnenda í sjávarútvegi skera sig nokkuð úr þar sem mat á stöðu og framtíðahorfum markast mjög af því hve hágengi krónunnar hefur kreppt að afkomu greinarinnar.

Mistök í sameiginlegri hagstjórn ríkis, sveitarfélaga og Seðlabanka eiga stærstan þátt í þeim vanda sem samkeppnis- og útflutningsgreinarnar eiga við að etja. Því er rangt að stilla hátækni og stóriðju upp sem andstæðum eins og borið hefur á undanfarið, segir í ályktun Iðnþings Samtaka iðnaðarins. Í ályktuninni er m.a. fjallað um kosti einkarekstrar, stofnun sameinaðs atvinnuvegaráðuneytis og nauðsyn endurskoðunar á stoðkerfi atvinnulífsins. Þá segir að halda beri áfram að efla Nýsköpunarsjóð og auka sjálfstæði hans undir stjórn atvinnulífsins, en lagst er gegn öllum hugmyndum um að leggja sjóðinn undir nýja ríkisstofnun. Sjá ályktunina á vef SI.

Útflutningsráð skipuleggur viðskiptaráðstefnu og viðskiptasendinefnd til Bretlands dagana 24. til 28. maí nk. og mun forseti Íslands, hr. Ólafur Ragnar Grímsson, setja ráðstefnuna og flytja ávarp. Þá hefur Útflutningsráð ákveðið að hefja undirbúning viðskiptasendinefndar til San Francisco um miðjan maí eða í byrjun júní 2006. Sjá nánar á vef Útflutningsráðs.

Úthlutunarnefnd á vegum umhverfisráðuneytisins óskar eftir tilnefningum um fyrirtæki til að hljóta „Kuðunginn“ - umhverfisviðurkenningu umhverfisráðuneytisins - fyrir árið 2005. Tilnefningar berist eigi síðar en 25. mars, með stuttri greinargerð.

Hlutfall þeirra sem starfa við rannsóknir af heildarfjölda á vinnumarkaði er hæst á Íslandi þegar borin eru saman löndin innan EES og fleiri lönd. Hér starfa 2,24% við rannsóknir en hlutfallið er næst hæst í Finnlandi, 2,09%. Meðaltalið innan EES er 0,86%. Ef einungis er horft til einkageirans er Ísland í þriðja sæti með 0,81% en Finnland í efsta sæti með 1,13%. EES-meðaltalið fyrir einkageirann er 0,35%. Þetta er meðal niðurstaðna rannsóknar Eurostat, tölfræðistofnunar ESB.

Í febrúar sl. voru skráðir 46.704 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 2.338 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá, eða 1,6% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið einnig 1,6% í janúar sl. en 2,8% í febrúar 2005. Að mati Vinnumálastofnunar er líklegt að atvinnuleysið breytist lítið í mars og verði á bilinu 1,4-1,7%. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Fundaröð SA með útskriftarnemum framhaldsskóla er nú lokið. Yfirskrift hennar var Ætlar þú að vinna úti? en að þessu sinni sóttu fulltrúar SA heim fimm skóla og ræddu við alls um 400 nemendur um framtíð lands og þjóðar og hvaða leiðir þau ætluðu sér að fara í framtíðinni, hvaða menntun  þau hygðust sækja sér, við hvað þau vildu helst starfa, hvar þau vildu helst búa, og hvernig Ísland gæti nýtt sér þau tækifæri sem eru fyrir hendi til að sækja fram á tímum aukinnar alþjóðlegrar samkeppni. Það sem upp úr stendur eftir heimsóknir SA er jákvætt viðhorf nemendanna til framtíðarinnar og þeirra áskorana sem Ísland stendur frammi fyrir.

Allt bendir til þess að Íslensk stjórnvöld muni standa við skuldbindingar sínar samkvæmt Kyoto-bókuninni við loftslagssamning Sameinuðu þjóðanna. Mikilvægt er samt að kannað verði hvaða möguleikar eru til öflunar útstreymisheimilda erlendis frá og eins hvort hagkvæmt geti verið að auka kolefnisbindingu innan lands.

Samanburður á vinnutíma milli landa er flókinn og nokkrir þættir valda mikilli bjögun upp á við í niðurstöðum mælinga á vinnutíma á Íslandi, að því er fram kemur í athugasemd frá SA sem birt er í Morgunblaðinu. Þessar bjaganir valda því að flestir standa í þeirri trú að vinnutími hér á landi sé almennt mun lengri en í nálægum löndum. Það er ekki rétt, þótt vissulega séu dæmi um langan vínnutíma í vissum atvinnugreinum og starfsstéttum. Þá hefur vinnutími fólks í fullu starfi verið að styttast hér á landi.

Líklega býr ekkert ríki á EES-svæðinu við meiri þenslu á vinnumarkaði en Íslendingar og þar af leiðandi eru hvergi sterkari rök fyrir afnámi takmarkana á frjálsri för nýrra EES-borgara en hér á landi, segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann minnir á að SA hafi í nóvember gengið frá samkomulagi um áframhald kjarasamninga í þeirri trú að þessum takmörkunum yrði aflétt í vor og segir samtökin treysta því að svo verði.

Undanfarið hefur verið gengið hart eftir því við þá aðila sem sækja um veitingaleyfi, að þeir skili inn til lögreglu fjölda vottorða um persónulega hagi stjórnenda, eigenda og stjórnarmanna fyrirtækisins sem sækir um leyfið. Þetta hefur verið flókið ferli og íþyngjandi en krafan um vottorðin hefur átt jafnt við ný fyrirtæki og útibú frá starfandi fyrirtækjum eða endurnýjun fyrri leyfa þeirra. Athugun SA leiddi hins vegar í ljós að krafan átti sér ekki beina stoð í lögum og hefur lögreglustjóraembættið í Reykjavík í reynd fallist á sjónarmið SA. Aðalheiður Héðinsdóttir, forstjóri Kaffitárs, fagnar breytingunni og segist fullviss um að hún hafi fordæmisgildi. Hin nýja framkvæmd sé í samræmi við yfirlýst markmið um „einfaldara Ísland".

