Efnahags- og skattamál

„Í Fréttablaðinu í gær sakar Katrín Júlíusdóttir, iðnaðarráðherra, mig um að hafa farið með ósannindi á fundi SA um atvinnumál í Hörpu á mánudaginn. Ekki vil ég sitja undir því en á fundinum lýsti ég hvernig ríkisstjórnin hefur ítrekað hvorki getað né viljað standa við eigin yfirlýsingar m.a. um málefni iðnaðarráðherra.

Á opnum fundi SA í Hörpu um atvinnumál á mánudaginn lýsti Vilmundur Jósefsson, formaður samtakanna, því hvernig reynsla SA af samstarfi við ríkisstjórnina hefur leitt til þess að nú er svo komið að hvorki væri hægt að taka mark á orðum ríkisstjórnarinnar né skriflegum yfirlýsingum, en allt frá því ríkisstjórnin var mynduð hafi Samtök atvinnulífsins reynt að fá hana til samstarfs um aðgerðir til að draga úr atvinnuleysi, fjölga störfum og efla hagvöxt til að bæta lífskjörin í landinu.

Adolf Guðmundsson, formaður LÍÚ -  Landssambands íslenskra útvegsmanna, var á meðal frummælenda á opnum fundi SA um atvinnumál sem fram fór fyrr í dag. Þar sagði hann m.a. að ef óvissunni um sjávarútveginn yrði eytt þá myndu fljótt skapast hundruð starfa í fjölda atvinnugreina. Auðvelt væri að ryðja þeirri hindrun úr vegi. „Rekstur sjávarútvegsfyrirtækjanna gengur almennt vel og því ættum við að vera að fjárfesta af krafti með tilheyrandi margfeldisáhrifum á hagkerfið.  Þess í stað hefur ríkisstjórnin komið málum þannig að fjöldi fólks gengur um atvinnulaust," sagði Adolf.

 

Adolf sagði að allt frá því núverandi ríkisstjórn var mynduð vorið 2009 og  setti fram stefnu sína um svokallað fyrrningarleið hafi íslenskur sjávarútvegur verið í uppnámi. Hann gagnrýnir harðlega að enginn úr atvinnugreininni hafi verið fenginn að málum og engin fræðileg úttekt gerð á afleiðingum lagafrumvarps ríkisstjórnarinnar um breytingar á stjórn fiskveiða áður en það var lagt fram á Alþingi sl. vor. Með frumvarpinu sé markvisst stefnt að því að gera aflaheimildir útgerðanna verðlausar og færa þær til ríkisins með ómældu tjóni fyrir íslensk sjávarútvegsfyrirtæki og íslenskt efnahagslíf.

Kolbeinn Kolbeinsson, framkvæmdastjóri ÍSTAKS, var á meðal frummælenda á opnum fundi SA um atvinnumál sem fram fór fyrr í dag. Kolbeinn sagði tekjur fyrirtækisins hér á landi hafi dregist mikið saman undanfarin ár og það væri til marks um erfiða stöðu á innanlandsmarkaði að það hafi ekki verið fyrr en í september sem fyrsti nýi innlendi verksamningur árins hafi verið undirritaður. ÍSTAK hefur brugðist við samdrættinum með því að leita verkefna á erlendum mörkuðum en Kolbeinn segir mikilvægt að hefja uppbyggingu innanlands og snúa þróuninni við. Atvinnuleysi sé að festast í sessi sem afleiðing af „það er öruggast að gera ekki neitt" stefnunni sem sé dýrkeypt.

Samtök atvinnulífsins efndu í dag til opins umræðufundar um atvinnumál undir yfirskriftinni „Ryðjum hindrunum úr vegi - atvinnulíf í uppnámi." Þar fóru fulltrúar stærstu atvinnugreina landsins yfir hvað megi betur fara í atvinnulífinu og hvaða sóknarfæri eru til staðar.

