Fréttir

Samtök atvinnulífsins og Sjómannasamband Íslands hafa undirritað kjarasamninga um kaup og kjör háseta og þjónustufólks á m.s. Herjólfi sem gilda til ársloka 2010. Fá hóparnir sömu launabreytingar og samið hefur verið um við aðra hópa á kaupskipum í samningum sem gilda til ársloka 2007. Á árunum 2008 – 2010 eru hópunum tryggðar hliðstæðar launabreytingar og samið verður um í kjarasamningum við sambærilega starfshópa. 

Launanefnd sveitarfélaga hefur heimilað sveitarfélögum að hækka lægstu laun starfsmanna þeirra auk þess að hækka laun leikskólakennara að meðaltali um 12%. Í samtali við Morgunblaðið segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, að nú séu í gildi fjögurra ára samningar á almennum vinnumarkaði og tímabilið rétt hálfnað. Ekkert tilefni sé til að endurskoða launaliði bundinna samninga vegna atburða sem tengjast þeim ekki.

Fjöldi fróðlegra erinda var fluttur og fjörlegar umræður voru í pallborði á Orkulindinni Ísland, fjölsóttri ráðstefnu um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi sem haldin var á Hótel Nordica. Fjallað var um efnahagsmál, nýja Gallup-könnun, umhverfismál, samfélagsleg áhrif virkjana og álvera á nærsvæðum, sviptivinda í umræðunni fyrr og nú, hátæknistörf, þekkingariðnað, útflutning þekkingar og umhverfi starfsfólks. Alls sóttu á fjórða hundrað manns ráðstefnuna sem haldin var í samstarfi Samorku, SA og SI. Erindin og umfjöllun um pallborðsumræður má finna hér á vef SA.

Landvernd hefur áhyggjur af miklum áformum um virkjana- og álversframkvæmdir, störf í áliðnaði eru góð störf, trygg og vel launuð, dæmi er um að íslensk orkufyrirtæki hafi haft umhverfisstefnu frá árinu 1920, álver eru hátæknifyrirtæki en pakka ekki niður og flytja úr landi, verðmæti Bláa lónsins er vart minna en ósnerts hrauns, vel launuð störf eru forsenda velferðarkerfis og það eru engin ófaglærð störf í álverum. Þetta er meðal þess sem fram kom í pallborðsumræðum á Orkulindinni Ísland, fjölsóttri ráðstefnu um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi.

Góð og vel launuð störf og mikill stöðugleiki í starfsmannahaldi er meðal þess sem Gylfi Arnbjörnsson, framkvæmdastjóri ASÍ, fjallaði um í erindi sínu á Orkulindinni Ísland – ráðstefnu SA, SI og Samorku um gildi ál- og orkuframleiðslu. Meðalstarfsaldur hjá Alcan er þannig með því lengsta sem gerist, eða yfir 15 ár í árslok 2005. Veltuhraði starsfsmanna þar er einnig með því lægsta sem þekkist, eða 3,5 – 4% í áliðnaði árið 2004. Í samanburði er meðaltalið meðal félagsmanna ASÍ yfir 30%. Þá sagði Gylfi álverin í fararbroddi í öryggis- og aðbúnaðarmálum.

Gunnar Tryggvason, fjármálastjóri Enex, kynnti starfsemi fyrirtækisins á ráðstefnunni Orkulindinni Ísland. Enex starfar að útflutningi þekkingar og verðmætasköpun erlendis í krafti íslenskrar þekkingar á sviði virkjunar vatnsorku og jarðvarma. Fyrirtækið starfar víða um heim að virkjanaframkvæmdum með ráðgjöf og verktöku, auk þess að þróa eigin virkjanaverkefni með eigin fjárfestingu í – fjárfesta erlendis með íslenskri þekkingu.