Samtök atvinnulífsins hafa í umsögn til efnahags- og viðskiptanefndar Alþingis varað eindregið við því að á Íslandi verði lögfestar strangari reglur um starfsemi hlutafélaga og einkahlutafélaga en gerist í öðrum löndum. Eðlilegt er að löggjafinn gefi viðskiptalífinu svigrúm til að sýna fram á því sé treystandi til að setja sjálft reglur er varða stjórnarhætti fyrirtækja. Það væri ennfremur í anda áherslu á „einfaldara Ísland“.

Markmiðið með þjónustutilskipun ESB er að gera að veruleika frjálst flæði þjónustu í samræmi við ákvæði stofnsamnings ESB, og ryðja úr vegi hindrunum sem koma í veg fyrir að fyrirtæki og einstaklingar geti selt þjónustu sína á grundvelli sömu skilyrða alls staðar á innri markaðnum. Vonir hafa staðið til þess að með samþykkt tilskipunarinnar myndi samkeppnishæfni Evrópu aukast allverulega, og m.a. skapast 600.000 ný störf. Í kjölfar mikilla breytinga Evrópuþingsins er hins vegar efast um að sú niðurstaða geti stuðlað að raunverulegu frelsi í þjónustuviðskiptum. Þetta er meðal þess sem fram kemur í Morgunblaðsgrein Evu Margrétar Ævarsdóttur, forstöðumanns skrifstofu SA í Brussel.

Iðnaðar- og viðskiptaráðuneyti vinnur nú að endurskipulagningu allra stofnana á þess vegum sem sinna þjónustu og stuðningi við atvinnulífið. Stefnt er að því að samræma starfsemi þeirra með það að leiðarljósi að hafa áhrif á þróun atvinnulífs og að auka lífsgæði í samfélaginu. Mikilvægt er að haft verði samráð við atvinnulífið um þessar breytingar og að ferli við styrkveitingar verði einfalt og gagnsætt og miðist við gæði verkefna.

Afnema ber takmarkanir á frjálsri för launafólks frá hinum nýju ríkjum ESB hingað til lands, segir Hannes G Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í samtali við fréttastofu Ríkisútvarpsins. Hann segir að reynsla ríkja sem hafa leyft frjálsa för launafólks sé góð og nefnir í því sambandi Svíþjóð, England og Írland. Hannes á von á að íslensk stjórnvöld aflétti öllum takmörkunum á því að hingað komi fólk frá nýju ríkjunum í ESB og EES. Sjá nánar á vef RÚV.

Starfsmenntaráð auglýsir eftir umsóknum um styrki vegna starfsmenntunar í atvinnulífinu. Að þessu sinni leggur ráðið ekki áherslu á tiltekin verkefni eða málaflokka, en forgangs munu njóta verkefni sem fela í sér frumkvæði og nýsköpun í starfsmenntun og sem líkleg eru til að efla viðkomandi starfsgrein eða atvinnusvæði. Til úthlutunar eru 55 milljónir og umsóknarfrestur er til febrúarloka. Sjá nánar á vef Starfsmenntaráðs.

Aðalfundur SA verður haldinn þriðjudaginn 25. apríl nk. á Hótel Nordica. Meðal gesta verður Quentin Peel, einn af ritstjórum Financial Times og leiðarahöfundur. Peel hefur áratuga starfsreynslu hjá Financial Times en hann hóf störf á blaðinu árið 1975. Peel hefur m.a. sérhæft sig í málefnum Evrópu, en í dag er hann ritstjóri alþjóðamála hjá Financial Times og skrifar t.d. eigin dálk um alþjóðamál á hverjum þriðjudegi. Peel mun á aðalfundi SA fjalla um nýjustu strauma og stefnur í alþjóðamálum, áskoranir og tækifæri sem hnattvæðingin hefur í för með sér og ekki síst, hvernig Ísland getur nýtt sér tækifærin í breyttri heimsmynd.

Utanríkisráðuneytið og Samband íslenskra sveitarfélaga standa fyrir morgunverðarfundi á Grand Hótel Reykjavík 24. febrúar nk., þar sem m.a. verður fjallað um samstarfsmöguleika atvinnulífs og sveitarfélaga á  grundvelli Þróunarsjóðs EFTA. EFTA-ríkin innan EES munu verja 1,2 milljörðum evra, eða um 90 milljörðum íslenskra króna, til uppbyggingar í 13 ríkjum ESB á næstu fimm árum og verða styrkhæf verkefni m.a. á sviðum orku-, sjávarútvegs- og heilbrigðismála, umhverfismála, tækni- og mannauðsþróunar. Sjá nánar um fundinn (og annan fund daginn áður) á vef Sambands sveitarfélaga.

Um síðustu áramót gengu að fullu í gildi lög um varnir gegn mengun hafs og stranda. Samkvæmt þeim ber fyrirtækjum sem falla undir viðauka sem fylgir lögunum að taka ábyrgðartrygginu eða leggja fram aðra fullnægjandi tryggingu að upphæð einni milljón SDR. Auk þessa ber fyrirtækjum sem falla undir viðaukann með lögunum og geta valdið mengun hafs og stranda að gera áætlun um viðbrögð við bráðamengun. SA o.fl. hafa útbúið leiðbeiningar og dæmi þar að lútandi.

