Fréttir

Ef það tekst að ná 5% meðalhagvexti á Íslandi á árunum 2011-2015 mun atvinnuleysi hverfa og landsmenn endurheimta lífskjör sín. Með slíkum vexti verður hægt að greiða niður skuldir ríkisins og sækja fram í velferðarmálum. Með 2% meðalvexti á sama tíma mun atvinnuleysi hins vegar verða svipað og nú, ríkisfjármálin í vanda og velferðarkerfinu hraka.

Enginn einstakur liður í hagstjórninni skiptir jafn miklu máli við núverandi aðstæður og árangurinn í ríkisfjármálum. Þar skilur algerlega á milli feigs og ófeigs. Þetta sagði Björn Rúnar Guðmundsson, skrifstofustjóri í efnahags- og viðskiptaráðuneytinu, á morgunverðarfundi SA um horfurnar í fjármálum ríkisins til ársins 2013. Björn sagði ennfremur að af þeim meginverkefnum sem framundan eru í hagstjórninni séu ríkisfjármálin mest krefjandi. Á síðasta ári hafi ríkisfjármálum verið beitt til að milda áhrif efnahagsáfallsins en þann slaka þurfi nú að vinna hratt til baka.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í samtali við Vísi ákvörðun peningastefnunefndar Seðlabankans að lækka stýrivexti um 0,5 prósentur vera hænufet í rétta átt en breyti ekki miklu varðandi fjármagnskostnað og möguleika lítilla og meðalstórra fyrirtækja til uppbyggingar. Með ákvörðun peningastefnunefndar bankans lækkuðu stýrivextir úr 10% í 9,5%. Vilhjálmur segist hafa viljað sjá meiri lækkun. Ekki séu nein rök fyrir því að halda vöxtum svona háum.

Seðlabanki Íslands hefur nú gott tækifæri til þess að lækka vexti í framhaldi af nýjustu verðbólgumælingu Hagstofu Íslands fyrr í dag. Reynsla undanfarinna ára hefur sýnt að geta Seðlabankans til að ráða niðurlögum verðbólgu með vaxtahækkunum er afar lítil. Á þenslutímanum frá árinu 2004 - 2008 höfðu vaxtahækkanir fyrst og fremst þau áhrif að hækka gengi krónunnar, laða kvikt erlent skammtímafjármagn inn í landið og skapa enn frekari verðbólgutilefni.

Samtök atvinnulífisins hafa sent Samkeppniseftirlitinu umsögn um umræðuskjal stofnunarinnar sem fjallar um banka og fjárhagslega endurskipulagningu fyrirtækja, skuldavanda íslenskra fyrirtækja og samkeppnisleg álitaefni tengd honum. SA telja jákvætt að Samkeppniseftirlitið hafi sett fram góða greiningu á flóknu úrlausnarefni en benda á að svör skorti við því hvernig leysa eigi úr raunverulegum málum. Þá telja SA óviðeigandi að stofnunin óski eftir auknum valdheimildum í umræddu umræðuskjali til að skipta upp fyrirtækjum en fyrir því eru engar efnislegar forsendur.

Framkvæmdastjórn Samtaka atvinnulífsins hvetur stjórn og stjórnarandstöðu til þess að standa saman um skilmála í viðræðum við stjórnvöld í Bretlandi og Hollandi um skuldbindingar Tryggingasjóðs innistæðueigenda vegna Icesave-reikninga Landsbanka Íslands hf. Stjórnmálaflokkarnir þurfa að ná samkomulagi um nýja samningsskilmála og ná betri samningum en nú liggja fyrir. Brýn þörf er á víðtækri samstöðu um lausn þessa mikilvæga máls.

