Fréttir

Undanfarin ár hafa Íslendingar verið að ná glæstum árangri í efnalegu tilliti, segir Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, m.a. í áramótaviðtali við Morgunblaðið. Hann segir vonir standa til að framhald verði á þessari þróun, en til að svo megi verða þurfi að halda vel um efnahagsstjórnina. Ingimundur fjallar um leiðir til þess að bæta lífskjör þjóðarinnar sem ekki síst séu í því fólgnar að skapa skilyrði til aukinnar hagræðingar, og nefnir m.a. aukið viðskiptafrelsi með landbúnaðarvörur í því sambandi með tilheyrandi verulegri lækkun á matvælaverði til neytenda. „Ekkert eitt atriði annað er nú líklegra til þess að stuðla að bættum lífskjörum hér á landi,“ segir Ingimundur.

Laun embættismanna og þjóðkjörinna fulltrúa hækka um 2,5% og úrskurður Kjaradóms um u.þ.b. 8% hækkun sömu launa verður felldur úr gildi, nái frumvarp ríkisstjórnarinnar fram að ganga. Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, segist í samtali við Morgunblaðið fagna því að ríkisstjórnin skuli markvisst fylgja eftir þeirri afstöðu sinni að það verði að bregðast við þeirri keðjuverkun launahækkana sem hafi verið að byggjast upp undanfarnar vikur. „Fleiri verða að fylgja á eftir á sömu nótum og því verður fróðlegt að fylgjast með því hver framvindan verður á vettvangi sveitarfélaga í næsta mánuði,“ segir Ingimundur.

Ari Edwald, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins, hefur verið ráðinn forstjóri 365 ljósvaka- og prentmiðla. Ari hefur verið framkvæmdastjóri SA frá stofnun samtakanna haustið 1999 en tekur við nýju starfi 1. febrúar nk. Samtök atvinnulífsins þakka Ara vel unnin störf og óska honum velfarnaðar á nýjum vettvangi.

Samtök atvinnulífsins, Viðskiptaráð Íslands og Kauphöll Íslands hafa gefið út endurskoðaðar leiðbeiningar um stjórnarhætti fyrirtækja sem fyrst komu út árið 2004. Mikil og góð reynsla var af leiðbeiningunum og ákveðið var að gefa út nýjar og uppfærðar leiðbeiningar til að svara kalli atvinnulífsins. Það er vænleg leið til árangurs að atvinnulífið sjálft sýni frumkvæði og taki upp starfsreglur sem styrkja innviði fyrirtækja og auka traust milli almennings og fyrirtækja.

Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, segir í samtali við Morgunblaðið, að SA séu sátt við viðbrögð forsætisráðherra við úrskurði Kjaradóms. „Í þessu felast skýr skilaboð um að stjórnvöld vilji sporna gegn þeirri keðjuverkun sem augljóslega var að byggjast upp að undanförnu í sambandi við launabreytingar. Ég vona að þetta verði skýr skilaboð inn í þá umræðu sem verður á vettvangi sveitarfélaganna um miðjan næsta mánuð," segir Ingimundur ennfremur.

Áætlað er að jólaverslunin í Danmörku velti um 9 milljörðum danskra króna í ár, rúmlega 90 milljörðum íslenskra króna. Um það bil fimmta hver króna Dana sem þeir eyða fyrir jólin fer í kaup á hlutum sem eru búnir til í löndum utan OECD, t.d. Kína og Tælandi. Í fréttabréfi dönsku samtaka iðnaðarins kemur fram, að væri þessi varningur keyptur innan landa OECD er áætlað að verðmiðinn yrði 210 milljónum danskra króna hærri, rúmum tveimur milljörðum íslenskra króna. Danskir neytendur njóta því ávaxtanna af alþjóðlegri samkeppni þessi jólin og það gera dönsk fyrirtæki einnig, en 2/3 iðnframleiðslu Dana fara á erlenda markaði.

Samtök atvinnulífsins lýsa furðu sinni á ákvörðun Kjaradóms um launahækkanir til æðstu embættismanna. Ari Edwald, framkvæmdastjóri SA, segir í samtali við Morgunblaðið að ekkert það hafi gerst á almennum vinnumarkaði sem skapi forsendur fyrir þessari prósentuhækkun. „Við teljum að þetta sé um tvöföld hækkun á við það sem þar hefur verið að gerast,“ segir Ari og segir að þessi dómur verði ein allsherjar fjarvistarsönnun fyrir hvaða ábyrgðarleysi sem er í launaákvörðunum hjá hinu opinbera. Þá geti Kjaradómur geti ekki vikið sér undan ábyrgð á því að hann sé segja að hér eigi að vera 10% verðbólga.

Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, segir í samtali við Morgunblaðið að einhverrar tortryggni gæti í garð íslenskra alþjóðafyrirtækja af hálfu skattyfirvalda, en ríkisskattstjóri telur æskilegt að setja á laggirnar sérstaka einingu hjá skattyfirvöldum til að fylgjast með skattskilum stórra fyrirtækja sem hafa flókin eignatengsl og bein eða óbein tengsl við útlönd. Hannes bendir á að þau íslensku fyrirtæki sem hafa haslað sér völl erlendis eru oft á tíðum skráð á hlutabréfamarkað og rekstur þeirra mjög gegnsær. Vandi tengdur skattsvikum eigi því alls ekki við um þessi fyrirtæki. Hannes segir að forðast beri íþyngjandi eftirlit, án þess þó að slaka á kröfum um skilvirka skattframkvæmd.

Heilbrigðiseftirlit Austurlands hefur gefið út nýja gjaldskrá þar sem tímagjald fyrir eftirlitsstörf eru hækkuð um 10% frá fyrri gjaldskrá sem gefin var út í janúar 2004. Fyrir „tímabundna starfsemi tengda stóriðju og virkjunum“ er gjaldið hins vegar 30% hærra en hjá þeim sem stunda það sem eftirlitið kallar hefðbundna starfsemi. Þessi sérstaka gjaldtaka er fordæmalaus og svarar gjaldið til þess að kostnaður við dagvinnu eins heilbrigðisfulltrúa séu tæplega 1,5 milljónir króna á mánuði.

Launatekjur forstjóra og stjórnenda almennt hafa á undanförnum árum þróast í takt við laun almennt samkvæmt fyrirliggjandi heimildum, segir Hannes G. Sigurðsson aðstoðarframkvæmdastjóri SA, í grein í Morgunblaðinu. Hannes segir ekki boðlegt að vitna til tekjublaðs Frjálsrar verslunar til að sýna fram á launaþróun stjórnenda, enda sé tekjublaðið hvorki vísindaleg né fagleg launakönnun. Hann telur það nýmæli að niðurstaða nýlegra kjarasamninga Reykjavíkurborgar sé réttlætt af hálfu launagreiðanda með tilvísun í tekjublaðið.

Innistæðulítil pennastrik stjórnmálamanna bæta ekki lífskjör almennings, segir í grein Ara Edwald, framkvæmdastjóra SA, í Morgunblaðinu. Þar fjallar hann m.a. um þá þróun að sveitarfélögin í landinu geri kostnaðarsamari kjarasamninga en bæði ríkið og almenni markaðurinn á meðan sveitarfélögin í heild séu rekin með tapi. Ari segir um viðbrögð borgarstjórans í Reykjavík við gagnrýni SA á þessa þróun að það sé dapurlegt að borgarstjóri treysti sér ekki í málefnalegar umræður um kjaraþróun og efnahagsmál, en haldi sig þess í stað við gamalkunnar lýðskrumsaðferðir.

Hannes G. Sigurðsson, aðstoðarframkvæmdastjóri SA, segir í grein í Fréttablaðinu að meginástæður verðbólgunnar um þessar mundir séu miklar launahækkanir. Hann spyr því hvort 30% launahækkun, eins og Reykjavíkurborg samdi um í byrjun mánaðarins, sé í lagi. Hannes bendir á að ekki séu mörg dæmi um slíkar hækkanir í þróuðum ríkjum og segir að hörmungar verðbólguáranna á Íslandi virðist því miður vera gleymdar.

Samtök atvinnulífsins hafa ítrekað lýst vonbrigðum sínum með að Ísland skipar sér í hóp þeirra ríkja sem skemmst vilja ganga í átt til aukins viðskiptafrelsis með landbúnaðarvörur. Samtökin telja nauðsynlegt að auka viðskiptafrelsi með landbúnaðarvörur og auka þannig fjölbreytni í vöruframboði, samkeppni og aðhald markaðarins. Með þessu yrði stuðlað að lækkun á matvælaverði til neytenda sem er alltof hátt hér á landi. Þá þarf að draga úr opinberum stuðningi við landbúnað, gera hann gagnsærri og draga úr markaðstruflandi áhrifum hans. Ennfremur vilja SA að felld verði niður vörugjöld af matvælum og þau öll sett í sama þrep virðisaukaskatts, samtímis því sem lægra þrep hans yrði lækkað í 12%.