Samtök atvinnulífsins, Samtök iðnaðarins, og SVÞ-Samtök verslunar og þjónustu, hafa sent fjármálaráðherra, Árna Mathiesen, bréf þar sem hann er hvattur til þess að hafa frumkvæði að því að breyta reglum um virðisaukaskatt, þannig að þær hindri ekki kaup opinberra aðila á þjónustu einkaaðila. Ráðherra hefur móttekið bréfið og hefur fjármálaráðuneytið nú málið til meðferðar. Ofangreind samtök vænta viðbragða úr ráðuneytinu innan tíðar enda telja þau að ekki eigi að stýra því með virðisaukaskatti hvaða þjónustu einakaaðilar geti boðið opinberum aðilum. Hagkvæmnin ein eigi þar að ráða.

Evrópuþingið hefur samþykkt fjölda breytinga á þjónustutilskipun ESB. Tilskipuninni  var ætlað að gera að veruleika frjálst flæði þjónustu og ryðja úr vegi hindrunum fyrir því að fyrirtæki og einstaklingar geti selt þjónustu sína á innri markaðnum. Talið var að hún gæti m.a. stuðlað að sköpun allt að 800 þúsund nýrra starfa. Að mati UNICE, Evrópusamtaka atvinnulífsins, hefur Evrópuþingið með breytingum sínum komið í veg fyrir möguleika tilskipunarinnar til að skapa vöxt og atvinnu í Evrópu. Tilskipunin muni ekki gera það að verkum að veiting þjónustu yfir landamæri verði auðveldari. Til þess hafi m.a. of margir þjónustugeirar verið teknir undan gildissviði hennar.

SA telja að frumvarp til laga um Ríkisútvarpið feli í sér vissa framför frá fyrra frumvarpi. Samtökin telja þó að frumvarpið samræmist ekki ákvæðum EES samningsins um ríkisstyrki, sé í andstöðu við markmið samkeppnislaga og tryggi ekki ásættanlegt jafnræði milli opinberra aðila og einkaaðila í útvarpsrekstri. Þannig er t.d. í frumvarpinu, ólíkt því sem EES reglur um ríkisaðstoð krefjast og getið er um í athugasemdum Eftirlitsstofnunar EFTA, ekki beinlínis mælt fyrir um skyldu RÚV til að veita tiltekna og magngreinda þjónustu í almannaþágu gegn þeim ríkisstyrk sem félaginu er ætlaður, heldur er ákvæðið skrifað nánast eins og heimildarákvæði í kringum alla núverandi starfsemi RÚV.

Af gefnu tilefni: SA vilja ekki kannast við neinn skort á umræðu um svonefnd Evrópumál innan sinna raða. Samskiptin við ESB og staða og þróun EES-samningsins eru fyrirferðarmikil verkefni í starfsemi SA. Samtökin hafa hins vegar ekki skýra stefnu varðandi spurninguna um aðild að ESB, sem kunnugt er. Sú umræða hefur ítrekað verið tekin og skoðanir hafa reynst mjög skiptar. Ekkert í umhverfinu kallar á að umræða hefjist enn á ný um aðild þar sem fullljóst er að henni myndi lykta með sömu niðurstöðu og áður.

Virkjun raforku og álframleiðsla voru fyrstu hátæknigreinarnar í íslensku atvinnulífi og sumar af stærstu verkfræðistofum landsins er að finna innanhúss í orku- og álfyrirtækjum. Þetta er meðal þess sem kemur fram í Morgunblaðsgrein Gústafs Adolfs Skúlasonar, forstöðumanns hjá SA. Hann bendir jafnframt á að störf í álverum séu almennt séð góð og vel launuð störf líkt og óvenju langur starfsaldur ber vitni og segir mál að linni þeim ofurneikvæðu ummælum sem iðulega eru látin falla í þessu sambandi um eðli og ágæti starfa við virkjanir og áliðnað.

Aðgangur íbúa nýrra aðildarríkja ESB að vinnumarkaði eldri aðildarríkjanna hefur einkum haft þar jákvæð áhrif, en þó almennt séð minni áhrif en talið var, skv. nýrri skýrslu ESB. Starfsfólk frá nýjum aðildarríkjum ESB hefur lagt sitt af mörkum til bætts efnahags og til að draga úr skorti á starfsfólki. Flest aðildarríki ESB settu þó takmarkanir á vinnumarkaðsaðgang íbúa nýju aðildarríkjanna við stækkun árið 2004, en framkvæmdastjórnin hvetur þau til að skoða vandlega hvort þörf sé á að endurnýja þær takmarkanir í vor í ljósi þessarar góðu reynslu. Ísland setti jafnframt slíkar takmarkanir, sem ætla verður að verði ekki framlengdar í vor.

Ráðstefna um sveigjanleg starfslok verður haldin í Salnum Kópavogi, fimmtudaginn 9. febrúar kl. 13:15-16:20. Öldrunarráð Íslands stendur fyrir ráðstefnunni í samvinnu við Samtök atvinnulífsins og fleiri. Yfirskrift ráðstefnunnar er: Eru sveigjanleg starfslok valkostur?  Fjölbreytt erindi verða flutt á ráðstefnunni en hún er öllum opin og aðgangur er ókeypis. Sjá nánar dagskrá ráðstefnunnar, (PDF-skjal).

SA hafa ítrekað og árum saman haldið fram nauðsyn öflugra mótvægisaðgerða í fjármálum hins opinbera, einmitt til þess að forðast svonefnd ruðningsáhrif af stórframkvæmdum á sviði orku- og áliðnaðar. Þetta er meðal þess sem kemur fram í Morgunblaðsgrein Gústafs Adolfs Skúlasonar, forstöðumanns hjá SA, þar sem hann svarar gagnrýni Steingríms J. Sigfússonar, formanns VG, á sama vettvangi. Gústaf fjallar um könnun IMG Gallup þar sem m.a. kemur fram að 10% Íslendinga eru andvíg frekari virkjun gufuafls. Þá segir hann orðaleppinn „þrælabúðir“ kaldar kveðjur frá formanninum til þeirra þúsunda karla og kvenna sem kosið hafa að starfa við byggingu Kárahnjúkavirkjunar.