 

Vilmundur Jósefsson, formaður SA setti fundinn og vék að samskiptum við aðila vinnumarkaðarins og ríkisstjórn Íslands. Hann sagði samskipti við verkalýðshreyfinguna hafa gengið vel en nú væri svo komið að hvorki væri hægt að taka mark á orðum ríkisstjórnarinnar né skriflegum yfirlýsingum en allt frá því ríkisstjórnin hafi verið mynduð hafi Samtök atvinnulífsins reynt að fá hana til samstarfs um aðgerðir til að draga úr atvinnuleysi, fjölga störfum og efla hagvöxt til að bæta lífskjörin í landinu.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, alþingismaður, tók þátt í umræðum um hagvaxtarhorfur í Evrópu og möguleg áhrif á Ísland á fundi Samtaka atvinnulífsins og Samtaka iðnaðarins sem fram fór föstudaginn 16. september sl. á Hótel Nordica. Þar sagði hún m.a. ástandið á evrópskum fjármálamörkuðum grafalvarlegt og spár sumra stórnmálamanna og sérfræðinga um mögulega framvindu hrollvekjandi. Þorgerður sagði sorglegt að fylgjast með umræðunni hér heima og erlendis þar sem ákveðnir aðilar hlakki yfir ástandinu vegna pólitískrar afstöðu til ESB. Það muni hins vegar allir tapa ef ekki takist að ná tökum á ástandinu og efnahagsumrótið í Evrópu snerti Ísland vissulega með beinum hætti.

Már Guðmundsson seðlabankastjóri, tók þátt í umræðum um hagvaxtarhorfur í Evrópu á fundi Samtaka atvinnulífsins og Samtaka iðnaðarins sem fram fór föstudaginn 16. september sl. á Hótel Nordica. Már fór vel yfir þá flóknu stöðu sem þjóðir Evrópu standa frammi fyrir en hann sagði það sitt mat að vandinn á evrópska bankamarkaðnum sé fyrst og fremst lausafjárvandi sem felist einkum í skorti á dollurum.

Árni Oddur Þórðarson, forstjóri Eyris og stjórnarformaður Marels, tók þátt í umræðum á morgunverðarfundi SA og SI föstudaginn 16. september um hagvaxtarhorfur í Evrópu og möguleg áhrif á Ísland.  Þar sagði Árni Oddur m.a. að hann væri sannfærður um nauðsyn þess að Ísland verði hluti af stóru myntbandalagi. Rökréttast væri að Ísland gerðist aðili að evrunni þar sem 60% af útflutningi Íslendinga fari til Evrópulanda.

Phillippe de Buck, framkvæmdastjóri BUSINESSEUROPE ræddi um hagvaxtarhorfur í Evrópu, evruna og ESB á opnum morgunverðarfundi Samtaka atvinnulífsins og Samtaka iðnaðarins sl. föstudag. Hann fjallaði m.a. umsókn Íslands að ESB og sagði það að sjálfsögðu ákvörðun Íslendinga hvort þeir gangi inn en Ísland sé nú þegar mikilvægur þátttakandi á innri markaði Evrópu á fjölmörgum sviðum og hafi margt fram að færa, s.s. á sviði endurnýjanlegrar orku, sjávarútvegs, áliðnaðar og ferðaþjónustu.

Philippe de Buck, framkvæmdastjóri BUSINESSEUROPE, ræddi um evruna og þær áskoranir sem Evrópa stendur frammi fyrir á opnum fundi SA og SI föstudaginn 16. september. De Buck sagði Evrópu vissulega standa á krossgötum en evran sem notuð er í 17 löndum hafi reynst vel til þessa og sköpun hennar hafi í raun verið pólitískt kraftaverk. Gjaldmiðillinn hafi hamlað verðbólgu og aukið hagvöxt með því að auðvelda verslun milli landa ásamt því að auka samkeppni og framleiðni.

Phillippe de Buck, framkvæmdastjóri BUSINESSEUOROPE (samtaka atvinnulífsins í Evrópu) flutti rétt í þessu erindi á opnum morgunverðarfundi Samtaka atvinnulífsins og Samtaka iðnaðarins. Þar ræddi hann um hagvaxtarhorfur í Evrópu, evruna, stöðu atvinnulífsins, og leiðir til að auka samkeppnishæfni fyrirtækja í álfunni og bæta lífskjör. Ræða Philippe de Buck hefur nú verið birt á vef SA en þar lagði hann meðal annars mikla áherslu á útflutningsdrifinn hagvöxt og sköpun nýrra starfa í einkageiranum ásamt því að ná aukinni hagkvæmni og sjálfbærni í rekstri hins opinbera.

