Fréttir

Kostnaður vegna fjármálakreppunnar eru smámunir í samanburði við þann kostnað sem lendir á ríkissjóðum þróaðra ríkja vegna fjölgunar aldraðra á komandi áratugum. Þetta er niðurstaða skýrslu Alþjóða gjaldeyrissjóðsins (AGS) sem birtist fyrr á þessu ári. Fjallað er um niðurstöðurnar í grein á vef SA og þær settar í samhengi við stöðu Íslands. Áhrif fjármálakreppunnar hafa verið meiri á Íslandi en í flestum öðrum löndum vegna hruns fjármálakerfisins en vandi Íslands  vegna breyttrar aldurssamsetningar kann einnig að vera meiri en annarra ríkja. Aldurssamsetning þjóðarinnar til ársins 2050 mun breytast meira en í flestum öðrum vestrænum ríkjum en ef lífeyriskerfið fær að byggjast upp óáreitt mun það sjá lífeyrisþegum fyrir meginhluta þess lífeyris sem þeir fá.

Samkeppniseftirlitið hefur birt umræðuskjal um banka og fjárhagslega endurskipulagningu fyrirtækja og óskað umsagnar SA um málið. Aðildarfyrirtækjum SA gefst jafnframt kostur á að koma á framfæri athugasemdum. Í umræðuskjalinu er fjallað um skuldavanda íslenskra fyrirtækja og samkeppnisleg álitaefni tengd honum. Frestur til að skila athugasemdum er til 8. janúar 2010.

„Á fimmtudag í síðustu viku hófst lokatilraun til að ná samkomulagi um niðurstöðu í tveggja ára samningsferli um langtímasamkomulag í loftslagsmálum en umboð til samninga var veitt á Balí 2007. Á sama tíma hófst lokatilraun til að ná samkomulagi um framhald Kyoto-bókunarinnar eftir 2012 en þær viðræður hafa staðið í 4 ár. Skemmst er frá því að segja að það voru engar líkur til þess að samkomulag næðist. Embættismenn 194 ríkisstjórna hafa verið vakandi og sofandi yfir málinu allan þennan tíma og hafa haldið endalausa fundi og ráðstefnur. Þrátt fyrir það standa eftir sömu ágreiningsmálin ár eftir ár, fund eftir fund." Þetta segir Pétur Reimarsson í nýjum pistli um niðurstöður loftslagsráðsefnu S.Þ. í Kaupmannahöfn.

„Í dag lýkur loftslagsráðstefnu S.Þ. hér í Kaupmannahöfn. Þjóðarleiðtogar hafa unnið að almennu samkomulagi í nótt en búast má við að tekist verði á um málin fram eftir degi eða jafnvel fram á nótt. Takist að ná samkomulagi verður það tengt við þau samningsdrög sem unnið hefur verið að síðastliðin tvö ár. Óvíst er hvort tekst að gera samkomulagið þannig úr garði að það geti farið til staðfestingar aðildarríkja loftslagssamnings S.Þ. eða hvort vinna þurfi að frekari útfærslu sem getur lokið á næsta ári eða því þar næsta." Þetta segir Pétur Reimarsson, forstöðumaður hjá SA, í nýjum pistli frá loftslagsráðstefnunni í Kaupmannahöfn.

Samtök atvinnulífsins eru aðilar að stöðugleikasáttmála við ríkisstjórnina sem undirritaður var 25. júní og ennfremur gaf ríkisstjórnin út sérstaka yfirlýsingu 28. október í tengslum við framlengingu kjarasamninga. Bæði í stöðugleikasáttmálanum og yfirlýsingunni er tekið fram að deilumál vegna stjórnar fiskveiða eigi að reyna að leysa í svokallaðri sáttanefnd sem nú er að störfum. Frumvarp um breytingu á stjórn fiskveiða sem nú hefur verið lagt fram gengur þvert á fyrirheit ríkisstjórnarinnar og slík vinnubrögð eru á engan hátt ásættanleg gagnvart Samtökum atvinnulífsins.

Margir standa í þeirri trú að lækkun virðisaukaskatts á matvæli feli í sér lífskjarajöfnun þrátt fyrir að opinber gögn sýni fram á allt annað. Með lækkun svokallaðs „matarskatts" árið 2007 var ráðist í eina dýrustu og óskilvirkustu aðferð sem hægt er að hugsa sér til lífskjarajöfnunar. Lægra þrep virðisaukaskatts var þá lækkað úr 14% í 7% en það jákvæða við þá breytingu sem þá var gerð var að öll matvæli og drykkjarvörur voru skattlagðar í sama þrepi.