Í byrjun desember sl. gerði Reykjavíkurborg gamaldags verðbólgusamning í aðdraganda kosninga, nokkuð sem ekki hefur tíðkast í íslenskum stjórnmálum í tæpa tvo áratugi, segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann segir samninginn hafa sett kjaramál annarra sveitarfélaga í uppnám og að viðbrögð launanefndar sveitarfélaga markist af því. Sveitarfélögin í heild séu hins vegar þegar rekin með halla og verði að slá lán fyrir hærri launagreiðslum. Óhugsandi sé að launagreiðendur hjá hinu opinbera ákveði hvaða launabreytingar gangi yfir samkeppnisgreinar atvinnulífsins.

Með því að nýta endurnýjanlegar orkulindir Íslands, spara Íslendingar sér tugi milljarða króna á hverju ári. Guðmundur Þóroddsson, forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur, segir að með því að nýta heitt vatn til að hita upp híbýli landsmanna spari Íslendingar sér allt að 25 milljarða króna á hverju einasta ári sem að öðrum kosti færu í olíuinnflutning.

Miðað við flest OECD ríki hefur verðbólga verið í efri kantinum á Íslandi undanfarin ár og hefur Seðlabanki Íslands verið nokkuð einn á báti með það verkefni að halda aftur af verðbólguþróuninni. Nauðsynlegt er að auka aðhald í fjármálum ríkis og sveitarfélaga. Litlar áhyggjur landsmanna af aukinni verðbólgu eru umhugsunarefni, en skaðleg áhrif verðbólgu eru ótvíræð og rétt að rifja nokkur upp. Má þar nefna minni samkeppnishæfni fyrirtækja, rýrnun verðgildis peninga, aukna óvissu sem torveldar áætlanagerð og samninga til langs tíma með tilheyrandi kostnaði sem og viðvarandi hættu á víxlhækkun verðlags og launa, öllum til tjóns. Þá birtast neikvæð áhrif hér á landi ekki síst í mikilli greiðslubyrði skuldsettra heimila og einstaklinga af verðtryggðum lánum.

Hollvinir hins gullna jafnvægis hafa í hyggju að veita í þriðja sinn viðurkenningu fyrir framlag sem stuðlar að samræmingu vinnu og einkalífs í orði og verki. Viðurkenningin „Lóð á vogarskálina“ verður afhent á ráðstefnunni „Hið gullna jafnvægi: Gjöfult verkefni“ sem haldin verður á Nordica hótel 16. febrúar nk. Samtök atvinnulífsins eru meðal hollvina hins gullna jafnvægis. Tekið er á móti ábendingum á vefsvæðinu www.hgj.is til 10. febrúar.

Samtök atvinnulífsins og Sjómannasamband Íslands hafa undirritað kjarasamninga um kaup og kjör háseta og þjónustufólks á m.s. Herjólfi sem gilda til ársloka 2010. Fá hóparnir sömu launabreytingar og samið hefur verið um við aðra hópa á kaupskipum í samningum sem gilda til ársloka 2007. Á árunum 2008 – 2010 eru hópunum tryggðar hliðstæðar launabreytingar og samið verður um í kjarasamningum við sambærilega starfshópa. 

Launanefnd sveitarfélaga hefur heimilað sveitarfélögum að hækka lægstu laun starfsmanna þeirra auk þess að hækka laun leikskólakennara að meðaltali um 12%. Í samtali við Morgunblaðið segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, að nú séu í gildi fjögurra ára samningar á almennum vinnumarkaði og tímabilið rétt hálfnað. Ekkert tilefni sé til að endurskoða launaliði bundinna samninga vegna atburða sem tengjast þeim ekki.

Fjöldi fróðlegra erinda var fluttur og fjörlegar umræður voru í pallborði á Orkulindinni Ísland, fjölsóttri ráðstefnu um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi sem haldin var á Hótel Nordica. Fjallað var um efnahagsmál, nýja Gallup-könnun, umhverfismál, samfélagsleg áhrif virkjana og álvera á nærsvæðum, sviptivinda í umræðunni fyrr og nú, hátæknistörf, þekkingariðnað, útflutning þekkingar og umhverfi starfsfólks. Alls sóttu á fjórða hundrað manns ráðstefnuna sem haldin var í samstarfi Samorku, SA og SI. Erindin og umfjöllun um pallborðsumræður má finna hér á vef SA.

Landvernd hefur áhyggjur af miklum áformum um virkjana- og álversframkvæmdir, störf í áliðnaði eru góð störf, trygg og vel launuð, dæmi er um að íslensk orkufyrirtæki hafi haft umhverfisstefnu frá árinu 1920, álver eru hátæknifyrirtæki en pakka ekki niður og flytja úr landi, verðmæti Bláa lónsins er vart minna en ósnerts hrauns, vel launuð störf eru forsenda velferðarkerfis og það eru engin ófaglærð störf í álverum. Þetta er meðal þess sem fram kom í pallborðsumræðum á Orkulindinni Ísland, fjölsóttri ráðstefnu um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi.

Fjöldi fróðlegra erinda var fluttur og fjörlegar umræður voru í pallborði á Orkulindinni Ísland, fjölsóttri ráðstefnu um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi sem haldin var á Hótel Nordica. Fjallað var um efnahagsmál, nýja Gallup-könnun, umhverfismál, samfélagsleg áhrif virkjana og álvera á nærsvæðum, sviptivinda í umræðunni fyrr og nú, hátæknistörf, þekkingariðnað, útflutning þekkingar og umhverfi starfsfólks. Alls sóttu á fjórða hundrað manns ráðstefnuna sem haldin var í samstarfi Samorku, SA og SI. Erindin og umfjöllun um pallborðsumræður má finna hér á vef SA.

