Efnahags- og skattamál

Framkvæmdastjórn SA fundaði í dag með embættismönnum Evrópusambandsins á sviði samkeppnismála. Lýstu þeir áhyggjum af stöðu mála á alþjóðlegum fjármálamörkuðum en fram kom að á vettvangi ESB er nú verið að undirbúa breytingar á löggjöf sem hafa það að markmiði að koma í veg fyrir að núverandi kreppa endurtaki sig. Þær breytingar munu einkennast af hlutlægni, gegnsæi, jafnræði og auknu eftirliti með aðilum á fjármálamarkaði.

Aðalfundur Samtaka fiskvinnslustöðva fór fram föstudaginn 26. september 2008. Í ályktun fundarins segir m.a. að áhrif 33% minnkunar á þorskveiðiheimildum hafi komið mjög illa við öll fyrirtæki í sjávarútvegi og minnkað til muna þá framlegð sem þurfi að vera eftir í fyrirtækjunum. Áhrif gengisbreytinga hafi aukið rekstrartekjur í sjávarútvegi en einnig hækkað erlendar skuldir og aðföng. Hagsmunir sjávarútvegsins felist ekki í miklu flökti á gengi íslensku krónunnar umfram aðra gjaldmiðla, heldur í stöðugra gengi hennar - þar sem horft verði til mikilvægis útflutnings- og samkeppnisgreina. Samtök fiskvinnslustöðva skora á Seðlabankann að lækka stýrivexti sem allra fyrst.

Forysta Samtaka atvinnulífsins heimsækir Evrópusambandið í Brussel í byrjun næstu viku. Samtökin munu hitta og ræða við valda aðila innan og utan ESB. „Ferðin er liður í umræðum innan aðildarsamtaka Samtaka atvinnulífsins um kosti og galla aðildar Íslands að Evrópusambandinu," segir Þór Sigfússon, formaður SA. „Markmið okkar með þessari ferð eru að fá nánari vitneskju um hvernig evrópsku atvinnulífi farnast innan ESB, hver sé líkleg þróun ESB á næstu árum og hvernig efla megi samskipti íslensks atvinnulífs og ESB."

Í byrjun október á síðasta ári beindi stjórn SA því til allra aðildarsamtakanna að taka gjaldmiðilsmál  til umfjöllunar. Kannað yrði hvort breytingar á íslensku atvinnu- og efnahagslífi kalli á endurmat á því hvort einstakar atvinnugreinar telji sér betur borgið með öðrum gjaldmiðli en íslensku krónunni. Í samtali við Fréttablaðið í dag segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, að tilefni hafi verið fyrir hendi þegar ákveðið var að fara í þessa vinnu og það tilefni hafi ekki minnkað. Það verði stöðugt brýnna að málið klárist.

Það er kominn tími til að menn velti því fyrir sér hvort vaxtastefna Seðlabankans og háir stýrivextir séu ekki orðnir forsenda verðbólgunnar í stað þess að vinna gegn henni, segir Þór Sigfússon, formaður Samtaka atvinnulífsins. Rætt var við Þór á Morgunvaktinni á Rás 1. Hann segir vexti Seðlabankans virka sem sleggju á íslenskt atvinnulíf og á meðan fyrirtæki komist ekki í erlenda sjóði séu þau nauðbeygð að fjármagna sig á þessum háu vöxtum. Seðlabankinn horfi hins vegar ekkert til þessa en segi vexti lækka þegar verðbólgan lækki. SA hafi áhyggjur af því að þessir háu stýrivextir séu ein af forsendunum fyrir stöðu verðbólgunnar.

Afstýra verður því að atvinnulífið og almenningur festist í fjötrum tveggja stafa verðbólgu og óstöðugleika. Það má ekki gerast að núverandi erfiðleikar leiði til gamaldags víxlhækkana launa og verðlags sem á sínum tíma gengu nærri bæði starfsfólki og fyrirtækjum. Framfarir verða að byggja á stöðugleika, þannig eru mestar líkur á því að árangur náist. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA í leiðara fréttabréfs SA og segir að það verði eitt af helstu og mikilvægustu viðfangsefnum SA á næstu mánuðum að ræða við ASÍ, ríkisstjórnina og aðra aðila til að stuðla að stöðugleika á ný og tryggja hagvöxt í framtíðinni.

Samtök atvinnulífsins á Norðurlöndum og Samtök breska iðnaðarins hafa í sameiningu sent frá sér skýrslu þar sem fjallað er um hugmyndir um sérstakar viðskiptahindranir til að hvetja til þess að dregið verði úr útstreymi gróðurhúsalofttegunda í ríkjum sem ekki hafa sett sér útstreymisþak. Hugmyndir um slíkar viðskiptahindranir hafa verið til umræðu í Evrópusambandinu. Í skýrslu samtakanna er sýnt fram á að þessar hugmyndir séu ekki líklegar til að skila árangri í baráttu við loftslagsbreytingar, þær hafi slæm áhrif á lífskjör almennings og skekki samkeppnisstöðu evrópsks atvinnulífs. Þá séu umhverfisáhrifin í besta falli sáralítil og að slíkar aðgerðir geti leitt til gagnaðgerða sem skaði útflutning frá Evrópu.

Það skýrist snemma á næsta ári hvort ráðist verður í byggingu koltrefjaverksmiðju í Skagafirði en undirbúningsathugun vegna byggingu verksmiðjunnar lýkur á næstu mánuðum. Verði verkefnið að veruleika skilar það Skagfirðingum um 5 milljarða króna fjárfestingu og allt að 120 nýjum störfum. Ætlunin er að í verksmiðjunni verði framleiddur koltrefjaþráður sem nýtist til iðnframleiðslu en gríðarleg aukning er áætluð í notkun koltrefja á næstu árum eða um 15 - 20% á ári. Með notkun á koltrefjum í vöruframleiðslu sparast orka og vörurnar verða umhverfisvænni. Koltrefjar eru m.a. notaðar í felgur á bíla, í báta, skip og farþegaflugvélar.