Þrátt fyrir mikinn mótbyr sem íslenskt atvinnulíf mætir um þessar mundir leynast jákvæðar fréttir í atvinnulífinu. Þær mættu sannarlega vera fleiri en vert er að vekja athygli á því sem vel er gert. Undanfarið hafa SA óskað eftir jákvæðum fréttum frá fyrirtækjum landsins og fjöldi frétta borist í jákvætt pósthólf SA. Fréttirnar má nú lesa á vef SA en þar kemur m.a. fram að yfirstandandi ár hefur verið eitt hið besta í sögu Promens Dalvík og þar verður að vinna um helgar til að anna eftirspurn. Um 45 manns starfa hjá fyrirtækinu og er gert ráð fyrir óbreyttum umsvifum á næsta ári.

Íslensk stjórnvöld fóru formlega fram á það við Evrópusambandið í byrjun júní að vera með sameiginlegan loftslagskvóta með ESB gagnvart loftslagssamningi Sameinuðu þjóðanna. Jafnframt tilkynnti Svandís Svavarsdóttir umhverfisráðherra að íslensk stjórnvöld væru reiðubúin að taka að fullu upp loftslags- og orkulöggjöf sambandsins. Ráðherraráð ESB samþykkti þessa málaleitan í dag og ákvað að hefja samningaviðræður um nákvæma útfærslu samkomulagsins. Ísland mun því fylgja ákvörðunum ESB um samdrátt í útstreymi gróðurhúsalofttegunda, leggja fé til þróunarríkja eins og aðildarríki ESB og taka upp markmið um að auka nýtingu endurnýjanlegrar orku.

Loftslagsráðstefna S.Þ. í Kaupmannahöfn er nú komin á 9. dag frá því hún hófst á mánudag í síðustu viku. Skemmst er frá því að segja að enn eru öll ágreiningsmál óleyst og óvíst hverjar verða niðurstöður samningaviðræðna. Ýmsar uppákomur hafa orðið segir Pétur Reimarsson, forstöðumaður hjá SA, í pistli frá Kaupmannahöfn. Dagur atvinnulífsins var á föstudaginn þar sem fjallað var um hvað atvinnulífið getur gert til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda. Í dag munu Al Gore og Arnold Schwarzenegger stíga á stokk og ræða loftslagsmálin en fjöldi þjóðarleiðtoga og ráðherra bíða eftir að taka til máls á ráðstefnunni, þar á meðal umhverfisráðherra Íslands.

Fjárlög ríkisins eru nú til umfjöllunar á Alþingi en ljóst er að of mikill tími fjárlaganefndar fer í smámál og ekki er lögð nægilega rík áhersla á heildarmyndina og langtímastefnumörkun. Þetta kom skýrt fram á ráðstefnu um opinber fjármál sem fór nýrverið fram en að henni stóðu SA, Félag forstöðumanna ríkisstofnana og fjármálaráðuneytið. Kallað var eftir auknum aga við gerð og framkvæmd fjárlaga. Tveir fyrrverandi formenn fjárlaganefndar sögðu raunar þörf á hugarfarsbreytingu en bent var á að allt að þriðjungur stofnana keyri fram úr fjárheimildum.

„Samtök atvinnulífsins hafa leitast við að halda góðum samskiptum við ríkisstjórnina og talið að hún væri að vinna í góðri trú að sameiginlegum hagsmunamálum.  En frumvarp sjávarútvegsráðherra, þvert á yfirlýsingar um sáttavilja, og tillögur um afdrifaríkar breytingar í skattaumhverfi atvinnulífsins sem ekki eru kynntar eða ræddar á meðan viðræður um skattamál atvinnulífsins standa yfir vikum saman vekja óneitanlega upp mikla tortryggni um heilindi ríkisstjórnarinnar í því samstarfi sem markað var með stöðugleikasáttmálanum." Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, m.a. í leiðara nýs fréttabréfs SA.

Samtök atvinnulífsins ásamt Landssambandi íslenskra útvegsmanna, Samtökum atvinnurekenda í raf- og tölvuiðnaði, Samtökum ferðaþjónustunnar, Samtökum fiskvinnslustöðva, Samtökum fjármálafyrirtækja, Samtökum iðnaðarins og Samtökum verslunar og þjónustu, hafa sent Alþingi ítarlega umsögn um fyrirhugaðar skattabreytingar ríkisstjórnarinnar þar sem gerðar eru fjölmargar alvarlegar athugasemdir og þau vinnubrögð sem viðhöfð eru gagnrýnd harðlega. Hagsmunaaðilar fengu aðeins örfáa daga til að kynna sér efni frumvarpsins sem hefur að geyma mjög róttækar breytingar á íslenska skattkerfinu.