Landvernd hefur áhyggjur af miklum áformum um virkjana- og álversframkvæmdir, störf í áliðnaði eru góð störf, trygg og vel launuð, dæmi er um að íslensk orkufyrirtæki hafi haft umhverfisstefnu frá árinu 1920, álver eru hátæknifyrirtæki en pakka ekki niður og flytja úr landi, verðmæti Bláa lónsins er vart minna en ósnerts hrauns, vel launuð störf eru forsenda velferðarkerfis og það eru engin ófaglærð störf í álverum. Þetta er meðal þess sem fram kom í pallborðsumræðum á Orkulindinni Ísland, fjölsóttri ráðstefnu um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi.

Fjöldi fróðlegra erinda var fluttur og fjörlegar umræður voru í pallborði á Orkulindinni Ísland, fjölsóttri ráðstefnu um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi sem haldin var á Hótel Nordica. Fjallað var um efnahagsmál, nýja Gallup-könnun, umhverfismál, samfélagsleg áhrif virkjana og álvera á nærsvæðum, sviptivinda í umræðunni fyrr og nú, hátæknistörf, þekkingariðnað, útflutning þekkingar og umhverfi starfsfólks. Alls sóttu á fjórða hundrað manns ráðstefnuna sem haldin var í samstarfi Samorku, SA og SI. Erindin og umfjöllun um pallborðsumræður má finna hér á vef SA.

Landvernd hefur áhyggjur af miklum áformum um virkjana- og álversframkvæmdir, störf í áliðnaði eru góð störf, trygg og vel launuð, dæmi er um að íslensk orkufyrirtæki hafi haft umhverfisstefnu frá árinu 1920, álver eru hátæknifyrirtæki en pakka ekki niður og flytja úr landi, verðmæti Bláa lónsins er vart minna en ósnerts hrauns, vel launuð störf eru forsenda velferðarkerfis og það eru engin ófaglærð störf í álverum. Þetta er meðal þess sem fram kom í pallborðsumræðum á Orkulindinni Ísland, fjölsóttri ráðstefnu um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi.

Góð og vel launuð störf og mikill stöðugleiki í starfsmannahaldi er meðal þess sem Gylfi Arnbjörnsson, framkvæmdastjóri ASÍ, fjallaði um í erindi sínu á Orkulindinni Ísland – ráðstefnu SA, SI og Samorku um gildi ál- og orkuframleiðslu. Meðalstarfsaldur hjá Alcan er þannig með því lengsta sem gerist, eða yfir 15 ár í árslok 2005. Veltuhraði starsfsmanna þar er einnig með því lægsta sem þekkist, eða 3,5 – 4% í áliðnaði árið 2004. Í samanburði er meðaltalið meðal félagsmanna ASÍ yfir 30%. Þá sagði Gylfi álverin í fararbroddi í öryggis- og aðbúnaðarmálum.

Gunnar Tryggvason, fjármálastjóri Enex, kynnti starfsemi fyrirtækisins á ráðstefnunni Orkulindinni Ísland. Enex starfar að útflutningi þekkingar og verðmætasköpun erlendis í krafti íslenskrar þekkingar á sviði virkjunar vatnsorku og jarðvarma. Fyrirtækið starfar víða um heim að virkjanaframkvæmdum með ráðgjöf og verktöku, auk þess að þróa eigin virkjanaverkefni með eigin fjárfestingu í – fjárfesta erlendis með íslenskri þekkingu.

Virkjun raforku og álframleiðsla voru fyrstu hátæknigreinarnar í íslensku atvinnulífi. Þetta kom fram í erindi Ágústs Valfells, lektors við Háskólann í Reykjavík, á ráðstefnu SA, SI og Samorku - Orkulindinni Ísland. Ágúst fjallaði um þróun íslensks atvinnulífs og um gríðarlegt mikilvægi orku- og álframleiðslu í þróun íslensks samfélags úr einföldu bændasamfélagi yfir í fjölbreytt þekkingarsamfélag. Hann lagði áherslu á að hátækni yrði ekki til í tómarúmi og nefndi m.a. að Landsvirkjun hefur undanfarin ár varið um tveimur milljörðum árlega til kaupa á rannsóknar- og hönnunarþjónustu.

Ekkert spor í íslenskri atvinnusögu hefur verið íslensku þjóðinni jafn farsælt og stóriðjustefnan sem mörkuð var þegar álverið í Straumsvík var reist fyrir tæpum fjórum áratugum. Átökin um Kárahnjúka nú eru þó eins og skátafundur miðað við gauraganginn fyrir 40 árum. Þetta er meðal þess sem fram kom í erindi Halls Hallssonar sagnaritara, sviptivindar fyrr og nú, á Orkulindinni Ísland, ráðstefnu SA, SI og Samorku um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi. Hallur Hallsson vinnur að ritun sögu Ísal.

Atvinnulíf og atvinnurekstur er forsenda byggðar eða a.m.k. mikilvægasta undirstaða hennar. Ef engin fyrirtæki og engin starfsemi er til staðar, þá er engin forsenda fyrir byggð! Þetta sagði Guðmundur Páll Jónsson, bæjarstjóri Akranesskaupstaðar, í erindi sínu á Orkulindinni Ísland – ráðstefnu SA, SI og Samorku um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi. Hann fjallaði m.a. um nábýli Akraness við stóriðju á Grundartanga og jákvæð áhrif þessara fyrirtækja á íbúaþróun, aðra atvinnustarfsemi og menntun á Akranesi.

Landshluti sem var í mikilli vörn er nú í sókn á mörgum sviðum og framkvæmdirnar vegna álvers á Reyðarfirði hafa þannig valdið þáttaskilum á Austurlandi. Þetta var meðal þess sem kom fram í erindi Smára Geirssonar, forseta bæjarstjórnar Fjarðabyggðar, á ráðstefnu SA, SI og Samorku – Orkulindinni Ísland. Smári fjallaði um 900 ný störf, 750 nýjar íbúðir, aukna bjartsýni, framkvæmdahug o.fl.

