Stjórnendur 400 stærstu fyrirtækjanna: Aukin jákvæðni og bjartsýni

Umtalsverð breyting til hins betra hefur orðið á mati stjórnenda á núverandi aðstæðum í atvinnulífinu og telja mun fleiri að þær muni batna á næstu sex mánuðum. Nægt framboð er af starfsfólki en helst virðist skorta starfsmenn í byggingarstarfsemi og sérhæfðri þjónustu. Í heild gera stjórnendur ráð fyrir 0,5% fjölgun starfsmanna næstu sex mánuði. Mat stjórnenda á núverandi aðstæðum er jákvæðara en það hefur verið frá árinu 2007. Fjárfestingar munu aukast, einkum í byggingarstarfsemi, flutningum og ferðaþjónustu. Framleiðslu- og þjónustugeta fyrirtækjanna er vannýtt í öllum atvinnugreinum, nema helst í byggingarstarfsemi.

 

Að jafnaði vænta stjórnendur 3,0% verðbólgu næstu 12 mánuði og 3,5% eftir tvö ár. Þetta er mikil lækkun frá síðustu könnunum, þegar verðbólguvæntingar voru á bilinu 4-5%, og hafa þær ekki verið lægri frá byrjun ársins 2010. Flestir stjórnendur búast við að gengi krónunnar stöðugt næstu 12 mánuði og að stýrivextir Seðlabankans verði óbreyttir. Þetta eru helstu niðurstöður könnunar á stöðu og framtíðarhorfum stærstu fyrirtækja, sem gerð var í mars 2014.

 

Þokkalegar aðstæður í atvinnulífinu

60% stjórnenda telja aðstæður í atvinnulífinu hvorki vera góðar né slæmar en álíka margir telja þær góðar og slæmar. Þetta er mikil breyting frá mati þeirra undanfarin ár þegar margfalt fleiri töldu aðstæður slæmar en góðar. Jákvæðni á þennan mælikvarða er mest í byggingarstarfsemi og sjávarútvegi en minnst í sérhæfðri þjónustu, verslun, flutningum og ferðaþjónustu.

 

Mun fleiri telja að aðstæður batni en þær versni næstu 6 mánuði

Mat stjórnenda á aðstæðum eftir sex mánuði er eins og áður mun jákvæðara en á núverandi stöðu. Nú telja 42% að aðstæður batni en 7% að þær versni, en hinn helmingurinn að þær verði óbreyttar. Gildi vísitölu efnahagslífsins eftir sex mánuði, sem mælir mismun á fjölda þeirra sem telja að ástandið batni og þeim sem telja að það versni er hærra en það hefur verið síðan árið 2004. Stjórnendur í fjármálaþjónustu og byggingarstarfsemi eru bjartsýnastir á framvinduna, og heldur meiri bjartsýni gætir á höfuðborgarsvæðinu en landsbyggðinni og meðal útflutningsfyrirtækja en

annarra fyrirtækja.

Smelltu til að stækka

Nægt framboð af starfsfólki

Nægt framboð er á starfsfólki en þó telur 14% stjórnenda þeirra skort vera á starfsfólki sem er sama niðurstaða og í síðustu könnunum. Skortsins gætir einkum í byggingarstarfsemi, flutningum og ferðaþjónustu.

 

Búist við fjölgun starfsmanna á næstunni

Starfsfólk fyrirtækjanna í könnuninni telur rúmlega 30 þúsund. Þegar svör stjórnenda eru vegin saman með starfsmannafjölda fyrirtækjanna fæst að starfsmannafjöldi þeirra í heild muni fjölga um 0,5% á næstu sex mánuðum. Þessi niðurstaða er mikil breyting frá fyrri könnunum og hefur vísitala starfsmannafjölda ekki verið hærri síðan árið 2007. 24% stjórnenda sjá fram á fjölgun starfsmanna á næstu sex mánuðum, 10% sjá fram á fækkun en 66% búast við óbreyttum fjölda. Fjölgun er einkum áformuð í byggingarstarfsemi, flutningum og ferðaþjónustu en fækkun í fjármálastarfsemi og verslun. Minni fyrirtæki áforma fremur fjölgun starfsmanna en þau stærri.

Smelltu til að stækka

Framleiðslu- og þjónustugeta vannýtt

Tveir þriðju stjórnenda telja ekkert vandamál að bregðast við óvæntri aukningu í eftirspurn eða sölu, en tæpur þriðjungur telur það nokkurt vandamál. Þetta er svipuð niðurstaða og í síðustu könnunum. Langflestir telja að þessar aðstæður verði óbreyttar næstu sex mánuði.

