Fréttir

Sú kólnun sem nú gengur yfir fasteignamarkaðinn er afleiðing mikillar þenslu á undanförnum árum, en hún var fyrirséð og við henni varað m.a. af Samtökum atvinnulífsins og Hagfræðistofnun Háskóla Íslands. Með stefnumörkun stjórnvalda sumarið 2003 og upptöku 90% lána Íbúðalánasjóðs sumarið 2004 var atburðarrás hrundið af stað sem leiddi til þess vanda sem nú er við að glíma. Mikil hækkun lána og lánshlutfalls almennra lána í opinbera íbúðalánakerfinu leiddu til sviptinga á verði íbúðahúsnæðis og röskuðu jafnvægi í þjóðarbúskapnum. Staðan sem blasir við í dag verður því ekki rakin til bankanna. Íbúðaverð tók að hækka þegar í kjölfar Alþingiskosninga 2003 þegar loforð um 90% íbúðalán voru færð í stjórnarsáttmála. Þetta kemur fram í nýrri greinargerð SA um þróun á húsnæðismarkaði 2003-2008.

Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í samtali við Viðskiptablaðið að efnahagsástandið hafi komið harkalega niður á mörgum fyrirtækjum í landinu og að staðan sé orðin mjög alvarleg. Hann segir að stóra málið framundan sé að ná aftur aðgangi að erlendum fjármagnsmörkuðum.

„Þetta er ásættanleg niðurstaða þegar á allt er litið," segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, í samtali við fréttavef Viðskiptablaðsins um samning við flugumferðarstjóra sem náðust í morgun. Í samningnum er kveðið á um 4,75% launahækkun við undirskrift. Þá hækka taxtar um 3% í febrúar. Samningurinn gildir til 31. október 2009.

Innan SVÞ - Samtaka verslunar og þjónustu hefur að undanförnu farið fram skoðun á því hvort félagsmenn telji hag sínum betur borgið með öðrum gjaldmiðli en íslensku krónunni. Þessi vinna hefur verið framkvæmd í framhaldi af því að stjórn Samtaka atvinnulífsins beindi því til aðildarfélaga sinna síðastliðið haust að þetta mál yrði tekið til ítarlegrar skoðunar. Stjórn SVÞ ákvað að fela Evrópunefnd SVÞ að fjalla um málið og hefur hún skilað tillögum sínum.

Ákveðið hefur verið að stefnumót atvinnulífsins í Evrópu, European Business Summit, fari fram dagana 26.-27. mars 2009 í Brussel. Þetta verður í sjöunda skiptið sem stefnumótið fer fram en samantekt um það sjötta má nú nálgast á vefnum. Orku- og umhverfismál voru þar í fyrirrúmi. Evrópusamtök atvinnulífsins (BUSINESSEUROPE) og framkvæmdastjórn ESB eru meðal þeirra sem standa að stefnumóti atvinnulífsins í Evrópu en þar koma saman ráðamenn þjóða, stjórnmálamenn, stjórnendur stórfyrirtækja, leiðtogar ESB, fulltrúar félagasamtaka og fjölmiðla til að ræða framtíðina.

Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, segir í samtali við fréttastofu Útvarps nauðsynlegt síðar meir að breyta skipulagi Íbúðalánasjóðs og afnema ríkisábyrgðina á skuldbindingum sjóðsins. Það eigi að vera tímabundin ráðstöfun að Íbúðalánasjóður hafi milligöngu um að útvega bönkum lausafé. Aðgerðir ríkisstjórnarinnar á fasteignamarkaði muni milda áhrifin af þeim samdrætti sem framundan sé en fleira þurfi að gera. Það stefni í alvarlegan efnahagssamdrátt á komandi misserum og vaxtastigið sé alltof hátt. Ekki séu aðstæður fyrir svo gríðarlega aðhaldssama peningastefnu þegar stöðnunar og samdráttar gæti í samfélaginu. Lækka þurfi stýrivexti og huga að atvinnuuppbyggingu með því að fara að krafti í orkuframkvæmdir.

