Betri lífskjör með minni verðbólgu, lægri vöxtum og nýjum störfum

Að mati Samtaka atvinnulífsins verður höfuðmarkmið komandi kjarasamninga að bæta lífskjör með því að ná niður verðbólgu og vöxtum. Þannig er hægt að skapa jákvæðar aðstæður í efnahagslífinu til að örva fjárfestingu umtalsvert á næstu misserum og fjölga störfum verulega á vinnumarkaði. Það er besta leiðin til að auka kaupmátt heimilanna, efla atvinnulífið og bæta fjárhag ríkisins.

 

Kjarasamningar verða að byggja á raunverulegri getu atvinnulífsins til að greiða laun. Verði samið um innistæðulausar launahækkanir mun það rýra lífskjör fólks, veikja atvinnulífið og auka verðbólgu sem er of mikil.

 

Skuldir heimilanna nema nú um 2.000 milljörðum króna, þannig að hver prósenta í verðbólgu leggur 20 milljarða króna byrði á heimilin í formi vaxta og verðbóta. Til samanburðar nema heildarlaun landsmanna ríflega 800 milljörðum króna og því hækka tekjur heimilanna um 8 milljarða króna þegar launa hækka um eina prósentu og um 5 milljarða króna eftir greiðslu  tekjuskatts. Ávinningur heimilanna af 1% hjöðnun verðbólgu er því að minnsta kosti fjórfalt meiri en af 1% launahækkun. Samstillt átak aðila vinnumarkaðarins og hins opinbera þarf til þess að vinna bug á verðbólgunni og halda aftur af verðhækkunum fyrirtækja og stofnana - í raun þarf nýja þjóðarsátt um betri lífskjör.

 

Fimm ár í röð hafa fjárfestingar á Íslandi verið í sögulegu lágmarki og  fjöldi starfa hefur staðið í stað á vinnumarkaðnum.  Störfum fjölgar ekki nema umsvif í atvinnulífinu aukist en með markvissri sókn má vinna bug á núverandi atvinnuleysi og bjóða þeim Íslendingum störf sem fluttu af landi brott í kjölfar efnahagskreppunnar. 

 

Þrátt fyrir að nærri 9 þúsund manns hafi flutt af landi brott umfram aðflutta á árunum 2009-2012 vantar enn um 8 þúsund störf fyrir fólk á Íslandi sem er án vinnu. Ef vel ætti að vera þyrfti því að skapa 10-15 þúsund störf á Íslandi á næstu árum en á hverju ári bætast allt að 2.000 manns við vinnumarkaðinn. Takist það batnar hagur ríkis og sveitarfélaga um 40-60 milljarða á ári. Fyrir ríkissjóð og sveitarfélög í fjárþörf er því besta leiðin til að auka tekjur sínar að auka umsvif í atvinnulífinu.

 

Ef aðilar vinnumarkaðarins ná saman um skynsamlega lendingu í samningunum mun það bæta stöðu heimila og fyrirtækja á næstu árum.  Reynslan frá Norðurlöndunum sýnir að hægt er að ná verulegri aukningu kaupmáttar með hófstilltum launahækkunum yfir lengri tíma og saga Íslands á afmörkuðum tímabilum staðfestir það líka.

 

Samtök atvinnulífsins leggja áherslu á að samið verði til a.m.k. 12 mánaða. Að þeim tíma loknum verði komin skýrari mynd á stefnu ríkisstjórnarinnar í ríkisfjármálum næstu ár og áform um afnám gjaldeyrishafta. Á samningstímanum verði jafnframt lagður grunnur að nýjum vinnubrögðum við gerð kjarasamninga hér á landi. Fyrirkomulag kjarasamninga á Norðurlöndunum verði haft til hliðsjónar í ljósi þess árangurs sem þar hefur náðst eins og lýst hefur verið í úttekt aðila vinnumarkaðarins sem birt var í maí á þessu ári.

 

Á framangreinum forsendum getur skapast grundvöllur fyrir lengri kjarasamningum, til 2-3 ára, en Samtök atvinnulífsins leggja áherslu á að aðilar vinnumarkaðarins og stjórnvöld skilgreini í tengslum við kjarasamningana aðgerðir til að örva fjárfestingar og tryggja varanlegan stöðugleika í efnahagsmálum.

 

Áherslur Samtaka atvinnulífsins vegna komandi kjaraviðræðna voru kynntar í dag. Hér að neðan má nálgast glærukynningu Þorsteins Víglundssonar, framkvæmdastjóra SA.

 

Áherslur SA í kjarasamningum 2013 (PDF)

 

Tengt efni:

 

Kjarasamningar og vinnumarkaður á Norðurlöndum (PDF)