 

Búast við auknum hagnaði árin 2014

Þriðjungur stjórnenda býst við auknum hagnaði, sem hlutfall af veltu, árið 2014 en 2013. Þetta er hærra hlutfall en undanfarin ár og hefur hagnaðarvísitalan ekki verið hærri síðan árið 2007. Tæplega helmingur stjórnenda býst við að hagnaðurinn verði svipaður og fimmtungur að hann verði minni. Horfur um aukinn hagnað eru bestar í byggingarstarfsemi og flutningum og ferðaþjónustu, en í sjávarútvegi er búist við minni hagnaði. Horfur um hagnað eru betri á höfuðborgarsvæðinu en á landsbyggðinni.

 

Væntingar um aukna framlegð

Tvöfalt fleiri stjórnendur vænta þess að framlegð fyrirtækjanna, þ.e. EBITDA, aukist á næstu sex mánuðum en að hún minnki. Þannig búast 40% þeirra við því að framlegð aukist, 20% að hún minnki og 40% að hún standi í stað. Horfur  eru bestar í byggingarstarfsemi, flutningum og ferðaþjónustu. Horfur eru á minnkandi framlegð í sjávarútvegi.

 

Væntingar um aukna eftirspurn bæði innanlands og erlendis

Rúmlega 40% stjórnenda búast við aukinni eftirspurn á innanlandsmarkaði á næstu sex mánuðum, rúmur helmingur að hún standi í stað en einungis 5% að hún minnki. Tveir þriðju hlutar stjórnenda á von á því að verð á vöru og þjónustu fyrirtækjanna á innanlandsmarkaði verði óbreytt á næstu sex mánuðum en 30% að það hækki. Að jafnaði er búist við 1,0% verðhækkun á vöru og þjónustu fyrirtækjanna á næstu sex mánuðum og 1,5% hækkun aðfanga.

Horfur um eftirspurn á erlendum mörkuðum á næstu sex mánuðum eru svipaðar og á innanlandsmarkaði. Tæplega helmingur stjórnenda telur að hún aukist, svipað hlutfall að hún verði óbreytt en einungis 5% að hún minnki. Að jafnaði er búist við 1% verðhækkun á erlendum mörkuðum.

 

Fjárfestingar aukast á árinu

Fjárfestingar fyrirtækjanna munu aukast á árinu samkvæmt könnuninni. 23% stjórnenda sjá fram á auknar fjárfestingar, 20% að þær minnki og rúmur helmingur að þær verði svipaðar og árið 2013. Langmest aukning fjárfestinga er áætluð í byggingarstarfsemi, flutningum og ferðaþjónustu en horfur eru á samdrætti fjárfestinga í iðnaði.

Smelltu til að stækka

Óbreyttir stýrivexir

Stjórnendur búast við að stýrivextir Seðlabankans verði óbreyttir eftir 12 mánuði en þeir eru nú 6,0%. Þetta er sama niðurstaða og undanförnum könnunum.

 

Væntingar um 3,0% verðbólgu á árinu

Að meðaltali búast stjórnendur við því að verðbólgan eftir eitt ár, þ.e. hækkun vísitölu neysluverðs á næstu 12 mánuðum, verði 3,0%. Þetta er mikil lækkun frá síðustu könnunum þegar verðbólguvæntingar hafa mælst á bilinu 4-5% og hafa þær ekki verið lægri frá byrjun ársins 2010. Eftir tvö ár búast stjórnendur við að verðbólgan, þ.e. hækkun vísitölu neysluverðs sl. 12 mánuði, verði 3,5%.

Smelltu til að stækka

Vænta stöðugs gengis krónunnar

Að jafnaði gera stjórnendur ráð fyrir því að gengi krónunnar verði óbreytt eftir 12 mánuði.

 

Um könnunina

Samtök atvinnulífsins eru í samstarfi við Seðlabanka Íslands um reglubundna könnun á stöðu og framtíðarhorfum stærstu fyrirtækja á Íslandi. Könnunin er gerð ársfjórðungslega og er framkvæmd hennar í höndum Capacent. Einföld könnun með 7 spurningum er gerð í annað hvort skipti, en hin skiptin er gerð ítarlegri könnun með 19 spurningum.

 

Að þessu sinni var könnunin gerð á tímabilinu 28. febrúar til 13. mars 2014 og voru spurningar 19. Í úrtaki voru 423 stærstu fyrirtæki landsins (miðað við heildarlaunagreiðslur) og svöruðu 257 þeirra þannig að svarhlutfall var 61%. Niðurstöður eru greindar eftir staðsetningu fyrirtækis, atvinnugrein, veltu, starfsmannafjölda og hvort fyrirtækið starfi á útflutnings- eða innanlandsmarkaði. Atvinnugreinaflokkar eru sjö: (1) Iðnaður, (2) sjávarútvegur, (3) byggingarstarfsemi og veitur, (4) verslun, (5) samgöngur, flutningar og ferðaþjónusta, (6) fjármála- og tryggingastarfsemi og (7) ýmis sérhæfð þjónusta. Ekki er um að ræða samræmda túlkun samstarfsaðilanna á niðurstöðum könnunarinnar.