Verkefni nýrrar ríkisstjórnar

Eitt meginverkefni nýrrar ríkisstjórnar er að bæta starfsumhverfi atvinnulífsins og hvetja til aukinna fjárfestinga. Mikil óvissa og síbreytileg skilyrði á undanförnum árum hafa dregið verulega úr fjárfestingarvilja. Skapa þarf fyrirtækjum í öllum atvinnugreinum skilyrði til að þau geti og vilji fjárfesta. Til þess þarf að skapa traust og stöðugleika. Stórauknar fjárfestingar eru forsenda öflugs og samkeppnishæfs atvinnulífs sem risið getur undir auknum kaupmætti launa og bættum lífskjörum. Mestu skiptir að fjárfestingar í greinum í alþjóðlegri samkeppni aukist.


Aukinn stöðugleiki og minni óvissa
Mikilvægasta forsenda aukinna fjárfestinga á næstu árum er stöðugleiki í verðlags- og gengismálum. Það krefst mikils aga. Þrjár stoðir efnahagsstefnunnar leika þar meginhlutverk, þ.e. ríkisfjármál, peningamál og kjarasamningar.

 

Ný ríkisstjórn ætti að stefna að svipaðri verðbólgu og í viðskiptalöndunum og verulegri lækkun vaxta.  Stefnan í ríkisfjármálum verður að styðja við framangreind markmið. Megináhersla hlýtur að verða lögð á lækkun skulda ríkissjóðs. Kjarasamningar á næstu árum verða að samrýmast markmiðum um verðstöðugleika ef árangur á að nást.

 

Skattastefna
Breiðir skattstofnar og skilvirkt skattkerfi tryggja best tekjuöflun ríkis og sveitarfélaga. Nauðsynlegar breytingar á skattkerfinu ættu að stuðla að stækkun skattstofna, auknum fjárfestingum og auknum kaupmætti launa. Brýnt er að lækkun tryggingagjalds verði sett á oddinn og að veiðigjald verði lækkað. Tollar og vörugjöld þurfa að lækka og einfalda verður það kerfi allt. Þá er nauðsynlegt að endurskoða virðisaukaskattkerfið frá grunni og falla frá upptöku nýs 14% þreps.

 

Fjármagnstekjuskatta þarf að lækka og hvetja með því fólk og fyrirtæki til að leggja fé í nýjan atvinnurekstur. Að auki er afnám orkuskatts á raforku og endurskoðun skatta á fjármálafyrirtæki mikilvæg verkefni því þeir hafa afgerandi áhrif á fjárfestingar.

 

Nýting auðlinda

Mikilvægt er að skapa aukna sátt um rammaáætlun um vernd og nýtingu  náttúruauðlinda. Fjölga þarf kostum sem byggja á nýtingu vatnsorku. Skipa þarf nýja verkefnisstjórn vegna rammaáætlunar og hraða vinnslu nýrrar áætlunar.

 

Afnám gjaldeyrishafta

Afnám gjaldeyrishafta verður  að öllum líkindum forgangsverkefni nýrrar ríkisstjórnar. Forsenda þess að vel takist til er að samningum við eigendur „snjóhengjunnar" og eigendur þrotabúa gömlu bankanna ljúki sem fyrst. Annars skapast vart grundvöllur að stöðugu gengi krónunnar. Jafnframt verður að gæta þess að grafa ekki undan trausti Íslands og tryggja að um samningsniðurstöður verði friður.

 

Ríkissjóður mun leika stórt hlutverk við útgöngu kröfuhafanna og jafnvel njóta góðs af samningum við þá. Hugsanlegur ávinningur getur komið að góðum notum við að lækka skuldir ríkissjóðs. Undirbúa þarf síðari áfanga áætlunar Seðlabankans um afnám gjaldeyrishafta og lögfesta nauðsynlegar varúðarreglur.

 

Fjárfest í útflutningsstarfsemi

Auknar útflutningstekjur eru forsenda stöðugleika og aukinnar hagsældar. Fjárfestingar í gjaldeyrisskapandi starfsemi eru jafnan til langs tíma og þeir sem leggja fé til hennar vilja að umhverfi fjárfesta sé öruggt. Því þurfa starfsskilyrði fyrirtækjanna að vera stöðug, fyrirsjáanleg og traust.

 

Samkeppnishæfni atvinnulífsins

Nauðsynleg forsenda aukinnar framleiðni fyrirtækja og um leið bættra lífskjara almennings er að atvinnulífinu séu búin samkeppnisskilyrði sem jafnast á við það sem best gerist í nálægum löndum en undanfarin ár hefur mikið vantað upp á að svo hafi verið.

 

Gæta þarf þess að reglubyrði sé hófleg og að kröfur til íslenskra fyrirtækja, sem upp til hópa eru lítil, valdi ekki meiri kostnaði en nauðsynlegt er. Mikið átak hefur verið unnið í nálægum ríkjum til að einfalda eftirlit, gera kröfur gegnsærri, auðvelda samskipti við eftirlitsaðila, fækka eftirlitsaðilum og gera löggjöfina og eftirlitið skilvirkara. Bæði Efnahags- og framfarastofnunin (OECD) og Evrópusambandið hafa hvatt aðildarríki sín til átaks til að draga úr reglubyrði og sett töluleg markmið í því skyni. Samráðsvettvangur um aukna hagsæld, sem skipaður er fulltrúum stjórnmála, atvinnulífs og háskóla, hefur lagt fram skýrar tillögur um einfaldara regluverk á Íslandi.

 

Mikið starf er óunnið hér á landi og afar brýnt að þegar verði ráðist í átak til að auka samkeppnishæfni atvinnulífsins og stuðla þannig að nýsköpun innan starfandi fyrirtækja, vexti sprotafyrirtækja og fjölgunar starfa.

 

Þorsteinn Víglundsson

 

Af vettvangi í maí 2013