Virkjun raforku og álframleiðsla voru fyrstu hátæknigreinarnar í íslensku atvinnulífi. Þetta kom fram í erindi Ágústs Valfells, lektors við Háskólann í Reykjavík, á ráðstefnu SA, SI og Samorku - Orkulindinni Ísland. Ágúst fjallaði um þróun íslensks atvinnulífs og um gríðarlegt mikilvægi orku- og álframleiðslu í þróun íslensks samfélags úr einföldu bændasamfélagi yfir í fjölbreytt þekkingarsamfélag. Hann lagði áherslu á að hátækni yrði ekki til í tómarúmi og nefndi m.a. að Landsvirkjun hefur undanfarin ár varið um tveimur milljörðum árlega til kaupa á rannsóknar- og hönnunarþjónustu.

Ekkert spor í íslenskri atvinnusögu hefur verið íslensku þjóðinni jafn farsælt og stóriðjustefnan sem mörkuð var þegar álverið í Straumsvík var reist fyrir tæpum fjórum áratugum. Átökin um Kárahnjúka nú eru þó eins og skátafundur miðað við gauraganginn fyrir 40 árum. Þetta er meðal þess sem fram kom í erindi Halls Hallssonar sagnaritara, sviptivindar fyrr og nú, á Orkulindinni Ísland, ráðstefnu SA, SI og Samorku um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi. Hallur Hallsson vinnur að ritun sögu Ísal.

Atvinnulíf og atvinnurekstur er forsenda byggðar eða a.m.k. mikilvægasta undirstaða hennar. Ef engin fyrirtæki og engin starfsemi er til staðar, þá er engin forsenda fyrir byggð! Þetta sagði Guðmundur Páll Jónsson, bæjarstjóri Akranesskaupstaðar, í erindi sínu á Orkulindinni Ísland – ráðstefnu SA, SI og Samorku um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi. Hann fjallaði m.a. um nábýli Akraness við stóriðju á Grundartanga og jákvæð áhrif þessara fyrirtækja á íbúaþróun, aðra atvinnustarfsemi og menntun á Akranesi.

Landshluti sem var í mikilli vörn er nú í sókn á mörgum sviðum og framkvæmdirnar vegna álvers á Reyðarfirði hafa þannig valdið þáttaskilum á Austurlandi. Þetta var meðal þess sem kom fram í erindi Smára Geirssonar, forseta bæjarstjórnar Fjarðabyggðar, á ráðstefnu SA, SI og Samorku – Orkulindinni Ísland. Smári fjallaði um 900 ný störf, 750 nýjar íbúðir, aukna bjartsýni, framkvæmdahug o.fl.

Ál er bæði létt og endingargott og getur komið í stað endingarverri efna og minnkað þannig umhverfisáhrif vörunnar. Þetta var meðal þess sem kom fram í erindi Bryndísar Skúladóttur, efnaverkfræðings hjá SI, á ráðstefnu SA, SI og Samorku – Orkulindinni Ísland. Bryndís sagði greinina hafa lagt áherslu á hugmyndafræði hreinnar framleiðslutækni og þannig var Ísal fyrsta fyrirtækið á Íslandi sem hlaut ISO-vottun á umhverfisstjórnunarkerfi. Losun gróðurhúsalofttegunda er allt að 5-6 sinnum meiri ef orkan er fengin frá t.d. brennslu kola en ef nýtt er orka frá vatnsafli eða jarðvarma.

76% landsmanna eru hlynnt aukinni virkjun gufuafls en 10% andvíg. 57% eru hlynnt frekri virkjun vatnsafls, en 27% andvíg. 58% eru jákvæð í garð frekari uppbyggingar áliðnaðar sem byggir á gufuaflsorku, 26% neikvæð. 52% eru hlynnt frekari uppbyggingu áliðnaðar sem byggir á vatnsafli, 34% andvíg. Þetta er meðal niðurstaðna Gallup-könnunar sem kynnt var á Orkulindinni Ísland – ráðstefnu um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi.

