Lítil breyting á aðstæðum í atvinnulífi

Nýjasta ársfjórðungslega könnun Capacent Gallup á stöðu og framtíðarhorfum hjá 400 stærstu fyrirtækjum landsins sýnir litlar breytingar frá hliðstæðum könnunum undanfarin misseri. Aðstæður í efnahagslífinu eru frekar eða mjög góðar að mati forsvarsmanna um 84% þátttökufyrirtækja. Horfur þegar litið er hálft ár fram í tímann eru að vísu mun óvissari en var á árunum 2003-2004  en þó svipaðar og í síðustu þremur könnunum. Skortur á vinnuafli er meiri en fyrr á þessu ári en svipaður og á sama tíma í fyrra. Áfram ríkir að flestu leyti bjartsýni um þróun eftirspurnar á innlendum og erlendum mörkuðum næstu sex mánuði. EBITDA-framlegð hefur vaxið hjá um helmingi fyrirtækjanna en horfur um þróun framlegðar næstu sex mánuði eru þó breytilegar eftir atvinnugreinum. Athygli er vakin á að könnunin var gerð í maímánuði, en eftir það hafa birst nýjar opinberar upplýsinga um versnandi ástand nytjastofna á Íslandsmiðum og minni vöxt í þjóðarbúskapnum en áður var spáð.

 

Aðstæður í efnahagslífinu

Um 84% forsvarsmanna fyrirtækja sem svöruðu könnuninni telja núverandi aðstæður í efnahagslífinu frekar góðar (65%) eða mjög góðar (19%), um 14% álíta þær hvorki góðar né slæmar og aðeins um 1% telja þær slæmar. Lítill munur kemur fram í mati á aðstæðum eftir atvinnugreinum, en aðstæður eru þó taldar bestar í fjármála- og tryggingastarfsemi, byggingarstarfsemi og ýmissi þjónustu, en í sjávarútvegi telja hins vegar um 30% svarenda að aðstæður séu hvorki góðar né slæmar.

 

Horfur eru hins vegar lakari þegar litið er sex mánuði fram í tímann . Telja um 18% stjórnenda að aðstæður verði þá verri, um 21% búast við betri stöðu en 61% vænta óbreytts ástands. Efnahagshorfur eru hvað bestar í fjármála- og tryggingastarfsemi, en að öðru leyti er ekki mikill munur eftir atvinnugreinum.

 

Draga má saman niðurstöður úr könnuninni í vísitölu efnahagslífsins[1], sem sýnir samandregið mat fyrirtækja á núverandi efnahagsástandi og horfum eftir sex mánuði. Til samanburðar eru á eftirfarandi mynd sýndar niðurstöður um sama efni úr fyrri könnunum. Lægsta gildi vísitölunnar er 0, þegar allir telja aðstæður verri en hæst 200, þegar allir telja þær betri. Jafnvægi er við gildið 100, þegar jafn margir telja aðstæður betri og þeir sem telja þær verri.

 

Vísitala efnahagslífsins

Vísitala efnahagslífsins

Smellið á myndina til að sjá stærri útgáfu!

 

Eins og sjá má eru núverandi aðstæður í efnahagslífinu hagstæðar og svipaðar og fram kom í hliðstæðum könnunum fyrir þremur og sex mánuðum síðan. Efnahagshorfur þegar litið er hálft ár fram í tímann eru hins vegar lakari en þó áþekkar því sem fram kom í könnun í febrúar. Þótt núverandi aðstæður í efnahagslífinu séu hagstæðar gætir mun meiri óvissu um framtíðarhorfur en var á árunum 2003-2004.

 

Staða og horfur á vinnumarkaði

Könnunin endurspeglar áframhaldandi spennu á vinnumarkaði. Skortur er á starfsfólki hjá rösklega helmingi (51,5%) þeirra fyrirtækja sem svöruðu og er það svipuð staða og á sama tíma í fyrra (53,2%). Í könnunum fyrir þremur og sex mánuðum síðan var hlutfall fyrirtækja sem skorti starfsfólk heldur lægra eða um 40%.

 

Vinnuaflsskortur er ámóta mikill á landsbyggðinni (48%) og á höfuðborgarsvæðinu (52%). Hins vegar er talsverður munur eftir atvinnugreinum og er mestur skortur á starfsfólki í fjármála- og tryggingastarfsemi (71%) og ýmissi þjónustustarfsemi (71%) sem og í verslun (59%). Hins vegar er nægt framboð vinnuafls hjá um 70% fyrirtækja í bygginga- og veitustarfsemi.

 

Svör forsvarsmanna fyrirtækja um líklegar breytingar á starfsmannafjölda á næstu sex mánuðum gefa til kynna áframhaldandi fjölgun. Um 47% fyrirtækja búast við að starfsmönnum fjölgi á næstu sex mánuðum, um 51% búast ekki við breytingu, en aðeins um 2% búast við fækkun. Fjölgunar er einkum vænst í fjármála- og tryggingastarfsemi og ýmissi sérhæfðri þjónustu, en meira jafnvægis er vænst í starfsmannahaldi í öðrum atvinnugreinum.