Ríkisstjórnin áformar að almenna virðisaukaskattþrepið hækki úr 24,5% í 25% frá 1. janúar 2010 og nýtt 14% þrep verði tekið upp frá 1. mars 2010, en undir það falli sykurvörur og óáfengar drykkjarvörur ásamt sölu veitingahúsa og kaffihúsa. Samtök atvinnulífsins telja misráðið að fjölga skattþrepum í virðisaukaskatti. Aukið flækjustig í skattkerfinu auki kostnað fyrirtækja við innheimtu skattsins, bjóði heim hættu á undanskotum og auki kostnað skattyfirvalda við eftirlit. Samtökin telja eðlilegra að hækka neðra þrepið í staðinn til þess að ná þeim tekjumarkmiðum sem að er stefnt.

Um hádegisbil í dag var viðræðum slegið á frest um framhald Kyoto-bókunarinnar á loftslagsráðstefnunni í Kaupmannahöfn. Ástæðan er sú að fjölmörg ríki hafa lagt fram tillögur um breytingar á bókuninni þar sem m.a. eru gerðar mun ríkari kröfur um samdrátt útstreymis í iðnríkjunum en þau hafa verið tilbúin að fallast á. Þetta kemur fram í pistli Péturs Reimarssonar, frá loftslagsráðstefnunni í Kaupmannahöfn.

Frumvarp um nýja umhverfis- og auðlindaskatta gerir ráð fyrir að skattur á rafmagn og heitt vatn verði tímabundinn til þriggja ára en kolefnisgjald á fljótandi jarðefnaeldsneyti verði varanlegt. Miðað við þær upplýsingar sem Samtök atvinnulífsins hafa fengið frá stjórnvöldum verður að ætla að hið síðarnefnda feli í sér mistök. Með hliðsjón af skaðsemi þessarar nýju skattlagningar fyrir samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja sem og af því að skattformið sem slíkt getur ekki talist viðunandi til langframa, geta Samtök atvinnulífsins með engu móti fallist á að kolefnisskattur samkvæmt frumvarpinu verði lögfestur ótímabundið og telja að alls ekki verði lengra gengið en svo að frumvarpið í heild gildi aðeins til eins árs.

Loftslagsráðstefnan í Kaupmannahöfn er nú kominn á fulla ferð. Á mánudag og þriðjudag tóku til starfa allir undirhópar loftslagssamnings S.Þ. og einnig Kyoto-bókunarinnar. Í upphafsræðum héldu fulltrúar flestra ríkja sig við fyrri afstöðu og ágreiningsmál eru vissulega til staðar. Hins vegar hefur á síðustu mánuðum orðið ákveðin þróun í yfirlýsingum ráðamanna sem gefur til kynna að mögulega megi ná heildarsamkomulagi. Þetta segir Pétur Reimarsson, forstöðumaður hjá SA í pistli frá loftslagsráðstefnunni í Kaupmannahöfn. Útstreymi frá siglingum og flugi er þar m.a. til umfjöllunar. Nýlega ákvað ríkisstjórn Íslands að sækja ekki um undanþágu vegna innanlandsflugs á Íslandi sem kostar greinina tugmilljónir króna en umhverfislegur ávinningur er óljós ef nokkur.

Á síðustu 10 árum hefur einstaklingum sem ekki  taka þátt á vinnumarkaði vegna skertrar starfsgetu fjölgað mikið. Fjöldi örorkulífeyrisþega er um 15.000 og hefur fjölgað um ríflega 6.000 manns á síðustu 10 árum. Kostnaður samfélagsins vegna þessa nemur tugum milljarða króna á ári auk þess sem lífsgæði hjá viðkomandi einstaklingum og fjölskyldum þeirra eru skert. Kostnaður á vinnumarkaði vegna veikinda og slysa nemur að auki milljörðum króna á ári en draga má verulega úr þessum kostnaði með stjórnun og fyrirbyggjandi aðgerðum.

Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna í Kaupmannahöfn hófst í morgun en þar munu ríki heims freista þess m.a. að komast að niðurstöðu um aðgerðir til að draga úr útstreymi gróðurhúsalofttegunda og að hjálpa fátækum ríkjum til að aðlagast loftslagsbreytingum. „Á síðustu vikum hefur farið fram mikil umræða á opinberum vettvangi um niðurstöður rannsókna í loftslagsmálum og ekki er þar allt vísindamönnum til framdráttar." Þetta segir Pétur Reimarsson, forstöðumaður hjá SA, í loftslagspistli frá ráðstefnunni í Kaupmannahöfn.