Því fylgir áhætta að fjárfesta í áli og orku, eins og öðrum fjárfestingum, en meiri áhætta er tekin með því að gera það ekki. Þetta var meðal þess sem kom fram í erindi Þórðar Friðjónssonar, forstjóra Kauphallar Íslands, á ráðstefnu SA, SI og Samorku – Orkulindinni Ísland. Þórður fjallaði um hagstjórnarvandann og varaði við að hættu á harkalegri lendingu, en sagði verkefnið þó viðráðanlegt og niðurstöðuna undir sjálfum okkur komna. Þá sagði hann mikilvægt að markaðsvæða orkufyrirtækin, sem gæfi þeim aukið svigrúm og tryggði að ákvarðanir yrðu teknar á viðskiptalegum forsendum.

Undirritaður hefur verið þjónustusamningur SA, ASÍ og menntamála-ráðuneytisins um rekstur Fræðslumiðstöðvar atvinnulífsins, m.a. á grundvelli yfirlýsingar ríkisstjórnarinnar frá 15. nóvember 2005, sem gefin var út í tengslum við niðurstöðu um áframhaldandi gildi kjarasamninga. Þar er m.a. fjallað um sérstakt átak til að efla starfs- og endurmenntun ófaglærðra og einstaklinga sem litla menntun hafa, jafnframt því að bæta stöðu erlends starfsfólks í íslensku samfélagi.

Á Íslandi hefur almenn losun gróðurhúsalofttegunda dregist saman frá árinu 1990 og er lítil í alþjóðlegum samanburði. Engin ástæða er til að ætla annað en að þessi þróun geti haldið áfram en undanfarin ár hefur útstreymi t.d. farið minnkandi hér í fiskimjölsframleiðslu, fiskveiðum og iðnaði. Íslendingar eru í þeirri sérstöku stöðu að ef öll efnahagsstarfsemi legðist af hér á landi eru allar líkur á því að útstreymi gróðurhúsalofttegunda í heiminum ykist því gera má ráð fyrir að stór hluti af ál- og járnblendiframleiðslu landsins yrði framleitt með orku úr jarðefnaeldsneyti.

Það er gífurlegt ósamræmi á milli þeirra lífeyriskjara sem lögfest hafa verið hér fyrir almenning í landinu og fyrir opinbera starfsmenn í A-deild lífeyrissjóða og hins vegar þess sem Alþingi hefur lögfest fyrir þingmenn og ráðherra, segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í samtali við Viðskiptablaðið. Þar sé í mörgum tilfellum í raun um að ræða stærstu og dýrustu starfslokasamninga sem um getur hér á landi. Þá sé B-deildin gríðarlega dýr fyrir skattborgara landsins.

Íslensk stjórnvöld hafa tilkynnt Eftirlitsstofnun EFTA um fyrirhugaðar breytingar á reglugerðum og lögum sem varða hagsmuni fyrirtækja á Ísland en frestur til að gera athugasemdir við breytingarnar rennur út í lok febrúar og mars. Um er að ræða drög að þremur reglugerðum sem lúta að merkingu matvæla, íblöndun bætiefna í matvæli, og drög að reglugerð um innflutt lyf. Þá liggja fyrir drög að frumvarpi um breytingu á tóbakslögum. Samkvæmt þeim  verða reykingar óheimilar á veitinga- og skemmtistöðum frá 1. júní 2007, en Samtök ferðaþjónustunnar hafa lagt þetta til á aðalfundi.

88% Íslendinga telja hægt að sætta sjónarmið umhverfisverndar og virkjunar gufuafls. 70% landsmanna telja hægt að sætta sjónarmið umhverfisverndar og virkjunar vatnsafls. 77% telja raforkufyrirtæki standa sig vel í umhverfismálum en 13% telja þau standa sig illa. 72% telja álfyrirtæki standa sig vel í umhverfismálum en 16% telja þau standa sig illa. Þetta kemur fram í könnun sem IMG Gallup gerði að beiðni Samtaka atvinnulífsins í nóvember síðastliðnum.