Ál er bæði létt og endingargott og getur komið í stað endingarverri efna og minnkað þannig umhverfisáhrif vörunnar. Þetta var meðal þess sem kom fram í erindi Bryndísar Skúladóttur, efnaverkfræðings hjá SI, á ráðstefnu SA, SI og Samorku – Orkulindinni Ísland. Bryndís sagði greinina hafa lagt áherslu á hugmyndafræði hreinnar framleiðslutækni og þannig var Ísal fyrsta fyrirtækið á Íslandi sem hlaut ISO-vottun á umhverfisstjórnunarkerfi. Losun gróðurhúsalofttegunda er allt að 5-6 sinnum meiri ef orkan er fengin frá t.d. brennslu kola en ef nýtt er orka frá vatnsafli eða jarðvarma.

76% landsmanna eru hlynnt aukinni virkjun gufuafls en 10% andvíg. 57% eru hlynnt frekri virkjun vatnsafls, en 27% andvíg. 58% eru jákvæð í garð frekari uppbyggingar áliðnaðar sem byggir á gufuaflsorku, 26% neikvæð. 52% eru hlynnt frekari uppbyggingu áliðnaðar sem byggir á vatnsafli, 34% andvíg. Þetta er meðal niðurstaðna Gallup-könnunar sem kynnt var á Orkulindinni Ísland – ráðstefnu um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi.

Því fylgir áhætta að fjárfesta í áli og orku, eins og öðrum fjárfestingum, en meiri áhætta er tekin með því að gera það ekki. Þetta var meðal þess sem kom fram í erindi Þórðar Friðjónssonar, forstjóra Kauphallar Íslands, á ráðstefnu SA, SI og Samorku – Orkulindinni Ísland. Þórður fjallaði um hagstjórnarvandann og varaði við að hættu á harkalegri lendingu, en sagði verkefnið þó viðráðanlegt og niðurstöðuna undir sjálfum okkur komna. Þá sagði hann mikilvægt að markaðsvæða orkufyrirtækin, sem gæfi þeim aukið svigrúm og tryggði að ákvarðanir yrðu teknar á viðskiptalegum forsendum.

Undirritaður hefur verið þjónustusamningur SA, ASÍ og menntamála-ráðuneytisins um rekstur Fræðslumiðstöðvar atvinnulífsins, m.a. á grundvelli yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá 15. nóvember 2005, sem gefin var út í tengslum við niðurstöðu um áframhaldandi gildi kjarasamninga. Þar er m.a. fjallað um sérstakt átak til að efla starfs- og endurmenntun ófaglærðra og einstaklinga sem litla menntun hafa, jafnframt því að bæta stöðu erlends starfsfólks í íslensku samfélagi.

Á Íslandi hefur almenn losun gróðurhúsalofttegunda dregist saman frá árinu 1990 og er lítil í alþjóðlegum samanburði. Engin ástæða er til að ætla annað en að þessi þróun geti haldið áfram en undanfarin ár hefur útstreymi t.d. farið minnkandi hér í fiskimjölsframleiðslu, fiskveiðum og iðnaði. Íslendingar eru í þeirri sérstöku stöðu að ef öll efnahagsstarfsemi legðist af hér á landi eru allar líkur á því að útstreymi gróðurhúsalofttegunda í heiminum ykist því gera má ráð fyrir að stór hluti af ál- og járnblendiframleiðslu landsins yrði framleitt með orku úr jarðefnaeldsneyti.

Það er gífurlegt ósamræmi á milli þeirra lífeyriskjara sem lögfest hafa verið hér fyrir almenning í landinu og fyrir opinbera starfsmenn í A-deild lífeyrissjóða og hins vegar þess sem Alþingi hefur lögfest fyrir þingmenn og ráðherra, segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í samtali við Viðskiptablaðið. Þar sé í mörgum tilfellum í raun um að ræða stærstu og dýrustu starfslokasamninga sem um getur hér á landi. Þá sé B-deildin gríðarlega dýr fyrir skattborgara landsins.

Íslensk stjórnvöld hafa tilkynnt Eftirlitsstofnun EFTA um fyrirhugaðar breytingar á reglugerðum og lögum sem varða hagsmuni fyrirtækja á Ísland en frestur til að gera athugasemdir við breytingarnar rennur út í lok febrúar og mars. Um er að ræða drög að þremur reglugerðum sem lúta að merkingu matvæla, íblöndun bætiefna í matvæli, og drög að reglugerð um innflutt lyf. Þá liggja fyrir drög að frumvarpi um breytingu á tóbakslögum. Samkvæmt þeim  verða reykingar óheimilar á veitinga- og skemmtistöðum frá 1. júní 2007, en Samtök ferðaþjónustunnar hafa lagt þetta til á aðalfundi.

88% Íslendinga telja hægt að sætta sjónarmið umhverfisverndar og virkjunar gufuafls. 70% landsmanna telja hægt að sætta sjónarmið umhverfisverndar og virkjunar vatnsafls. 77% telja raforkufyrirtæki standa sig vel í umhverfismálum en 13% telja þau standa sig illa. 72% telja álfyrirtæki standa sig vel í umhverfismálum en 16% telja þau standa sig illa. Þetta kemur fram í könnun sem IMG Gallup gerði að beiðni Samtaka atvinnulífsins í nóvember síðastliðnum.

Spáð er tvöföldun útstreymis gróðurhúsalofttegunda í heiminum fyrir árið 2050 og að aukningin verði mest hjá ríkjum sem ekki tókust á hendur skuldbindingar samkvæmt Kyoto-bókuninni. Full þátttaka stærri hagkerfa er forsenda árangurs aðgerða til takmörkunar á losun gróðurhúsalofttegunda. Framlag Íslendinga felst ekki síst í nýtingu endurnýjanlegra orkulinda til framleiðslu áls og járnblendis. Lítill hluti framleiðslunnar kemur til notkunar hér á landi en framleiðslan gæti allt eins verið annars staðar og nýtt orkugjafa eins og kol eða annað jarðefnaeldsneyti. Þá hafa Íslendingar mikilvægu hlutverki að gegna með þekkingu sinni á nýtingu endurnýjanlegra orkugjafa eins og jarðhita og vatnsafli.