Útstreymi gróðurhúsalofttegunda í heiminum stafar fyrst og fremst af tvennu. Annars vegar af brennslu jarðefnaeldsneytis til orkuframleiðslu (kola, olíu og jarðgass) og hins vegar vegna eyðingar skóga. Lykilatriði er að í nýjum loftslagssamningi verði fyrst og fremst hvatt til aðgerða sem tengjast þessum sviðum. Ríki heims munu á næstu árum og áratugum keppast við að þróa nýjar aðferðir við orkuframleiðslu og leggja feiknamikla áherslu á nýtingu endurnýjanlegra orkulinda ásamt því að stórefla rannsóknir og þróun á þessu sviði. Þetta segir Pétur Reimarsson í pistli dagsins um loftslagsmál en loftslagsráðstefna SÞ hefst á mánudaginn í Kaupmannahöfn.

Í fréttatíma Stöðvar 2 í gærkvöldi var viðtal við Aðalstein Hákonarson, forstöðumann eftirlitssviðs Ríkisskattstjóra, þar sem hann gerði málefni eins fyrirtækis að umtalsefni og fjallaði um það með niðrandi hætti. Ef þessi málsmeðferð er ný stefna af hálfu embættisins markar það þáttaskil í opinberri umræðu hér á landi.

Víða um heim hafa fjölmörg samtök viðskiptalífsins og einstök fyrirtæki, bæði stór og smá, hvatt til þess að sátt náist sem fyrst um nýtt loftslagssamkomulag. Það er nauðsynlegt til að fyrirtæki geti gert áætlanir til lengri tíma um fjárfestingar og stundað rannsóknir til að þróa nýja tækni til að draga úr útstreymi gróðurhúsalofttegunda og bæta orkunýtingu. Útilokað er að minnka útstreymi gróðurhúsalofttegunda og draga úr áhrifum loftslagsbreytinga og án þess að atvinnulífið verði virkur þátttakandi í því verkefni. Þetta segir Pétur Reimarsson í pistli dagsins um loftslagsmál.

Nýverið fór fram fjölsótt málþing um barnvænt samfélag. Þar kom m.a. fram að ótal leiðir eru til að auka sveigjanleika í vinnu svo starfsmenn geti betur sinnt þörfum barna. Þar getur komið til breytt starfshlutfall til lengri eða skemmri tíma, möguleiki á að færa vinnu heim að hluta eða öllu leyti, tilfærsla á orlofi eða launalaust orlof og tilfærsla á vinnutíma. Þetta byggir þó á gagnkvæmu trausti milli starfsmanna og vinnuveitenda og aðstæður leyfi slíkar breytingar.

Aðildarríki loftslagssamnings SÞ samþykktu í desember 2007 svokallaða Balí-áætlun um aðgerðir í loftslagsmálum. Í henni fólst að sett var af stað umfangsmikið ferli til að ná heildarsamkomulagi um leiðir til að ná markmiðum loftslagsamningsins. Þetta ferli hefur nú staðið í tvö ár og fyrir liggja tillögur sem rætt verður um á loftslagsráðstefnunni í Kaupmannahöfn sem hefst á mánudaginn. Þetta kemur fram í nýjum pistli Péturs Reimarssonar um loftslagsmál. Hann segir Balí-áætlunina vera grunn nýs loftslagssamkomulags.

Það gengur ekki upp að fyrirtæki hins opinbera greiði birgjum ekki fyrir vörur á réttum tíma og safni þess í stað skuldum á háum dráttarvöxtum. Þetta kom skýrt fram á ráðstefnu um opinber fjármál sem SA, fjármálaráðuneytið og Félag forstöðumanna ríkisstofnana héldu nýverið. Björn Zoëga, starfandi forstjóri LSH, sagði að úr þessum vanda þyrfti að bæta en dæmi væru um fyrirtæki sem stæðu frammi fyrir lokun af hálfu opinberra aðila vegna vanskila á virðisaukaskatti á sama tíma og LSH skuldi þeim fé. Samkvæmt viðtali við Björn í Fréttablaðinu í dag stefnir í að dráttarvextir næsta árs af skuldum LSH við birgja verði nálægt 400 milljónum króna.

Viðræður um framhald Kyoto-bókunarinnar hafa verið í sjálfheldu allt þetta ár og engin augljós leið virðist fær til að breyta því. Árið 2005 hófust á vegum loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna umræður um framhald Kyoto-bókunarinnar en skuldbindingartímabil hennar nær til tímabilsins 2008-12. Þótt ýmsu hafi þokað í samkomulagsátt eru nær öll ágreiningsmál í tengslum við bókunina enn óleyst. Þetta kemur fram í nýjum pistli Péturs Reimarssonar um loftslagsmál í aðdraganda Loftslagsráðstefnu SÞ í Kaupmannahöfn.