Félag íslenskra flugumferðastjóra (FÍF) hefur boðað til 20 sjálfstæðra verkfalla frá 27. júní - 20. júlí til að knýja á um samþykkt krafna þeirra í viðræðum við Samtök atvinnulífsins og Flugstoðir ohf. Í aðalatriðum fela kröfur félagsins í sér u.þ.b. 30% sérstaka hækkun launa auk ýmissa breytinga sem leiða myndu til verulegra skertra stjórnunarheimilda ef á þær yrði fallist. Launakrafa félagsins er byggð á túlkun á 11 ára gamalli úttekt á réttarstöðu flugumferðastjóra sem unninn var á grundvelli þess að flugumferðastjórar höfðu í reynd ekki verkfallsrétt á þeim tíma. Í ljósi þess er skýrt að umrædd úttekt hefur enga þýðingu nú í viðræðum FÍF við Samtök atvinnulífsins og Flugstoðir ohf.

Áhugahópur um þjónandi forystu (e. servant leadership) í samvinnu við Skálholtsskóla og Samtök atvinnulífsins efnir til dagsráðstefnu um stjórnun föstudaginn 20. júní 2008 í Skálholti. Aðalfyrirlesari ráðstefnunnar er James A. Autry sem á að baki farsælan feril sem ráðgjafi, höfundur metsölubóka og sem fyrirlesari. Á ráðstefnunni gefst einstakt tækifæri til að kynnast hugmyndum frumkvöðla og alþjóðlegra fyrirlesara á sviði stjórnunar. Meðal fyrirtækja sem grundvalla starf sitt og árangur á þjónandi stjórnun má m.a. nefna Southwest Airlines, TDIndustries og Starbucks.

Iðnríkin sem tóku á sig skuldbindingar um að draga úr útstreymi gróðurhúsalofttegunda á tímabilinu 2008-2012 geta með verkefnum í þróunarríkjunum aflað sér heimilda til útstreymis sem nýtast heima fyrir. Verkefnin sem ráðist er í verða að draga úr útstreymi í þróunarríkjunum frá því sem ella hefði orðið og uppfylla skilyrði sem almennt eru sett til viðurkenningar verkefnanna. Töluverðir möguleikar eiga að geta falist í því fyrir íslensk jarðhitafyrirtæki að huga að þessum möguleikum þegar undirbúin eru verkefni í þróunarríkjunum.

Knattspyrnuliðið Barcelona sem leikur í efstu deild á Spáni er stjörnum prýtt og er iðulega í baráttu um meistaratitilinn á Spáni og Evrópumeistaratitilinn. Háum fjárhæðum er varið í kaup á leikmönnum og þjálfarar eru reknir umsvifalaust ef þeir skila ekki árangri og lélegir leikmenn seldir. Leikur Barcelona olli vonbrigðum í vetur og því þarf liðið að leita leiða við að bæta árangur sinn fyrir næsta tímabil. Svarið við raunum liðsins er þó ekki að finna í stjórnunaraðferðum opinberra háskóla - því ef þeim væri beitt á Nývangi, heimavelli liðsins, myndi það falla eins og skot niður um deild. Þetta er mat Xavier Sala-i-Martin prófessors í þjóðhagfræði við Columbia háskóla í New York og fyrrverandi forseta Barcelona.

Það er forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar að tryggja aðgang að lánsfé, segir Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins í samtali við fréttastofu Útvarps. Stjórnvöld verði að koma í veg fyrir að spár um samdrátt í efnahagslífinu rætist. Það megi gera með mannaflsfrekum framkvæmdum og breytingum hjá Íbúðalánasjóði.

Fréttir berast nú frá Þýskalandi um að feðraorlof njóti mikilla vinsælda meðal þýskra karlmanna. Á fréttavef  mbl.is má t.d. lesa að 18,5% þýskra karlmanna óski eftir að taka feðraorlof eftir að breytingar voru gerðar á lögum um feðraorlof í Þýskalandi fyrir 18 mánuðum, en þýskir feður fá tvo þriðju hluta launa greidd í feðraorlofi. Þjóðverjarnir standa þó íslenskum karlmönnum langt að baki því 90% íslenskra karlmanna fara í feðraorlof við fæðingu barns og mun það vera ótvírætt heimsmet.