Um tvö hundruð nemendur Verkmenntaskólans á Akureyri og Iðnskólans í Reykjavík áttu fundi með fulltrúum Samtaka atvinnulífsins í vikunni. Fundirnir mörkuðu upphafið að fundaröð SA með framhaldsskólanemum undir yfirskriftinni Ætlar þú að vinna úti?

Stjórn Samtaka atvinnulífsins hefur ákveðið að ráða Vilhjálm Egilsson í stöðu framkvæmdastjóra samtakanna, í stað Ara Edwald sem senn tekur við stöðu forstjóra 365 miðla. Vilhjálmur hefur gegnt stöðu ráðuneytisstjóra í sjávarútvegsráðuneytinu frá ársbyrjun 2004 en hefur áður m.a. starfað fyrir Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, sem framkvæmdastjóri Verzlunarráðs Íslands, setið á Alþingi og starfað hjá Vinnuveitendasambandi Íslands, eins af forverum Samtaka atvinnulífsins. Hann er hagfræðingur að mennt með doktorsgráðu frá University of Southern California.

Í desembermánuði sl. voru skráðir 50.843 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 2.317 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1,5% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið einnig 1,5% í nóvember sl. en 2,7% í desember 2004. Vinnumálastofnun gerir ráð fyrir að atvinnuleysi aukist nokkuð í janúar og verði á bilinu 1,5-1,8%. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Erindi ræðumanna frá skattadegi Deloitte, SA, Viðskiptaráðs og Viðskiptablaðs Morgunblaðsins, eru nú aðgengileg í heild sinni á vefnum. Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, ræddi um alþjóðavæðinguna og íslenska skattkerfið, Árni Harðarson, yfirmaður Skatta- og lögfræðisviðs Deloitte, greindi það sem enn má bæta í íslensku skattkerfi. Stig Madsen, einn eiganda Deloitte í Danmörku, ræddi um hvernig hyggilegast er að byggja upp kaup á dönskum félögum. Árni Jón Árnason, verkefnisstjóri í Fjármálaráðgjöf Deloitte, fjallaði um skattaleg áhrif Basel II. Þá fjallaði Kristján Gunnar Valdimarsson, forstöðumaður hjá Landsbanka Íslands, um áhrif Evrópuréttar á íslenska skattkerfið. Sjá nánar á vef Deloitte.

Engar hömlur eru lagðar á það hvað einstök ríki geta nýtt af kola-, gas- og olíuauðlindum sínum í loftslagssamningi SÞ eða Kyoto-bókuninni, og því er ekki skynsamlegt að takmarka nýtingu Íslands á endurnýjanlegum orkulindum sínum til raforkuframleiðslu. Til að framleiða samsvarandi orku með kolum og Kárahnjúkavirkjun mun skila, þarf að brenna 1,5 milljón tonnum af kolum á ári og útstreymi gróðurhúsalofttegunda af þeim sökum er meiri en heildarlosun Íslendinga á gróðurhúsalofttegundum á einu ári.

Samtök iðnaðarins, í samvinnu við Samtök íslenskra líftæknifyrirtækja, Samtök sprotafyrirtækja og Samtök upplýsingatæknifyrirtækja, efna til fundar stjórnmálamanna, háskólanema og starfsfólks hátæknifyrirtækja um stöðu og stefnu í málefnum hátækniiðnaðar á Íslandi mánudaginn 16. janúar, kl. 15:30 á Grand Hótel. Sjá nánar á vef SI.

Í ræðu sinni á Skattadegi Deloitte, SA, Viðskiptaráðs og Viðskiptablaðs Morgunblaðsins, sagði Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, að breytinga væri þörf í íslensku skattkerfi. Íslensk stjórnvöld hefðu sýnt framsýni með því að stuðla að bættu skattaumhverfi á Íslandi en gera þyrfti betur. Svo virtist sem samkvæmni skorti milli stefnumörkunar stjórnvalda og eftirfylgni þeirra stofnana sem færu með framkvæmd skattamála. Hömlur væru á fjárfestingu og arðgreiðslum milli landa og Ísland hefði setið eftir við gerð tvísköttunarsamninga. Sjá nánar ræðu Ingimundar (PDF).

Ráðstefna um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi fer fram á Hótel Nordica föstudaginn 27. janúar 2006. Ráðstefnan ber yfirskriftina Orkulindin Ísland, og er skráning hafin. Í pallborðsumræðum þar sem rætt verður um stöðu og horfur taka þátt, Björgólfur Thorsteinsson, formaður Landverndar, Friðrik Sophusson, forstjóri Landsvirkjunar, Guðmundur Þóroddsson, forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur, Júlíus Jónsson, forstjóri Hitaveitu Suðurnesja, Rannveig Rist, forstjóri Alcan á Íslandi, Ragnar Guðmundsson, framkvæmdastjóri hjá Norðuráli og Tómas Már Sigurðsson, forstjóri Alcoa Fjarðaáls. Sjá nánar.

Næsti umsóknarfrestur um styrki til mannaskiptaverkefna úr Leonardó starfsmenntaáætlun ESB er 10. febrúar nk. Kynningarfundur og námskeið í gerð Leonardó mannaskiptaumsókna verður fimmtudaginn 12. janúar nk. kl. 13-15, í Tæknigarði (HÍ), Dunhaga 5. Þátttakendur á landsbyggðinni geta tekið þátt í fundinum í gegnum fjarfundarbúnað hjá símenntunarmiðstöðvum og háskólum á sínu landsvæði. Sjá nánar um starfsmenntaáætlunina á vef Landsskrifstofu Leonardó á Íslandi.