Ríkisstjórnin sýnir hvorki forystu né vilja til að skapa samstöðu og koma landinu út úr kreppunni. Hún er að láta tækifærin til að koma atvinnulífinu á alvöru skrið og vera komin upp úr kreppunni árið 2015 renna sér úr greipum. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins sem fjallar í leiðara nýs fréttabréfs SA um stöðu atvinnulífsins, forsendur kjarasamninga og nauðsynlegan viðsnúning í efnahagslífinu. Hann segir stórhættu á að núverandi kreppuástand vari út núverandi áratug.

 

 „Að sjálfsögðu gagnrýna forystumenn ríkisstjórnarinnar alla þá sem þeim virðast ekki sjá ljósið en skilja ekki að þeim, sem vanist hafa myrkrinu, verður minnsta skíma að skínandi leiftri." Vilhjálmur segir loforðakvóta ríkisstjórnarinnar búinn en hún hafi enn svigrúm til að skapa skilyrði fyrir nauðsynlegar fjárfestingar, aukna atvinnu og bætt lífskjör.

Síðastliðinn föstudag vöktu Samtök atvinnulífsins athygli á rangri hugtakanotkun og röngum niðurstöðum í ræðu forsætisráðherra á Alþingi  þann dag. Þessum athugasemdum SA vísaði forsætisráðuneytið á bug í fréttatilkynningu daginn eftir með tilvísun í gagnasafn Hagstofu Íslands. Svar forsætisráðuneytisins breytir engu um að í ræðunni sagði ranglega „að hlutur launa í landsframleiðslunni  hefði aldrei verið lægri en nú eða um 59% samanborið við yfir 72% árið 2007".

Samtök atvinnulífsins og Samtök iðnaðarins efna til opins morgunverðarfundar föstudaginn 16. september á Hilton Reykjavík Nordica kl. 8.30-10.00. Efni fundarins er staða atvinnulífsins í Evrópu og hagvaxtarhorfur ásamt mögulegum áhrifum á íslenskt efnahagslíf.

Jóhanna Sigurðardóttir, forsætisráðherra, sagði í ræðu á Alþingi í dag að hlutur launa í landsframleiðslu hafi aldrei verið lægri en nú eða um 59% samanborið við yfir 72% árið 2007. „Lækkunin svarar til 13%  af landsframleiðslu sem farið hafa frá launþegum til fyrirtækja, í krónum talið um 200 milljarðar króna," sagði Jóhanna.

 

Þetta er ekki rétt. Umrædd hlutföll, 59% og 72%, eru af hugtakinu vergum þáttatekjum, ekki landsframleiðslu. Vergar þáttatekjur eru mun lægri fjárhæð en verg landsframleiðsla. Árið 2010 er landsframleiðslan áætluð 1.539,5 milljarðar króna en þáttatekjurnar 1.338,3 milljarðar króna. Mismunurinn á þessum tveimur hugtökum felst aðallega í óbeinum sköttum.

Opinber útgjöld, að frádregnum ellilífeyrisgreiðslum almannatrygginga, eru hlutfallslega hæst á Íslandi meðal Evrópuríkja. Þau námu tæpum 49% af landsframleiðslu árið 2009 samanborið við 40% að meðaltali í Evrópu. Opinber útgjöld á Íslandi til annars en almannatrygginga og velferðarmála eru einnig langhæst af öllum OECD-ríkjunum. Raunhæfur alþjóðlegur samanburður á opinberum útgjöldum verður að taka tillit til sérstöðu íslenska lífeyriskerfisins og aldurssamsetningar. Þetta kemur m.a. fram í nýrri umfjöllun hagdeildar Samtaka atvinnulífsins um opinber útgjöld í alþjóðlegum samanburði.

 

Ísland er í hópi þeirra ríkja sem verja hvað mestu til almennrar opinberrar þjónustu, heilbrigðismála og menntamála. Ísland ver þriðja hæsta hlutfalli landsframleiðslu til almennrar opinberrar þjónustu, fjórða hæsta hlutfallinu til heilbrigðismála og hæsta hlutfallinu til menntamála.