Á vettvangi Evrópusambandsins (ESB) er nú mikið rætt um hvort samræma eigi löggjöf aðildarríkja um  hópmálsóknir og þá með útgáfu nýrrar tilskipunnar ESB. Hefur framkvæmdastjóri ESB á sviði neytendamála, Meglena Kuneva, sýnt slíkri löggjöf mikinn áhuga. Samtök atvinnulífsins í Evrópu, BUSINESSEUROPE, hafa hins vegar vakið á því athygli að óeðlilegt sé að ESB sé beinlínis að hvetja til lögsókna með löggjöf sinni. Vænlegra sé fyrir alla aðila, jafnt einstaklinga sem fyrirtæki að leggja fremur áherslu á og styrkja þau úrræði sem nú þegar eru til staðar og hægt er að sækja utan dómstóla s.s. til gerðardóma, sáttameðferða og kærunefnda.

Samgönguráðuneytið hefur nú birt skýrslu sem fjallar um áhrif á hagkerfið hér á landi verði tilskipun ESB um að fella flugsamgöngur undir svokallaða útstreymistilskipun sambandsins að veruleika. Skýrslan er samin af starfshópi ráðuneytisins og er meginniðurstaðan sú að áhrifin verði veruleg og hlutfallslega meiri hér en í öðrum ríkjum á Evrópska efnahagssvæðinu (EES). Í tillögum að tilskipun er gert ráð fyrir að flugfélög fái úthlutað ákveðnum hluta af þeim útstreymisheimildum sem þau þurfa á að halda en verði að kaupa stóran hluta á almennum markaði.

Íslendingar hafa orðið fyrir miklum skelli vegna þróunar mála á alþjóðlegum fjármálamörkuðum, bæði atvinnulífið og heimilin í landinu. Forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar núna er að gera það sem í hennar valdi stendur til þess að íslensku bankarnir fái eðlilegan aðgang að erlendu lánsfé. Núverandi staða er algjörlega óviðunandi og bitnar harkalega á viðskiptavinum bankanna. Það er mikill misskilningur að aðgerðir til þess að bankarnir geti lánað með venjulegum hætti á nýjan leik séu sérstaklega til þess að bjarga bönkunum. Slíkar aðgerðir eru fyrst og fremst til að bjarga viðskiptavinum bankanna sem mæta nú allt öðrum og verri rekstraraðstæðum en áður. Þetta segir Vilhjálmur Egilsson, framkvæmdastjóri SA, í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi. Hann hvetur ríkisstjórnina til að beita sér fyrir því að greiða fyrir framgangi ýmissa fjárfestinga í atvinnulífinu sem hafa verið í undirbúningi, s.s. virkjanaframkvæmdum og byggingu vatnsátöppunarverksmiðju í Ölfusinu.

Þótt stýrivextir Seðlabankans hafi hækkað úr 5,16% í febrúar 2003 í 15,5% í apríl 2008 hefur ekki tekist að hafa hemil á verðbólgunni sem mældist í maí 2008 um 12% á ársgrunni. Frá því í mars 2001 hefur stjórn peningamála á Íslandi verið hagað með þeim hætti að Seðlabanki Íslands beitir stýrivöxtum sínum með það að markmiði að verðbólga verði því sem næst 2,5% „innan ásættanlegs tíma". Ný rannsókn Axels Hall og Friðriks Más Baldurssonar við Viðskiptadeild Háskólans í Reykjavík sýnir að Seðlabankinn spái því ætíð að verðbólgumarkmiði bankans verði náð innan u.þ.b. tveggja ára, óháð því hver verðbólgan er þegar spáin er gefin út.

Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hefur nýlega sent frá sér samanburðarathugun á umfangi ríkisaðstoðar í EFTA löndunum sem aðild eiga að EES-samningnum ásamt samanburði við hliðstæða könnun framkvæmdastjórnar ESB fyrir aðildarríki þess (e. State Aid Scoreboard). Könnunin tekur til ríkisaðstoðar á árinu 2006 en ríkisaðstoð á Íslandi sem hlutfall af landsframleiðslu var þá 0,18% og er það í lægri kantinum miðað við önnur EES lönd. Liechtenstein er þó langlægst með 0,03%. Ríkisaðstoð í Noregi var á hinn bóginn 0,37% af landsframleiðslu. Í heild var ríkisaðstoð í ESB-ríkjunum ívið hærri (0,42%) en í EFTA-ríkjunum (0,36%).