Útflutningsráð kannar nú hvar áhugi íslenskra fyrirtækja liggur og hvert þau vilja stefna árið 2006. Um er að ræða skoðanakönnun með hugmyndum að verkefnum tengdum sýningum erlendis, viðskiptasendinefndum og námskeiðum á árinu 2006. Áhugasamir eru beðnir að taka þátt í könnuninni á vef Útflutningsráðs.

Efla þarf samkeppnishæfni evrópsks atvinnulífs á tímum vaxandi alþjóðlegrar samkeppni og tilskipun um frelsi í þjónustuviðskiptum gegnir þar lykilhlutverki. Þetta er meðal áhersluatriða af fundi formanna aðildarsamtaka UNICE, Evrópusamtaka atvinnulífsins. Fundurinn lagði jafnframt áherslu á mikilvægi þess að árangur náist í WTO-viðræðunum í Hong Kong og hafnaði einhliða skuldbindingum Evrópuríkja á sviði loftslagsmála. Ingimundur Sigurpálsson, formaður SA, og Vilmundur Jósefsson, formaður SI, sóttu fundinn.

Í nóvembermánuði síðastliðnum voru skráðir 49.348 atvinnuleysisdagar á landinu öllu sem jafngilda því að 2.247 manns hafi að meðaltali verið á atvinnuleysisskrá í mánuðinum, eða 1,5% af áætluðum mannafla á vinnumarkaði. Til samanburðar mældist atvinnuleysið 1,4% í október sl., en 2,6% í nóvember 2004. Árstíðaleiðrétt er atvinnuleysið nú 1,6%. At mati Vinnumálastofnunar er líklegt að atvinnuleysið breytist lítið milli mánaða og verði á bilinu 1,4 – 1,7% í desember. Sjá nánar á vef Vinnumálastofnunar.

Um áramótin taka að fullu gildi lög um mengun hafs og stranda. Fyrirtæki sem lögin ná til þurfa að tryggja sig sérstaklega vegna hugsanlegrar bráðamengunar en í fylgiskjali með lögunum geta fyrirtæki séð hvort þau þurfi að kaupa auka tryggingar og útbúa sérstaka viðbragðsáætlun vegna bráðamengunaróhapps eins og kveðið er á um í lögunum.

Stjórnvöld, í samvinnu við upplýsingatækniiðnaðinn, standa fyrir sérstökum upplýsingatæknidegi þann 24. janúar nk. undir nafninu UT-dagurinn þar sem haldin verður ráðstefna á Hótel Nordica. Er deginum ætlað að beina sjónum að þeim tækifærum og möguleikum sem við höfum á sviði upplýsingatækni. Markmið dagsins er m.a. að vekja athygli á upplýsingatækninni og upplýsingatækniiðnaðinum, umfangi hans og gildi fyrir samfélagið. Sjá nánar á vef forsætisráðuneytisins.

Í nýrri könnun sem Rannsóknir og greining gerði fyrir menntamálaráðuneytið meðal framhaldsskólanema á Íslandi haustið 2004, kemur fram að mun fleiri framhaldsskólanemar hyggja á framhaldsnám eftir stúdentspróf nú en árið 2000. Bæði á það við um framhaldsnám í háskólum og í skólum sem ekki eru á háskólastigi. Nemendur á höfuðborgarsvæðinu telja tekjumöguleika sína besta þar eða í útlöndum. Landsbyggðarnemendur telja tekjumöguleika sína einnig mesta á höfuðborgarsvæðinu en þeir vilja þó síst búa þar. Meira þarf til að freista framhaldsskólanema frá námi í dag með góðu atvinnutilboði en árið 2000.

Landssamband íslenskra útvegsmanna, Samtök atvinnulífsins og Vélstjórafélag Íslands hafa gert með sér samkomulag um breytingar á kjarasamningum aðilanna. Samkvæmt samkomulaginu greiðist sérstök eingreiðsla kr. 26.000 til vélstjóra sem hafa verið í fullu starfi allt árið hjá sömu útgerð og eru í starfi síðustu viku í nóvember eða fyrstu viku desember. Vélstjórar sem ekki ná fullu starfsári fá greitt hlufallslega.