 

Innlend eftirspurn næstu sex mánuði

Jákvæð viðhorf koma fram um þróun innlendrar eftirspurnar næstu sex mánuði. Telur um helmingur fyrirtækja í könnuninni að hún muni aukast, um 5% búast við samdrætti og um 45% búast við svipaðri eftirspurn. Eins og sjá má á eftirfarandi mynd er þetta ámóta hagstæð niðurstaða og í könnun í febrúar sl. og talsvert betri en fyrir ári síðan.

 

Áætlun um innlenda eftirspurn næstu sex mánuði

Áætlun um innlenda eftirspurn

Væntingar stjórnenda fyrirtækja um þróun innlendra eftirspurnar næstu sex mánuði eru þó talsvert breytilegar eftir atvinnugreinum, eins og eftirfarandi mynd sýnir:

 

Áætlun um breytingar á innlendri eftirspurn næstu sex mánuði

Áætlun um breytingar á innlendri eftirspurn

Smellið á myndina til að sjá stærri útgáfu!

 

Erlend eftirspurn næstu sex mánuði

Eins og í könnunum undanfarið ár ríkir áfram bjartsýni um þróun erlendrar eftirspurnar næstu sex mánuði og telja um 67% fyrirtækja sem svara spurningu um þetta efni að hún muni aukast, um 31% búast við að eftirspurn standi í stað og aðeins 2% að hún minnki.

 

Í sjávarútvegi telja forsvarsmenn um 56% fyrirtækja að eftirspurn muni aukast, um 37% búast við óbreyttri eftirspurn, en um 7% vænta samdráttar. Í öðrum atvinnugreinum er ekki búast við minnkandi eftirspurn. Í fjármála- og tryggingastarfsemi búast öll þátttökufyrirtæki við að eftirspurn á erlendum mörkuðum muni aukast nokkuð eða mikið. Um 63% svarenda í iðnaði og framleiðslu búast við aukinni eftirspurn, en um 37% við óbreyttri stöðu. Í samgöngum, flutningum og ferðaþjónustu vænta um 75% svarenda aukningar og um 25% búast við óbreyttri erlendri eftirspurn næstu sex mánuði.

 

EBITDA-framlegð

Í könnuninni er spurt um breytingar á EBITDA-framlegð (þ.e. hagnaði fyrir fjármagnsliði, skatta og afskriftir) undanfarna sex mánuði og líklegar breytingar næstu sex mánuði. Niðurstaðan fyrir atvinnulífið í heild er jákvæð en þó ívið lakari en í síðustu tveimur könnunum. Síðustu sex mánuðina minnkaði framlegð hjá um 18% fyrirtækjanna, stóð í stað hjá um 30% en jókst hjá um 52% þeirra.

 

Á næstu sex mánuðum er framlegð talin aukast hjá um 46% fyrirtækjanna, standa í stað hjá um 39% en minnka hjá um 15% þeirra. Horfurnar eru þó breytilegar eftir atvinnugreinum og hvað lakastar í sjávarútvegi og byggingastarfsemi, eins og eftirfarandi mynd sýnir:

 

Horfur um breytingar á EBITDA-framlegð næstu sex mánuði Horfur um breytingar á EBITDA-framlegð

Smellið á myndina til að sjá stærri útgáfu!

 

Verðbólguspá

Fyrirtæki í könnuninni voru beðin að spá fyrir um hækkun vísitölu neysluverðs, og er niðurstaðan sú að þau spá að meðaltali 3,6% verðbólgu næstu 12 mánuði.

 

Um könnunina

Samtök atvinnulífsins hafa samstarf við fjármálaráðuneytið og Seðlabanka Íslands um reglubundna könnun á stöðu og framtíðarhorfum stærstu fyrirtækja á Íslandi. Framkvæmd könnunarinnar er í höndum Capacent Gallup. Könnunin er gerð ársfjórðungslega. Einföld könnun með um 10 spurningum er gerð í annað hvort skipti, en hin skiptin er gerð ítarleg könnun með um 30 spurningum.

 

Að þessu sinni var könnunin með einfaldara sniði með 9 spurningum og var hún gerð á tímabilinu 8. til 31. maí 2007. Í upphaflegu úrtaki voru 400 stærstu fyrirtæki landsins miðað við heildarlaun, en í endanlegu úrtaki voru 370 fyrirtæki. Svarhlutfall var 60,3%. Niðurstöður eru greindar eftir staðsetningu, atvinnugrein, veltu og starfsmannafjölda. Ekki er um að ræða samræmda túlkun samstarfsaðila að könnuninni á niðurstöðum hennar.

 

Sjá nánar: Skýrsla Capacent Gallup um niðurstöðu könnunarinnar 


[1] Vísitalan er reiknuð þannig: [(# betri / (# betri + # verri)) * 200], þar sem # = fjöldi fyrirtækja.