Ég hef haft ómælda ánægju af þessu starfi og vil að lokum þakka öllum aðildarfyrirtækjum samtakanna fyrir að hafa fengið tækifæri til að vinna að málefnum íslensks atvinnulífs á þessum skemmtilegu uppgangs og umbrotatímum, segir Ari Edwald, fráfarandi framkvæmdastjóri SA, m.a. í kveðjuleiðara í fréttabréfinu Af vettvangi. Ari hefur störf sem forstjóri 365 fjölmiðla þann 1. febrúar nk., en hann hefur gegnt starfi framkvæmdastjóra SA frá stofnun samtakanna haustið 1999.

Á sama tíma og fréttir berast af því að sveitarfélög á suðvesturhorni landsins hafi ákveðið að lækka álagningahlutfall fasteignaskatts á íbúðarhúsnæði, sökum óvenju mikilla hækkana á fasteignaverði, hafa þau ákveðið að láta ekki það sama ganga yfir atvinnuhúsnæði, og hækka þar með verulega skatta á atvinnulífið. Atvinnuhúsnæði er nú þegar skattlagt margfalt hærra en íbúðarhúsnæði og hafa Samtök atvinnulífsins áætlað að álagður fasteignaskattur á atvinnuhúsnæði hækki að óbreyttu um 1,1 milljarð króna á þessu ári, eða um tæpar 800 milljónir að raunvirði. Á sama tíma er verið að fella niður eignarskatt ríkissjóðs á fyrirtæki, m.a. vegna galla þessa skattforms, og er því stefna sveitarstjórna á suðvesturhorni landsins um stórhækkun fasteignaskatta á atvinnulífið í hróplegu ósamræmi við aðgerðir ríkisstjórnarinnar til umbóta í skattamálum.

Rýmri uppsagnarréttur fyrirtækja er á dagskrá stjórnvalda í sumum fjölmennustu ríkjum Evrópu, en ósveigjanlegum vinnumarkaðsreglum er m.a. kennt um mikið atvinnuleysi og lítinn hagvöxt. Á sama tíma kemur iðulega fram krafa um það hérlendis að íslensk stjórnvöld dragi úr þeim sveigjanleika sem Íslendingar hafa í aðalatriðum borið gæfu til að viðhalda. Ákvörðun um að skylda vinnuveitanda til að réttlæta uppsögn hverju sinni væri því ákvörðun um grundvallarbreytingu á íslenskum vinnumarkaði, segir Hrafnhildur Stefánsdóttir, yfirlögfræðingur SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hún segir að slík breyting gæti stuðlað að minni umsvifum í efnahagslífinu og lægra atvinnustigi í landinu.

Ísland er meðal þeirra ríkja í heiminum þar sem útstreymi gróðurhúsa-lofttegunda er hvað minnst. Á tímabilinu frá 1990 til 2003 minnkaði útstreymi á hvern íbúa hér á landi um 18% en um 6% ef heimildir samkvæmt svokölluðu íslensku ákvæði við Kyoto-bókunina eru taldar með. Allir mælikvarðar benda til þess að Ísland sé í fremstu röð vestrænna ríkja við takmörkun útstreymis gróðurhúsalofttegunda. Landið stendur þar af leiðandi vel að vígi við að uppfylla ákvæði Kyoto-bókunarinnar á tímabilinu 2008 til 2012. Stefnumótun um framhaldið er á döfinni og mikilvægt að íslensk stjórnvöld aðgæti þá að góður árangur hingað til torveldar umfangsmiklar skuldbindingar síðar.

Fimmtudagsmorguninn 12. janúar nk. verður skattadagur Deloitte haldinn á Hótel Nordica, í samstarfi við Samtök atvinnulífsins, Viðskiptaráð Íslands og Viðskiptablað Morgunblaðsins. Fjallað verður um samskipti skattayfirvalda og atvinnulífsins, breytingar á skattalögum árið 2005, áhrif Evrópuréttar á íslenskar skattareglur o.fl. Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, mun fjalla um alþjóðavæðinguna og íslenska skattkerfið. Sjá dagskrá fundarins á vef Deloitte.

Föstudaginn 27. janúar nk. munu Samorka, Samtök atvinnulífsins og Samtök iðnaðarins standa fyrir ráðstefnu á Hótel Nordica um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi. Fjallað verður um hagvöxt, umhverfismál, atvinnumál, þekkingariðnað, umhverfi starfsfólks, viðhorf almennings o.fl. Formaður Landverndar og fulltrúar Alcan, Alcoa, Hitaveitu Suðurnesja, Landsvirkjunar, Norðuráls og Orkuveitu Reykjavíkur munu ræða stöðu og horfur.

Dagana 16.-17. mars nk. verður svokallaður European Business Summit haldinn í Brussel. Fjallað verður um samkeppnishæfni Evrópu, þekkingarsamfélagið, efnahagsumbætur, hagvaxtarhorfur o.fl. Erindi flytja m.a. forsetar framkvæmdastjórnar ESB og UNICE, Evrópusamtaka atvinnulífsins; ráðherrar frá flestum aðildarríkja ESB, forstjórar Shell, Philips, Intel Europe o.fl. fyrirtækja, framkvæmdastjóri WTO og margir fleiri. Sjá nánar á vef fundarins.

Fimmtudaginn 5. janúar nk. standa SVÞ-Samtök verslunar og þjónustu og Félag viðskipta- og hagfræðinga fyrir morgunverðarfundi undir heitinu Lækkun matarverðs og landbúnaðarstefna. Frummælendur verða Valgerður Sverrisdóttir viðskiptaráðherra, Jón Þór Sturluson forstöðumaður Rannsóknaseturs verslunarinnar og Aðalsteinn Leifsson aðjúnkt í  Háskólanum í Reykjavík. Sjá nánar á vef FVH.