Spáð er tvöföldun útstreymis gróðurhúsalofttegunda í heiminum fyrir árið 2050 og að aukningin verði mest hjá ríkjum sem ekki tókust á hendur skuldbindingar samkvæmt Kyoto-bókuninni. Full þátttaka stærri hagkerfa er forsenda árangurs aðgerða til takmörkunar á losun gróðurhúsalofttegunda. Framlag Íslendinga felst ekki síst í nýtingu endurnýjanlegra orkulinda til framleiðslu áls og járnblendis. Lítill hluti framleiðslunnar kemur til notkunar hér á landi en framleiðslan gæti allt eins verið annars staðar og nýtt orkugjafa eins og kol eða annað jarðefnaeldsneyti. Þá hafa Íslendingar mikilvægu hlutverki að gegna með þekkingu sinni á nýtingu endurnýjanlegra orkugjafa eins og jarðhita og vatnsafli.

Um tvö hundruð nemendur Verkmenntaskólans á Akureyri og Iðnskólans í Reykjavík áttu fundi með fulltrúum Samtaka atvinnulífsins í vikunni. Fundirnir mörkuðu upphafið að fundaröð SA með framhaldsskólanemum undir yfirskriftinni Ætlar þú að vinna úti?

Stjórn Samtaka atvinnulífsins hefur ákveðið að ráða Vilhjálm Egilsson í stöðu framkvæmdastjóra samtakanna, í stað Ara Edwald sem senn tekur við stöðu forstjóra 365 miðla. Vilhjálmur hefur gegnt stöðu ráðuneytisstjóra í sjávarútvegsráðuneytinu frá ársbyrjun 2004 en hefur áður m.a. starfað fyrir Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, sem framkvæmdastjóri Verzlunarráðs Íslands, setið á Alþingi og starfað hjá Vinnuveitendasambandi Íslands, eins af forverum Samtaka atvinnulífsins. Hann er hagfræðingur að mennt með doktorsgráðu frá University of Southern California.

Í desembermánuði sl. voru skráðir 50.843 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 2.317 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1,5% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið einnig 1,5% í nóvember sl. en 2,7% í desember 2004. Vinnumálastofnun gerir ráð fyrir að atvinnuleysi aukist nokkuð í janúar og verði á bilinu 1,5-1,8%. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Erindi ræðumanna frá skattadegi Deloitte, SA, Viðskiptaráðs og Viðskiptablaðs Morgunblaðsins, eru nú aðgengileg í heild sinni á vefnum. Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, ræddi um alþjóðavæðinguna og íslenska skattkerfið, Árni Harðarson, yfirmaður Skatta- og lögfræðisviðs Deloitte, greindi það sem enn má bæta í íslensku skattkerfi. Stig Madsen, einn eiganda Deloitte í Danmörku, ræddi um hvernig hyggilegast er að byggja upp kaup á dönskum félögum. Árni Jón Árnason, verkefnisstjóri í Fjármálaráðgjöf Deloitte, fjallaði um skattaleg áhrif Basel II. Þá fjallaði Kristján Gunnar Valdimarsson, forstöðumaður hjá Landsbanka Íslands, um áhrif Evrópuréttar á íslenska skattkerfið. Sjá nánar á vef Deloitte.

Engar hömlur eru lagðar á það hvað einstök ríki geta nýtt af kola-, gas- og olíuauðlindum sínum í loftslagssamningi SÞ eða Kyoto-bókuninni, og því er ekki skynsamlegt að takmarka nýtingu Íslands á endurnýjanlegum orkulindum sínum til raforkuframleiðslu. Til að framleiða samsvarandi orku með kolum og Kárahnjúkavirkjun mun skila, þarf að brenna 1,5 milljón tonnum af kolum á ári og útstreymi gróðurhúsalofttegunda af þeim sökum er meiri en heildarlosun Íslendinga á gróðurhúsalofttegundum á einu ári.

Samtök iðnaðarins, í samvinnu við Samtök íslenskra líftæknifyrirtækja, Samtök sprotafyrirtækja og Samtök upplýsingatæknifyrirtækja, efna til fundar stjórnmálamanna, háskólanema og starfsfólks hátæknifyrirtækja um stöðu og stefnu í málefnum hátækniiðnaðar á Íslandi mánudaginn 16. janúar, kl. 15:30 á Grand Hótel. Sjá nánar á vef SI.