Áhersla á menntun og nýsköpun er ein af grundvallarforsendum þess að hægt verði að snúa við þeirri þróun sem landsbyggðin hefur þurft að glíma við í atvinnu- og byggðarmálum. Þetta er mat Ólafs Sigmarssonar, framkvæmdastjóra hjá Kaupfélagi Skagfirðinga, en KS hefur með margvíslegum hætti unnið að uppbyggingu atvinnulífs í Skagafirði ásamt því að styðja við nýsköpunarverkefni. KS veltir um 14,2 milljörðum króna á ári og hjá því starfa um 600 manns.

Steinunn Jónsdóttir, athafnakona, var meðal frummælenda á Hugmyndaþingi SA sem fram fór nýverið á Hofsósi. Þar fjallaði hún um mikilvægi hins smáa og fjölbreytta við atvinnuuppbyggingu. Steinunn sagði tækifærin oft liggja í næsta nágrenni okkar og nefndi í því sambandi Listasetrið Bæ á Höfðaströnd sem er aðsetur listamanna og arkitekta yfir sumartímann. Listasetrið er eini staðurinn á landinu þar sem listamenn með ólíkan bakgrunn dvelja samtímis og skiptast á reynslu og þekkingu en markmiðið er að staðurinn nái alþjóðlegri viðurkenningu innan fárra ára sem einstakur staður fyrir listafólk og arkitekta sem geti m.a. sótt sér innblástur í séríslenskar aðstæður.

Samtök atvinnulífsins styðja heilshugar þá uppbyggingu sem fyrirhuguð er við álver á Bakka á Húsavík og telja mikilvægt að stjórnvöld sýni virkan stuðning við verkefnið og ekkert sé gert til að leggja stein í götu þess, tefja framkvæmdir eða gera hlutina erfiðari en nauðsynlegt er.

Staða atvinnulífs á landsbyggðinni var til umræðu á Hugmyndaþingi SA sem fram fór á Hofsósi  þann 5. september. Þingið var mjög vel heppnað en um 70 manns mættu til leiks í Vesturfarasetrinu og hlýddu á valinkunna aðila úr íslensku athafnalífi deila reynslu sinni af atvinnuuppbyggingu auk þess að ræða nýjar leiðir í þeim efnum. Rætt var við Vilhjálm Egilsson, framkvæmdastjóra SA af þessu tilefni í kvöldfréttum Sjónvarps og á Morgunvaktinni á Rás 1.

Á Norðurlöndunum eru 10-15% fólks á vinnualdri utan vinnumarkaðar tímabundið eða til frambúðar vegna heilsufarsvanda. Í öllum ríkjunum er nú reynt að bregðast við með því að stórauka endurhæfingu en útlit er fyrir að fólki muni fækka á norrænum vinnumarkaði á næstu árum og áratugum. Aldurssamsetning þjóðanna er að breytast - fjölmennir árgangar eru að fara á eftirlaun og árgangar fólks sem koma út á vinnumarkaðinn eru fámennari auk þess sem ungt fólk byrjar seinna að vinna en áður. Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýrri sameiginlegri skýrslu samtaka atvinnulífsins á Norðurlöndum um stöðu og horfur á norrænum vinnumarkaði. Ísland stendur vel að vígi í norrænum samanburði en skýrslan var kynnt á árlegum fundi formanna og framkvæmdastjóra samtakanna sem fram fór í Reykjavík.

„Þrátt fyrir mjög alvarlega stöðu í íslenskum efnahagsmálum um þessar mundir þá megum við ekki gleyma því að íslenska efnahagsundrið er engin bóla og ef við stöndum rétt að málum þá er Ísland land tækifæranna og horft verður til Íslands um fyrirmyndir á næstu árum og áratugum." Þetta segir Þór Sigfússon, formaður Samtaka atvinnulífsins, í grein í Markaðnum í dag. Þór sat í síðustu viku fund formanna samtaka atvinnulífsins á Norðurlöndum þar sem var gerður samanburður á framtíðarhorfum milli OECD-landa. Þar kom skýrt fram að Ísland er í forystu í Evrópu á sviðum sem talin eru skipta miklu máli þegar horft er til framtíðarhorfa og langtímahagvaxtar.

Morgunblaðið fjallar í dag um lántöku ríkissjóðs á 30 milljarða króna gjaldeyrisláni til að styrkja gjaldeyrisvaraforðann. „Þetta er mjög gott merki um að við getum brotist út úr þessu umsátri um íslenska fjármagnsmarkaðinn," segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í samtali við blaðið en Íslendingar hafa undanfarið ekki notið eðlilegra lánskjara. Vilhjálmur segir mikilvægt að ríkið haldi áfram á sömu braut og að bankarnir eigi að geta fylgt í kjölfarið með lántöku á eðlilegum kjörum. „Bankarnir fá eðlilegan aðgang að lánsfé ef ríkið er að fá lán á þessum kjörum. Þetta eru því mjög jákvæð tíðindi."

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segist í samtali við Vísi.is ánægður með þær fréttir sem bárust af Alþingi í dag að ríkissjóður væri að ganga frá gjaldeyrisláni upp á rúma þrjátíu milljarða. Hann segir þetta mjög gott skref í rétta átt og nú sé brýnt að halda áfram á sömu braut. „Þetta er mjög jákvætt og um að gera að byrja einhvers staðar," segir Vilhjálmur og telur að styrkja eigi gjaldeyrisvarasjóðinn enn meira með frekari lántöku.