Rannsóknasetur verslunarinnar spáir því að jólaverslunin hér á landi muni aukast um 10,8% frá því í fyrra. Stöðug aukning hefur verið í jólaverslun undanfarin ár. Í Skandinavíu er einnig gert ráð fyrir aukningu, þó minni en hér. Hins vegar er því spáð að jólaverslunin muni eitthvað dragast saman að meðaltali í Evrópu. Ástæðan er sögð lækkun kaupmáttar og aukið atvinnuleysi. Sjá nánar á vef SVÞ.

Landssamband íslenskra útvegsmanna, Samtök atvinnulífsins, Farmanna- og fiskimannasamband Íslands, Sjómannasamband Íslands og Alþýðusamband Vestfjarða hafa gert með sér samkomulag um breytingar á kjarasamningum aðilanna með vísan til endurskoðunarákvæða þeirra.Samkvæmt samkomulaginu greiðist sérstök eingreiðsla kr. 26.000 til sjómanna sem hafa verið í fullu starfi allt árið hjá sömu útgerð og eru í starfi síðustu viku í nóvember eða fyrstu viku desember. Sjómenn sem ekki ná fullu starfsári fá greitt hlutfallslega.

Í leiðara fréttabréfsins Af vettvangi segir Ari Edwald, framkvæmdastjóri SA, að jafnréttismál hafi lengi verið knýjandi umræðuefni í samfélaginu, en það sé þó ekki fyrr en á allra síðustu árum að sjónir hafi beinst meira að stöðu karla í þessu sambandi og að jafnrétti í ákvörðunum og skyldum á heimilunum sé jafn mikilvægt og þurfi að haldast í hendur við jafnrétti í stjórnarherbergjunum og atvinnulífinu almennt.

Karlar fjölmenntu í dag í Salinn í Kópavogi til að ræða jafnréttismál út frá sjónarhóli karla á ráðstefnunni Karlar um borð. Ari Edwald, framkvæmdastjóri Samtaka atvinnulífsins var meðal frummælenda, en í erindi sínu  fjallaði hann um það hvernig atvinnulífið græðir á jafnrétti og mismunun feli í sér sóun. Nefndi Ari einnig að áhersla á jafnrétti og fjölbreytileiki innan fyrirtækja tengdist betri stjórnunarháttum og betri afkomu fyrirtækja. Ari benti m.a. á þá jákvæðu þróun að á síðustu fimm árum hefur konum í stöðu framkvæmdastjóra í skráðum hlutafélögum fjölgað umtalsvert - íslenskt þjóðfélag stefni því í rétta átt þó allt of hægt miði.

Verðbólguárin virðast gleymd hjá stórum hluta þjóðarinnar en 37% landsmanna hafa litlar áhyggjur af mikilli verðbólgu, skv. niðurstöðu úr spurningavagni IMG Gallup. Samtök atvinnulífsins fengu á dögunum IMG Gallup til að spyrja í spurningavagni sínum hvort mikil verðbólga ylli svarendum miklum eða litlum áhyggjum. 54% sögðu mikla verðbólgu valda þeim mjög eða frekar miklum áhyggum, 9% svöruðuð bæði og eða í meðallagi en sem fyrr segir sögðust 37% hafa frekar eða mjög litlar áhyggjur af mikilli verðbólgu. Áhyggjurnar eru áberandi minnstar meðal yngstu svarendanna, 16-24 ára, en 59% þess hóps hafa litlar áhyggjur af mikilli verðbólgu.

Því er ítrekað haldið fram í opinberri umræðu að ójöfnuður í launum fari sífellt vaxandi hér á landi og að Ísland sé að komast í hóp landa þar sem ójöfnuður er hvað mestur.  Hvorug þessara staðhæfinga er á rökum reist. Það sem einkum veldur þessum misskilningi er að fjármagnstekjur einstaklinga hafa vaxið gríðarlega hér á landi undanfarinn áratug en ójöfnuður tekna, að fjármagnstekjum meðtöldum, hefur farið vaxandi af þeim sökum. Breytingar á tekjuskiptingunni, að fjármagnstekjum undanskildum, undanfarin ár eru hins vegar ekki miklar.