Í ræðu sinni á Skattadegi Deloitte, SA, Viðskiptaráðs og Viðskiptablaðs Morgunblaðsins, sagði Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, að breytinga væri þörf í íslensku skattkerfi. Íslensk stjórnvöld hefðu sýnt framsýni með því að stuðla að bættu skattaumhverfi á Íslandi en gera þyrfti betur. Svo virtist sem samkvæmni skorti milli stefnumörkunar stjórnvalda og eftirfylgni þeirra stofnana sem færu með framkvæmd skattamála. Hömlur væru á fjárfestingu og arðgreiðslum milli landa og Ísland hefði setið eftir við gerð tvísköttunarsamninga. Sjá nánar ræðu Ingimundar (PDF).

Ráðstefna um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi fer fram á Hótel Nordica föstudaginn 27. janúar 2006. Ráðstefnan ber yfirskriftina Orkulindin Ísland, og er skráning hafin. Í pallborðsumræðum þar sem rætt verður um stöðu og horfur taka þátt, Björgólfur Thorsteinsson, formaður Landverndar, Friðrik Sophusson, forstjóri Landsvirkjunar, Guðmundur Þóroddsson, forstjóri Orkuveitu Reykjavíkur, Júlíus Jónsson, forstjóri Hitaveitu Suðurnesja, Rannveig Rist, forstjóri Alcan á Íslandi, Ragnar Guðmundsson, framkvæmdastjóri hjá Norðuráli og Tómas Már Sigurðsson, forstjóri Alcoa Fjarðaáls. Sjá nánar.

Næsti umsóknarfrestur um styrki til mannaskiptaverkefna úr Leonardó starfsmenntaáætlun ESB er 10. febrúar nk. Kynningarfundur og námskeið í gerð Leonardó mannaskiptaumsókna verður fimmtudaginn 12. janúar nk. kl. 13-15, í Tæknigarði (HÍ), Dunhaga 5. Þátttakendur á landsbyggðinni geta tekið þátt í fundinum í gegnum fjarfundarbúnað hjá símenntunarmiðstöðvum og háskólum á sínu landsvæði. Sjá nánar um starfsmenntaáætlunina á vef Landsskrifstofu Leonardó á Íslandi.

Ég hef haft ómælda ánægju af þessu starfi og vil að lokum þakka öllum aðildarfyrirtækjum samtakanna fyrir að hafa fengið tækifæri til að vinna að málefnum íslensks atvinnulífs á þessum skemmtilegu uppgangs og umbrotatímum, segir Ari Edwald, fráfarandi framkvæmdastjóri SA, m.a. í kveðjuleiðara í fréttabréfinu Af vettvangi. Ari hefur störf sem forstjóri 365 fjölmiðla þann 1. febrúar nk., en hann hefur gegnt starfi framkvæmdastjóra SA frá stofnun samtakanna haustið 1999.

Á sama tíma og fréttir berast af því að sveitarfélög á suðvesturhorni landsins hafi ákveðið að lækka álagningahlutfall fasteignaskatts á íbúðarhúsnæði, sökum óvenju mikilla hækkana á fasteignaverði, hafa þau ákveðið að láta ekki það sama ganga yfir atvinnuhúsnæði, og hækka þar með verulega skatta á atvinnulífið. Atvinnuhúsnæði er nú þegar skattlagt margfalt hærra en íbúðarhúsnæði og hafa Samtök atvinnulífsins áætlað að álagður fasteignaskattur á atvinnuhúsnæði hækki að óbreyttu um 1,1 milljarð króna á þessu ári, eða um tæpar 800 milljónir að raunvirði. Á sama tíma er verið að fella niður eignarskatt ríkissjóðs á fyrirtæki, m.a. vegna galla þessa skattforms, og er því stefna sveitarstjórna á suðvesturhorni landsins um stórhækkun fasteignaskatta á atvinnulífið í hróplegu ósamræmi við aðgerðir ríkisstjórnarinnar til umbóta í skattamálum.