Í þessari og næstu viku standa yfir í Bonn loftslagsviðræður nánast allra ríkja heim. Viðræðurnar fara fram eftir áætlun sem ríkin komu sér saman um á Balí í desember á síðasta ári. Ferlið hófst í Bangkok í byrjun apríl og mun halda áfram í Ghana í ágúst og í Póllandi í desember. Á árinu 2009 verða svo mikil fundahöld sem ætlunin er að standi í 8 - 10 vikur áður en þeim lýkur á tveggja vikna ráðstefnu í Kaupmannahöfn í desember 2009. Pétur Reimarsson, forstöðumaður hjá SA, er staddur í Bonn og fylgist með viðræðunum og lýsir þeim hér, m.a. áherslum Íslands og vandanum sem við er að glíma.

Rannsóknasetur vinnuréttar hefur birt upplýsingar um hlutfall kvenna í stjórnum og meðal æðstu stjórnenda í 120 stærstu fyrirtækjunum á Íslandi fyrir árið 2008. Helstu niðurstöður eru þær að konur skipa 13% stjórnarsæta og eru æðstu stjórnendur fyrirtækja í 8% tilvika. Hlutfall kvenna meðal æðstu yfirmanna, þ.e. þeirra sem koma næstir í skipuriti á eftir æðsta stjórnanda, er 19%. Þetta er jákvæð breyting frá árinu 2007 því konum hefur fjölgað milli ára í stjórnum og æðstu stjórnendastöðum. Í þrettán af 120 stærstu fyrirtækjum landsins er stjórnarformaðurinn kona en árið 2007 voru aðeins þrjár konur stjórnarformenn í 100 stærstu fyrirtækjunum. Þeim fyrirtækjum fækkar töluvert milli ára þar sem engin kona er í stjórn. Birting upplýsinganna er liður í verkefninu Jafnréttiskennitalan, en SA eru meðal samstarfsaðila þess.

Sameining sveitarfélaga og betri stjórnun þeirra gæti reynst íbúum danskra sveitarfélaga gulls ígildi. Þetta sýnir ný úttekt DI, dönsku samtaka iðnaðarins, en samkvæmt henni gætu sveitarfélögin sparað sér allt að 10 milljarða danskra króna á ári. Þetta jafngildir ríflega 150 milljörðum íslenskra króna. Danskir sveitarstjórnarmenn þurfa að gæta vel að rekstri sveitarfélaga sinna því fari sveitarfélögin fram úr fjárheimildum eru framlög til þeirra skert sem því nemur ári síðar. Íslensk sveitarfélög gætu hagrætt um 3-5 milljarða á ári ef þau færu þá leið sem DI leggur til.

Þann 1. júní árið 1998 var Seðlabanki Evrópu stofnaður og fagnar bankinn 10 ára afmælinu í dag. Í tilefni dagsins sendir forseti samtaka atvinnulífsins í Evrópu, Ernest-Antoine Seillière, bankaráði seðlabankans kveðju þar sem hann undirstrikar mikilvægi þessa áfanga. Sameiginlegt myntsvæði Evrópu var sett á fót í byrjun árs 1999 og fagnar evran því 10 ára afmæli 1. janúar 2009. Selliére segir upptöku evrunnar hafa verið farsæla fyrir evrópskt atvinnulíf. Sameiginlegur gjaldmiðill sé mikilvægur hlekkur í alþjóðaviðskiptum og hún stuðli að auknum stöðugleika. Með sameiginlegu myntsvæði hafi færst aukinn kraftur í verslun og viðskipti innan Evrópu þar sem evran tryggi beinan aðgang að markaði sem telur 320 milljónir manna.

Samtök atvinnulífsins leita að ungu fólki í námi sem vill leggja sitt af mörkum við að auka samkeppnishæfni lands og þjóðar. Ef þú býrð yfir hugmynd  sem getur bætt bætt hag Íslendinga eða vilt greina sóknarfæri á sviði atvinnumála, efnahagsmála, vinnumarkaðsmála eða velferðarmála, þá viljum við heyra í þér. Fyrir réttu verkefnin eru í boði styrkir og hugsanlega vinnuaðstaða í Húsi atvinnulífsins ásamt samstarfi við starfsmenn SA.