„Fyrningarleiðin vinnur gegn sjávarútvegi, sjávarbyggðum og þjóðarhag og verður aldrei þoluð." Þetta sagði Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, á fjölmennum baráttufundi íbúa í Vestamannaeyjum í gærkvöldi. Vilhjálmur sagði löggjöf um stjórn fiskveiða byggja á málamiðlunum en mestu skipti að sjávarútvegur sé samkeppnishæf atvinnugrein sem skapi starfsfólki góðar tekjur. Þannig leggi sjávarútvegurinn mest til samfélagsins en árlegar útflutningstekjur greinarinnar nema 200 milljörðum á ári. Vilhjálmur sagði lagalegan stöðugleika nauðsynlegan í greininni og gera verði þá grundvallarkröfu til stjórnvalda að sjávarútvegurinn fái starfsfrið.

Samtök atvinnulífsins í samráði við Félag forstöðumanna ríkisstofnana og Stofnun stjórnsýslufræða og stjórnmála við Háskóla Íslands efna til morgunverðarfundar á Grand Hótel Reykjavík miðvikudaginn 27. janúar um stöðu og horfur í ríkisfjármálum 2010-2013 og nauðsynleg viðbrögð. Fjallað verður um mögulegar umbætur í fjárlagagerðinni og hvort nauðsynlegt sé að grípa til róttækra aðgerða.

Vilmundur Jósefsson, formaður Samtaka atvinnulífsins, segir horfur ekki bjartar hvað varðar fjárfestingar atvinnuveganna. Þær hafi að jafnaði verið um 13% af vergri landsframleiðslu á undanförnum árum en fóru niður í um 9% á síðasta ári. „Við erum dauðhræddir við að þær fari ennþá neðar." Þetta kemur fram í Viðskiptablaðinu í dag.

Mikill samdráttur í fjárfestingum atvinnuveganna á síðasta ári og takmörkuð áform um fjárfestingar á árinu 2010 valda því að ástæða er til þess að hafa áhyggjur af þróuninni í atvinnumálum. Óvissa um framtíðina, háir vextir, gjaldeyrishöft, skattahækkanir og minnkandi kaupgeta stuðla almennt að slæmu andrúmslofti fyrir fjárfestingar. Ef dráttur verður á áformum um fjárfestingar í virkjunum og orkufrekum iðnaði á þessu ári eru líkur á því að fjárfestingar atvinnuveganna verði minni í hlutfalli við landsframleiðslu en þær hafa verið frá lokum síðari heimsstyrjaldarinnar.

Formaður Samtaka atvinnulífsins, Vilmundur Jósefsson, hefur ákveðið að gefa áfram kost á sér sem formaður SA. Kosning formanns fer fram með rafrænum hætti meðal aðildarfyrirtækja SA í aðdraganda aðalfundar samtakanna sem fer fram 21. apríl 2010 á Hótel Nordica - á síðasta degi vetrar.

Nú þegar árið er hafið eru útistandandi alltof margar hindranir í veginum fyrir því að fjárfestingar í íslensku atvinnulífi verði nægilegar til þess að komast út úr kreppunni á þessu ári, ná einhverjum hagvexti á nýjan leik og leggja grunn að arðsömum framtíðarstörfum. Nauðsynlegt er að framgangur fjárfestinga í atvinnulífinu fái þann forgang sem þarf til þess að efnahagsáætlanir gangi eftir á þessu ári og hægt verði að kveikja einhver bjartsýnisljós í íslensku efnahagslífi. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara nýs fréttabréfs samtakanna.

Samtök atvinnulífsins hvetja eigendur og stjórnendur fyrirtækja til að nýta vel þau tækifæri sem gefast á komandi vikum, mánuðum og misserum til að fjölga konum í forystusveit atvinnulífsins. Framundan er fjöldi aðalfunda þar sem tækifæri gefast til að auka hlut kvenna í atvinnulífinu en SA telja það bæði nauðsynlegt  og skynsamlegt.