Rýmri uppsagnarréttur fyrirtækja er á dagskrá stjórnvalda í sumum fjölmennustu ríkjum Evrópu, en ósveigjanlegum vinnumarkaðsreglum er m.a. kennt um mikið atvinnuleysi og lítinn hagvöxt. Á sama tíma kemur iðulega fram krafa um það hérlendis að íslensk stjórnvöld dragi úr þeim sveigjanleika sem Íslendingar hafa í aðalatriðum borið gæfu til að viðhalda. Ákvörðun um að skylda vinnuveitanda til að réttlæta uppsögn hverju sinni væri því ákvörðun um grundvallarbreytingu á íslenskum vinnumarkaði, segir Hrafnhildur Stefánsdóttir, yfirlögfræðingur SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hún segir að slík breyting gæti stuðlað að minni umsvifum í efnahagslífinu og lægra atvinnustigi í landinu.

Ísland er meðal þeirra ríkja í heiminum þar sem útstreymi gróðurhúsa-lofttegunda er hvað minnst. Á tímabilinu frá 1990 til 2003 minnkaði útstreymi á hvern íbúa hér á landi um 18% en um 6% ef heimildir samkvæmt svokölluðu íslensku ákvæði við Kyoto-bókunina eru taldar með. Allir mælikvarðar benda til þess að Ísland sé í fremstu röð vestrænna ríkja við takmörkun útstreymis gróðurhúsalofttegunda. Landið stendur þar af leiðandi vel að vígi við að uppfylla ákvæði Kyoto-bókunarinnar á tímabilinu 2008 til 2012. Stefnumótun um framhaldið er á döfinni og mikilvægt að íslensk stjórnvöld aðgæti þá að góður árangur hingað til torveldar umfangsmiklar skuldbindingar síðar.

Fimmtudagsmorguninn 12. janúar nk. verður skattadagur Deloitte haldinn á Hótel Nordica, í samstarfi við Samtök atvinnulífsins, Viðskiptaráð Íslands og Viðskiptablað Morgunblaðsins. Fjallað verður um samskipti skattayfirvalda og atvinnulífsins, breytingar á skattalögum árið 2005, áhrif Evrópuréttar á íslenskar skattareglur o.fl. Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, mun fjalla um alþjóðavæðinguna og íslenska skattkerfið. Sjá dagskrá fundarins á vef Deloitte.

Föstudaginn 27. janúar nk. munu Samorka, Samtök atvinnulífsins og Samtök iðnaðarins standa fyrir ráðstefnu á Hótel Nordica um gildi ál- og orkuframleiðslu á Íslandi. Fjallað verður um hagvöxt, umhverfismál, atvinnumál, þekkingariðnað, umhverfi starfsfólks, viðhorf almennings o.fl. Formaður Landverndar og fulltrúar Alcan, Alcoa, Hitaveitu Suðurnesja, Landsvirkjunar, Norðuráls og Orkuveitu Reykjavíkur munu ræða stöðu og horfur.

Dagana 16.-17. mars nk. verður svokallaður European Business Summit haldinn í Brussel. Fjallað verður um samkeppnishæfni Evrópu, þekkingarsamfélagið, efnahagsumbætur, hagvaxtarhorfur o.fl. Erindi flytja m.a. forsetar framkvæmdastjórnar ESB og UNICE, Evrópusamtaka atvinnulífsins; ráðherrar frá flestum aðildarríkja ESB, forstjórar Shell, Philips, Intel Europe o.fl. fyrirtækja, framkvæmdastjóri WTO og margir fleiri. Sjá nánar á vef fundarins.

Fimmtudaginn 5. janúar nk. standa SVÞ-Samtök verslunar og þjónustu og Félag viðskipta- og hagfræðinga fyrir morgunverðarfundi undir heitinu Lækkun matarverðs og landbúnaðarstefna. Frummælendur verða Valgerður Sverrisdóttir viðskiptaráðherra, Jón Þór Sturluson forstöðumaður Rannsóknaseturs verslunarinnar og Aðalsteinn Leifsson aðjúnkt í  Háskólanum í Reykjavík. Sjá nánar á vef FVH.