Aðstæður í efnahagslífinu eru nú slæmar að mati 92% stjórnenda í stærstu fyrirtækjum landsins, 8% telja aðstæður hvorki góðar né slæmar - enginn telur þær góðar. Er þetta meðal niðurstaðna ársfjórðungslegrar könnunar Capacent Gallup á stöðu og horfum meðal 400 stærstu fyrirtækja landsins, en könnunin var gerð í desember 2009. Enn mun syrta í álinn að mati 43% stjórnenda sem telja að aðstæður í efnahagslífinu eigi eftir að verða enn verri eftir sex mánuði, 39% telja að aðstæður verði óbreyttar en aðeins 18% telja að það horfi til betri vegar. Fækkun starfsfólks er fyrirhuguð hjá 37% fyrirtækja á næstu 6 mánuðum, 49% hyggjast halda óbreyttum starfsmannafjölda en 14% ætla að bæta við sig starfsfólki.

Eitt brýnasta verkefnið í efnahagsmálum þjóðarinnar er að stuðla að því að störfum taki að fjölga á nýjan leik. Ljóst er að það gerist ekki nema með arðbærum fjárfestingum, einkum í útflutningsstarfsemi, og það er jafnframt forsenda þess að lífskjör geti batnað á nýjan leik. Efnahagslegur stöðugleiki, með lágri verðbólgu og vöxtum, er einnig mikilvæg forsenda fyrir jákvæðri þróun á vinnumarkaði því að við slíkar aðstæður verða fjárfestingar, framkvæmdavilji og fjölgun starfa meiri en ella. Þetta kemur fram nýrri greiningu SA á íslenskum vinnumarkaði.

Nauðsynlegt var að hækka skatta vegna mikils hallareksturs ríkissjóðs í kjölfar hruns bankanna en ríkisstjórnin hefur nú þegar hækkað skatta umfram það sem samið var um í stöðugleikasáttmálanum sumarið 2009. Samstaða var um að skattar yrðu hækkaðir um 54 milljarða á árunum 2009-2011 en skattahækkanir á árunum 2009-2010 nema nú þegar rúmlega 72 milljörðum króna. Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, segir ríkisstjórnina ekki hafa svigrúm til frekari skattahækkana, ná þurfi tökum á rekstri ríkissjóðs með lækkun útgjalda. Erfiðar ákvarðanir séu framundan sem taka verði sem fyrst.

Formaður Samtaka atvinnulífsins,  Vilmundur Jósefsson, Tómas Már Sigurðsson, formaður Viðskiptaráðs Íslands og Helgi Magnússon, formaður Samtaka iðnaðarins, leggja það til í grein í Morgunblaðinu og Fréttablaðinu í dag að Alþingi skipi nýja samninganefnd án tafar til að leita lausna og ná sátt í Icesave-deilunni. Nefndin yrði skipuð fulltrúum allra þingflokka undir forystu utanríkisráðherra. Í greininni segja þeir mikilvægt að fá til liðs við nefndina erlendan fyrrverandi stjórnmálaleiðtoga til að gegna hlutverki sáttasemjara.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, setur spurningarmerki við að hagvöxtur náist á þessu ári, í ljósi ákvörðunar forseta Íslands um að skrifa ekki undir Icesave-lögin. „Eftir því sem óvissan varir lengur þá minnka líkurnar á því að við komumst upp úr kreppunni á þessu ári."

Ákvörðun forseta Íslands um að staðfesta ekki Icesave-lögin veldur mikilli óvissu og töfum í íslensku atvinnulífi auk þess að valda að öllum líkindum miklu tjóni. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA. Hann segir mikilvægt að ná aftur eðlilegum aðgangi að erlendum fjármagnsmörkuðum bæði fyrir hið opinbera og almenn fyrirtæki.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, segir mikilvægt að klára Icesave-málið og að forseti Íslands þurfi að taka ákvörðun um Icesave-lögin sem fyrst. Í samtali við Vísi segir Vilhjálmur að biðin megi ekki verða löng. „Einn dagur til eða frá, ég held að það sé ekki afdrifaríkt. Það er niðurstaðan sem skiptir mestu máli," segir Vilhjálmur. „Okkar afstaða hefur verið sú að það þurfi að klára þetta mál sem fyrst og snúa sér að öðru."